ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ ۇياسى

وبلىستا جۇزگە جۋىق ۇلت پەن ۇلىستىڭ وكىلدەرى تاتۋ-ءتاتتى تۇ­رىپ جاتىر. ارينە, بۇل ەتنوس­تار­دىڭ قوناقجاي اقتوبە وڭىرىنە كەلۋ تاعدىرى ارقالاي. الدى سوناۋ ون سەگىزىنشى عاسىردىڭ باسىندا ىشكى رەسەيدەن ىعىسىپ كەلسە, سو­ڭى كەشەگى ۇلى وتان سوعىسى جىل­دارىن­داعى جاپپاي جەر اۋدارۋدا ات باسىن تىرەگەندەر. ال تىڭ كوتە­رۋ كەزىندە كەلىپ, ورنىعىپ قالعاندارى قانشاما. ءتىپتى كەزىندە پولياكتار­دىڭ, بولگارلاردىڭ ءبىر-ءبىر اۋىل بولىپ, ۇيىسىپ وتىرعانى دا راس. پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىمەن ءومىر­گە كەلگەن قازاقستان حالقى اس­سامبلەياسى الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى ورىنداۋدا وبلىستاعى ەت­نو­مادەني ورتالىقتاردىڭ ءرولى زور. قازىر وڭىردە وسى جىلداردا باس­تاپ­قىداعى بەس ەتنومادەني ورتا­لىق­تىڭ سانى ون سەگىزگە جەتتى. مۇ­نىڭ ءوزى ەتنوستاردىڭ وزدەرىنىڭ انا تىلدەرىن, ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىن, مادەنيەتتەرىن ساقتاۋعا دەگەن قۇلشىنىسىن اڭعارتادى. بۇدان ەكى-ءۇش جىل بۇرىن قا­لا­نىڭ قاق ورتاسىنان بوي كوتەر­گەن «دوستىق» ۇيىندە ەتنومادەني ور­تا­لىقتار ورنالاسىپ, وزدەرىنىڭ جۇ­مىس­­تارىن جۇيەلى جۇرگىزۋدە. بۇل ەڭ­سەلى عيماراتتىڭ سالتانات­تى اشى­لۋىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆ­تىڭ قاتىسۋى دا ماق­تا­نىش. مۇن­داي عيمارات بۇعان دەيىن قولى مەن مۇمكىندىگى جەتكەن جەردە ور­نا­لاسىپ جۇرگەن ۇلتتىق-ءما­دە­ني ور­تا­لىقتاردىڭ ارمانى بو­لا­تىن. «دوس­تىق» ءۇيىن ەلىمىزگە بەل­­گىلى ءانشى قا­نات ايتباەۆتىڭ باسقارۋى دا ەتنو­ما­دەني ورتالىقتاردىڭ جۇ­مىسىنا جاڭاشا باعىت, سەرپىندىلىك بەردى. قازىر مۇندا ورتالىقتىڭ ءمۇ­شە­لەرىنە وزدەرىنىڭ انا ءتىلىن, مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتىپ, ۇيرەتۋ ءۇشىن جەكسەنبىلىك مەكتەپتەر جۇمىس ىستەيدى. قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋدە تاتار, ازەربايجان, نەمىس ۇلتى وكىلدەرى ىجداعاتتى ەكەن. عيماراتتا ءار ور­تالىقتىڭ جەكە بولمەسى, ورتاق بي زالى, 320 ورىندىق كورەرمەندەر زالى, بالالارعا ارنالعان بي ءۇيىر­مەسى بار. قاجەتتى اپپاراتۋرا, جاب­دىقتارمەن جابدىقتالعان. ورتا­لىقتاردىڭ كوركەمونەرپازدار ءۇيىر­مەلەرى مەن قولونەر شەبەرلەرىنىڭ جەتىستىكتەرى دە جەتەرلىك. «فايلحەن» (نەمىس), «وكسانا» (ۋكراين), «رۋسسكايا پەسنيا» (ورىس) سەكىلدى حالىقتىق حور ۇجىمدارى, «يازگى-موننار» (تاتار-باشقۇرت), «چحينسون» (كورەي), «رادۋگا-پرەستيج» حالىقتىق انسامبلدەرى جۇمىس ىستەيدى. بۇدان باسقا ۋكراينداردىڭ «بارۆينوك» بالالار ۇلگىلى فولك­لور­لىق ءانسامبلى, ازەربايجان ور­تا­لىعىنىڭ «ازەري», بولگارلار­دىڭ «ۆيارا» انسامبلدەرى, ارميان­دار­دىڭ بي توبى مەن ەۆرەيلەردىڭ درامالىق ۇيىرمەلەرى مەرەكەلەردە, ءتۇرلى مادەني شارالاردا جانە بايقاۋ-كونكۋرستاردا ونەرلەرىن