30 جەلتوقسان, 2011

ابىروي ارقالاعان ازامات

590 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن
سايرام اۋدانى تاسساي اۋىلىندا مەكتەپ جوق ەدى. سوندىقتان بالالار اۋىر سومكەلەرىن مىق­شيا كوتەرىپ اۋىل سىرتىنداعى مەكتەپكە بارا­تىن. كوكتەم, كۇز وڭايىراق شىعار, ال, وڭتۇستىك قىسىنىڭ مىنەزى تۇسىنىكسىز. بىردە قاتىپ, بىردە مي باتپاق بولىپ جاتاتىن جولدا اعىلعان ماشينالارمەن قاباتتاسىپ, تايعاناقتاپ, بۇرسەڭدەپ بارا جاتقان وقۋشىلاردى تۋ سىرتىنان كورۋ اۋىر ەدى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ارمانى ورىندالدى. “ستاندارت تسەمەنت” جشس-ءىنىڭ قۇرىلتايشىسى سەرىكجان سەيىتجانوۆ تاسساي اۋىلىنىڭ قاق ورتاسىنان 240 ورىندىق جاڭا ۇلگىدەگى ورتا مەكتەپ سالىپ بەردى. مەكتەپتىڭ قۇنى 215 ميلليونداي تەڭگەنى قۇرادى. بازبىرەۋلەر ويلاۋى مۇمكىن, “سەيىتجانوۆتا اقشا كوپ قوي. قايدا جاراتارىن بىلمەيدى. ءاي­تەۋىر, ساۋاپ بولسىن دەپ بالالارعا مەكتەپ سالىپ بەرگەنىنە راحمەت” دەپ. داۋ ايتا الماعان­داي­سىڭ. قيسىنى كەلىپ تۇر. بىراق, سەرىكجان سەيىتجانوۆ قۇرىلتايشىلىق ەتەتىن الەمدىك ۇلگىدەگى جاڭا تسەمەنت زاۋىتىن سالۋعا ەلباسىنىڭ تاپ­سىر­ماسىمەن بتا بانك ارقىلى شەتەلدىك ەكسيمبانكتەن 100 ملن. دوللاردان استام نەسيە العانىنان نەگە سىرعىتىپ ءوتىپ كەتۋگە بولادى؟ قازاقستان تۇرعاي تمد-دا ساۋساقپەن ساناي­تىن­داي جاڭا زاۋىتتى نەسيەگە سالادى دا, سول قارجىدان جىرىپ ورتا مەكتەپ كوتەرەدى. ۇكىمەت ۇسىنىپ, ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلگەن “30 كورپوراتيۆتى كوشباسشى” باعدار­لا­ماسىنا كىرگەن وسى زاۋىتتا بۇگىندەرى ءبىر مىڭ­عا تارتا ادام جۇمىس جاسايدى. ەگەر وسىنى ءار وتباسىعا بولسەك, زاۋىتتىڭ مىڭداعان جاندارعا ناپاقا تاۋىپ بەرىپ, جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىن شەشۋگە ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ وتىرعاندىعى قۋانتادى. وندىرگەن ءونىم ساپالى, ەكونوميكالىق جاعىنان زالالسىز. بۇلاي دەيتىنىمىز, ەلىمىزدە تسەمەنتتىڭ بۇعان دەيىن ىلعالدى ءتۇرى شىعا­رى­لىپ كەلدى. ال, “ستاندارت تسەمەنت” جشس قۇرعاق ءتۇرىن ۇسىنىپ وتىر. مۇندا شيكىزاتتار ارنايى قوراپتا ساقتالادى دا ون مەتر تەرەڭدىكتەگى ءوندىرىس ورىندارىنا جىبەرىلەدى. تابيعاتقا زالال كەلتىرمەيتىندەي بارلىق تەحنولوگيالار ساق­تا­لىن­­عان. اۋاعا بىلعانىش شىعارمايتىن قول­دان­بالى سۇزگىلەر مەن ەلەكترلى سۇزگىلەر جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇگىندە مىڭنان اسا ادامعا جۇمىس تاۋىپ بەرىپ وتىرعان زاۋىت جىلىنا 1 ملن. توننا تسەمەنت دا­يىندايدى. سايرام اۋدانىنىڭ بيۋدجەتىنە جىلى­نا 2 ملرد. تەڭگە شاماسىندا قارجى قۇيىلادى. ءبىزدىڭ بىلەتىنىمىز, ەكولوگيالىق جاعىنان زيانسىز قۇرعاق تسەمەنتتى دايىنداۋ تەحنولو­گيا­سىن عىلىمي نەگىزدە جاساعان عىلىم دوكتورى سەرىكجان سەيىتجانوۆ. قوندىرعى – قىتايدىڭ تيانزين قالاسىنداعى تسەمەنت ونەركاسىبى عىلى­مي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ءونىمى. ءدال وسىنداي زاۋىتتار وسى ينستيتۋتتىڭ جەتەكشىلىگىمەن ازۋىن ايعا بىلەگەن امەريكادان باستاپ, قورشاعان ورتاعا زيانى بىلىنسە قولىنا ۇران­دارىن ۇستاپ كوشەگە شىعىپ كەتەتىن تالاپشىل تۇرىندارى بار ەۋ­روپانىڭ تالاي