ور­تاعا سالىپ, بەرەكە مەن بىرلىكتىڭ كورى­گىن قىزدىرا تۇسەدى. ەتنوما­دە­ني ورتالىقتاردىڭ ونەرپازدارى ءار ءتۇرلى حالىقارالىق بايقاۋ­لار­دان وزا شاۋىپ, جۇلدەلى ورالىپ تا ءجۇر. ولاردىڭ قاتارىندا «وكسانا», «ۆيارا» انسامبلدەرىن, تاعى باس­قالارىن اتاۋعا بولادى. «دوستىق» ءۇيىنىڭ جانىنان قۇ­رىلعان «دوستىق سازى» فولك­لور­لىق ءانسامبلىنىڭ تۇساۋكەسەر كونتسەرتتىك باعدارلاماسى ءساتتى ءوتتى. انسامبلگە حالىقارالىق بايقاۋ­لار­دىڭ لاۋرەاتى, تانىمال دوم­بى­راشى باقىتبەك زەينەلوۆ جەتەكشىلىك ەتەدى. فولكلورلىق انسامبل قازاق ۇلت اسپاپتارىنان قۇ­رىلعان. ءانسامبلدىڭ باعدار­لا­ما­سىنىڭ نەگىزگى ماقساتى مەن با­عىتى – قازاقستان حالقى بىرلىگىن اس­قاق­تاتاتىن, قازاقتىڭ ۇلتتىق ونەرى­مەن ۇندەسكەن ءتۇرلى ەتنوس وكىل­دەرى­نىڭ اۋەندەرىن دامىتۋ, ناسيحاتتاۋ بولىپ تابىلادى. «دوستىق» ءۇيى وسىنداعى ەتنو­ما­دەني ورتالىقتاردىڭ ونەرىن عا­نا دامىتىپ قويمايدى, ءتۇرلى با­عىتتاردا جوسپارلى جۇمىس ءجۇر­گى­زەدى. مىسالى, 2011 جىلى وتكى­زىل­گەن مادەني-كوپشىلىك شارالاردىڭ ىشىنەن «بەيبىتشىلىك مەيرامى» وب­لىستىق حالىقتار دوستىعى فەستيۆالى, «كوگىمىزدە قالىقتاسىن, ەركىن ءان!» اتتى ۆوكالدىق انشىلەر بايقاۋى, «مەملەكەتتىك ءتىل – مە­نىڭ ءتىلىم», «ۇلان-بايتاق رەسپۋب­ليكام مەنىڭ» اتتى پلاكاتتار كون­كۋرستارى جۇرتشىلىق ەسىندە قال­دى. سونداي-اق «تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 شىڭى – 20 جۇلدىزدى كۇن» اكتسيا­سى اياسىندا ۇلتتىق-مادەني ورتا­لىق­تار اراسىندا ۇيىم­داس­تى­رىل­عان «مادەنيەت ۇندەستىگى» – «سوز­ۆۋچيە كۋلتۋر» اتتى ايماقتىق فەستيۆالگە رەسەيدىڭ استراحان وبلىسى ۆولودار اۋدانى التىن­جار اۋىلىنان دومبىرا ءانسامبلى, اتىراۋ وبلىسىنان «روسسيانوچكا» ءانسامبلى, باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى «ەدناننيا» ۋكراين ەتنومادەني ورتالىعىن, «سۋدا­رۋش­كا» ءانسامبلىن اتاۋعا بولادى. «دوستىق» ءۇيىنىڭ ەكىنشى قابا­تىن­دا ورنالاسقان ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتاردىڭ قولدانبالى ونەر كورمەسى كەلۋشىلەردىڭ قىزىعۋشى­لىعىن تۋدىراتىن قاسيەتتى ورىن. مۇندا نەمىس, وزبەك, تاتار-باش­قۇرت, ۋكراين, چەح, چەشەن-ينگۋش, ارميان, ەۆرەي, ورىس, كورەي, ازەر­باي­جان, پولياك, ۇيعىر جانە گرەك ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتارى وكىل­دەرى تاپسىرعان جادىگەرلەر بولەك-بولەك جيىستىرىلعان. كورمەدەگى ءار دۇنيە سول ۇلتتىڭ مادە­نيەتى­نەن, دۇنيەتانىمىنان حاباردار ەتەدى. ارقايسىسى ۇلكەن تاريحتىڭ كىشكەنتاي بولشەگىندەي بولىپ تۇرعان جادىگەرلەر مۇندا جەتەرلىك. كورمە جۇمىس ىستەي باستاعالى مۇندا بەلگىلى اقىن و.سۇلەي­مەنوۆ, پولشانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى پ. چەپلاك, يزرايل ەلشىسى يسراەل مەي الي, رەسپۋبليكالىق بولگارلار بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى و.دىموۆ, رەسەيلىك ۇشقىش-عا­رىشكەرلەر گ.گرەچكو مەن ا.بىكوۆ سىندى تۇلعالار, سونداي-اق ءماس­كەۋ­دەگى №891 ءاليا مولداعۇلوۆا اتىنداعى مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى قوناقتا بولعان ەكەن. ال كۇن­دەلىكتى ءوتىپ جاتاتىن ءتۇرلى شا­رالارعا قاتىسۋشىلار مەن كەلۋ­شىلەردىڭ مۇندا باس سۇقپاي كەتەتىندەرى سيرەك. كورمەدەگى زاتتاردى ورنالاستىرۋ مەن بەزەندىرۋدەن ۇسى­ناقتىلىق اڭعارىلادى. ەكس­پو­ناتتار جيناۋ جالعاسۋدا. كورمەنى بولاشاقتا مۇراجايعا اينالدىرۋ دا ويلاستىرىلۋدا. ءبىز وبلىستاعى ەتنومادەني ور­تا­لىقتاردىڭ ءبىر-ەكەۋىنىڭ وكىل­دەرىن سوزگە تارتقانبىز. «ازەر­باي­جاندار اسسوتسياتسياسى» رەسپۋب­لي­كالىق قوعامدىق بىرلەستىگى اقتوبە قالاسىنداعى فيليالى كەڭەسىنىڭ توراعاسى شاحباز جامالوۆ: – قازاقستاندى مەكەندەگەن ۇلت پەن ۇلىستاردىڭ بەرەكە-بىرلىگىنە قازىر الەم ەلدەرى قىزىعا دا قىز­عانا قارايتىنى شىندىق. ەلىمىزدەگى ىنتىماق پەن تاتۋلىق ەكو­نو­ميكالىق دامۋ مەن ساياسي تۇراق­تى­لىقتىڭ كەپىلى بولىپ وتىر. ستا­تيس­تيكالىق دەرەكتەر بويىنشا, وب­لىستا قازىر 1 مىڭنان استام ازەر­باي­جان تۇرادى ەكەن. قازىر دە وب­لىستا تۇرىپ جاتقان ازەرباي­جان­داردىڭ جاس ۇرپاعى تاۋەلسىز قا­زاقستاننىڭ ەكو­نوميكالىق دامۋى, ساياسي تۇراق­تىلىعى جولىندا ەڭبەك ەتىپ, ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدا. ءبىز وسىن­داي بەيبىت جانە تاتۋ ەلدە تۇرىپ جات­قا­نى­مىزدى ماقتانىش تۇتامىز, – دەدى. ال قازاقستان حالقى اسسامب­لەيا­سىنىڭ مۇشەسى پاۆەل ماگلەلي: – ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ الىستاعى بولگاريادان, بەسسارابيادان اقتوبە جەرىنە قونىس­تان­عانىنا ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت بولعان ەكەن. بولگاركا اۋىلىندا ون­داعان ۇلتتىڭ وكىلدەرى تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇ­رۋ­دە. كوبى بىرنەشە تىلدە سويلەيدى. ءبىز قيىن كەزدە قوناقجايلىق تا­نىت­قان قازاق حالقىنا العىستان باسقا ايتارىمىز جوق. قازىر وبلىستا مىڭ­نان استام بولگارلار تۇرادى. ولاردىڭ باسىم بولىگى العا اۋدا­نىن­داعى بولگاركا اۋىلىندا. وسى اۋىلدا افاناسي بوشكوۆ باس­قا­راتىن «ءۇمىت-نادەجدا» جشس جۇ­مىس ىستەيدى. ءبىزدىڭ ەتنومادەني ور­تا­لىق قۇرىلعانىنا ون بەس جىل بول­دى. ورتالىق جانىنان «ۆيارا» فولك­لور­لىق ءانسامبلى قۇرىلدى. انسامبل وبلىستا وتكەن مادەني شا­رالارعا ۇدايى قاتىسادى. جال­پى, وبلىستا ەتنومادەني ورتالىق­تار­دىڭ جۇمى­سىن دامىتۋعا قولداۋ كورسەتىلىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىر مىسا­لى, تاماشا عيمارات سالىپ بەرىلگەندىگى جانە ورتالىقتارعا جىل سا­يىن بەرىلەتىن قارجىلاي گرانت دەر ەدىم. مۇنداي قامقورلىققا ريزا­مىز, – دەدى ول اعىنان جارىلىپ. «دوستىق» ۇيىنەن ءار ۇلتتىڭ اۋەز­دى ءۇنى ەستىلىپ, اسەم اۋەندەرى قا­لىق­تايدى. ءان مەن كۇي بىرلىگى مىق­تى بەرەكەلى ەلدىڭ ءسانىن كەلتىرىپ, سالتا­نا­تىن ارتتىراتىنى ءسوزسىز. اقتوبە وبلىسى.