قالالارىندا جۇمىس جاساپ تۇر. جاقىندا زاۋىت ديرەكتورى باۋىرجان سەيىتجانوۆپەن تىلدەستىك. – ەلباسىمىزدىڭ «30 كورپوراتيۆتى كوشباس­شى» جوباسىنىڭ قاتارىنا وسى زاۋىت تا كىرگەن, – دەيدى ول. – سول كەزەڭدەردە الەمدى قارجى داع­د­ارىسى قۇرساۋداي قىستى دا ءبىز داعدارىڭقىراپ قالدىق. وسى جوبانى ءارى قاراي جالعاستىرۋ قان­شالىقتى قيسىندى, ت ۇلىپقا موڭىرەگەن سيىرداي بولىپ قالمايمىز با دەگەن دە قاۋىپ بولدى. وسى قاۋپىمىزدى اكەم, وسى زاۋىتتىڭ قۇرىلتايشىسى سەرىكجان سەيىتجانوۆ سەيىلتتى. “مەن ەلباسىعا زاۋىت­تى ىسكە قوسۋعا ۋادە بەرگەنمىن. ەر جىگىت ۋادەسىن جۇتپاۋ كەرەك. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى مەملەكەتىمىزدى وتە اۋىر جاعدايدا ورنىنان تىك قويدى, الەم ساناساتىن ەلگە اينالدىردى. وسىنداي جاع­دايدا ءبىزدىڭ كەرى شەگىنگەنىمىز نامىسقا سىن” دەدى. قازاقتا “ەلدە بولسا ەرىنگە تيەدى” دەگەن نا­قىل بار. سول ەلگە بولسىن دەيتىن ازاماتتاردىڭ بىرەگەيى – وسى زاۋىتتىڭ قۇرىلتايشىسى, بەلگىلى كاسىپكەر, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى سەرىكجان سەيىتجانوۆ. سەكەڭنىڭ ساقىلىعى, «اتىم­تاي جومارتتىعى» جونىندە ەل ىشىندە اڭگىمە كوپ. مەملەكەت تاراپىنان “قۇرمەت” وردەنىمەن مارا­پات­تالعان ازاماتتىڭ ەسىمى سىرتقى ەلدەرگە دە ءمالىم. رەسەيدىڭ “زۆەزدا سودرۋجەستۆا” وردەنىنە يە بولعان سەرىكجان سەيىت­جانوۆتىڭ مەتسەنات­تىعى “التىن جۇرەك”, “پارىز” قايىرىمدىلىق قورلارى تاراپىنان لايىقتى باعالاندى. عىلىم دوكتورى, حالىق­ارالىق اقپاراتتاندىرۋ اكادە­مياسىنىڭ, كاليفورنيا عىلىم اكادەمياسىنىڭ مۇشەسى وسى ازاماتتىڭ اتاق-داڭقتارىن ايتا باستاساڭ بىرەر پاراق جەتپەيدى-اۋ. ادەتتە, اتاق, قۇرمەتتى بيلىك ورىندارىنان ءوزى سۇراپ جۇرەتىن ادامدار بولا­دى دا, ابىرويدىڭ ءوزى ىزدەپ جۇرەتىن ازاماتتار بولادى. شەتەل ماراپاتتارىن ايتپاعاندا, قازاق­ستان­دا سەرىكجان سەيىتجانوۆتىڭ ەل يگىلىگى ءۇشىن اتقارعان جۇمىستارى كوپ. ءوزى تۋىپ وسكەن “شىلىك” اۋى­لىندا مەشىت سالدى. كەيىننەن بالا­باق­شا كوتەردى. مەملەكەتكە, ەلىمىزگە جاردەمىم بولسىن دەپ اتتى كىسى ءتۇسىپ قارايتىنداي مەكتەپ سالىپ بەردى. شىلىك – قازاق تاريحىندا وزىندىك ورنى بار كيەلى مەكەندەردىڭ ءبىرى. مەكتەپ اۋلاسىندا وسى وڭىردەگى العاشقى ۇستاز سەيىتجان قۇرتاەۆقا ەڭسەلى ەسكەرتكىش ورناتىلىپتى. تاشكەنتتەگى پەداگوگيكا ينستي­تۋتىن قىزىل ديپلوممەن ءبىتىرىپ كەلىپ, الماتىعا شاقىرىلسا دا اكە بۇيرىعىن اتتاپ وتپەي, اۋىل بالالارىن وقىتقان, تالاي جايساڭ ازاماتتارعا ۇستاز بولعان سەيىتجان اتانىڭ ونەگەلى عۇمىر­بايانى وسكەلەڭ ۇرپاققا ۇلكەن ۇلگى. قازاقتا “ۇستازى جاقسىنىڭ ۇستانىمى جاق­سى” دەگەن اتالى ءسوز بار. ەلگە وسىنشالىق قا­يى­رىمدى ىستەر جاساپ جۇرگەن سەرىكجان سەيىتجانوۆ باستاعان ازاماتتار ءوزى وقۋ ورنىن ءتامام­داعان ينستيتۋت رەكتورى سۇلتان سۇلەي­مەنوۆكە شىمكەنت قالاسىنىڭ ورتاسىنان ەسكەرتكىش كوتەر­دى. سۇلتان اعامىز ابىز اباي ايتقانداي ادامزاتتى باۋىرىم دەپ سۇيەتىن قاسيەتى بار, شىن مانىندە ۇلتتىڭ زيالىسى بولا بىلگەن قادىر­مەندى ازامات. وسىنداي تۇلعالاردان ءتالىم العان جىگىتتەردى ۇلتتىڭ ۇستىنى دەسەڭ جاراسار...

باقتيار تايجان.

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار