30 جەلتوقسان, 2011

قاللەكي تەاترىنىڭ قۋانىشى

490 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
بيىلعى جىل قاليبەك قۋانىش­باەۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى ءۇشىن دە تابىستى جىل بولدى. پرەزيدەنتتىڭ شەشىمىمەن بۇل ونەر ورداسىنا اكادەميا­لىق تەاتر مارتەبەسى بەرىلدى. تاۋەل­سىز­دىكتىڭ ءتول قۇرداسى قاللەكي تەاترى­نىڭ ۇجى­مى, وسىناۋ از جىل­داردىڭ ىشىندە كوپتەگەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. تەاتر تاريحى 1991 جىلدىڭ 15 قاراشاسىندا جاقىپ وماروۆ ساح­نا­لاعان ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «اقان سەرى – اقتوقتى» قويىلىمىنان باستالدى دەسەم, ونەر ۇجىمى وسى از عانا جىلدىڭ ىشىندە كوپتەگەن بەلەستەردى با­عىندىرىپ ۇلگەردى. تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى قارساڭىندا عانا اكا­دەميالىق مارتەبەگە يە بولعان ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مۋزىكالىق دراما تەاترى وسى جاڭا جىل قارساڭىندا تاعى ءبىر قۋانىشقا كۋا بولدى. تەاتردىڭ ءۇش بىردەي ءارتىسى مەيرام قايسانوۆ, نۇركەن وتەۋىلوۆ, التىناي ءنو­گەر­بەك قازاق­ستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اتاعىن السا, گۇلجان اسپەتوۆا «قۇرمەت» وردەنىمەن مارا­پاتتالدى. ال ەندى وسى قوس قۋانىشقا وراي, ونەر ۇجىمىنىڭ بەلسەندى وكىلدەرىنە ءسوز كەزەگىن بەرەلىك. جۇماگۇل قۋانىشبەكقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».

* * *

تىلەكتەس مەيراموۆ, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى: قانشاما جىلدان بەرى وسى ونەردىڭ قازانىندا قايناپ كەلەمىز. كەزىندە ج.وماروۆ ىرگەتاسىن قالاعان, ازەكەڭدەر قولتاڭباسىن قالدىرعان بۇل كيەلى شاڭىراققا اكادەميالىق مارتەبە بەرىلۋى زاڭدىلىق دەپ بىلەمىن. ەلباسىمىزعا, ارتىستەردىڭ ءار قادامىن قاداعالاپ, ونەرىنە باعا بەرىپ وتىرعان قالا اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆكە ايتار العىسىمىز شەكسىز. مادەنيەت ءمينيسترى م.قۇل-مۇحاممەد مىرزا دا مادەنيەتىمىز بەن ونەرىمىزدىڭ دامۋ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان جانداردىڭ ءبىرى. سونداي-اق, 3 جىلدان بەرى تەاترىمىزدىڭ ءمار­تە­بەسىن كوتەرۋگە جانىن سالىپ قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان ەركىن جۋاسبەككە دە مىڭ العىس.

* * *

گۇلجان اسپەتوۆا, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى: ەڭبەگىڭ ەلەنىپ, حالىقتىڭ باعاسىن الىپ جاتقانىنا نە جەتسىن. 20 جىلدىق تاريحى بار وسىناۋ ونەر ورداسىنىڭ وسىنداي مارتەبەگە يە بولۋى بۇكىل قازاق حالقىنىڭ قۋانىشى دەپ بىلەمىن. ءيا, بۇل وسى تەاتر ۇجىمىنىڭ كۇندىز-ءتۇنى توككەن ماڭداي تەرىنىڭ اقىسى.

* * *

لەيلو بەكنازار-حانينگا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, پروفەسسور: حالىق قاھارمانى ءا.مامبەتوۆ وسىندا كەلگەندە, ءبىز دە جولداسىم ەكەۋمىز ول كىسىمەن بىرگە كەلگەنبىز. ودان بەرى دە 12 جىل ءوتتى. ازەكەڭ تەاتردىڭ وسى مارتەبەگە يە بولاتىنىنا نىق سەنەتىن. تاۋبە, تەاتر بيىك دەڭگەيگە كوتەرىلدى. ءدۇ­نيەجۇزىلىك, حالىقارالىق كونكۋرستارعا قاتىسىپ, ۇلكەن ولجالارعا يە بولدى. سوڭعى 3 جىلدا تەاترىمىزدى تەاتر سىنشىسى ە.جۋاسبەك باسقارىپ وتىر. وسىنداي ونەر ادامى­نىڭ باسقارۋىنان كەيىن تەاتر ءوزىنىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشقانداي بولدى. ءاربىر قويىلعان سپەكتاكلگە, ءاربىر وينالعان وبرازعا اناليز جاسا­لىنۋى, تالقىلانۋى ۇجىمدى جاڭا ىزدەنىسكە جەتەلەپ وتىر. ەندى كورەرمەن مول سياتىن تەاتر عيماراتى بولسا, ۇجىمنىڭ جوعى تۇگەندەلەر ەدى دەگەن ويىمدى دا وسى قۋانىش ۇستىندە جاسىرعىم كەلمەيدى.

* * *

بولات ۇزاقوۆ, رەجيسسەر, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى: ءبىز ۇلكەن قۋانىشتىڭ ۇستىندە وتىرمىز. اكادە­ميالىق مارتەبە جىل سايىن نەمەسە 10 جىلدا ءبىر بە­رىپ وتىراتىن اتاق ەمەس. بۇل 50 جىلدا, 70 جىل­دا جەتەتىن دارەجە. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىمەن بىرگە ءوسىپ كەلە جاتقان تەاترى­مىز ءۇشىن بۇل ۇلكەن باعا! شىنايى كوزقاراسپەن قاراعاندا, تەاتردىڭ وسى دارەجەگە لايىق بولۋىندا شىعار. رەسپۋبلي­كا­لىق, حالىقارالىق فەستيۆالداردا جوعارى جۇلدە­لەرگە يە بولىپ جۇرگەنى ۇجىمنىڭ مۇمكىندىگى وتە جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى. تەاترداعى اعا بۋىننان باستاپ, ورتا بۋىن جاستار استانامەن بىرگە ءوسىپ-ءونىپ جاتىر. وسىنىڭ ايقىن ايعاعى ءۇش ءارتىسىمىزدىڭ قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اتاعىن الۋى دەر ەدىم. ءيا, ايتسا ايتقاندا ي, تاۋەلسىز ەلىمىزبەن بىرگە ءوسىپ-وركەندەپ كەلە جاتقان استانالىق تەاتردىڭ قول جەتكىزگەن بيىگى از ەمەس. ايتسە دە اكادە­ميالىق دەگەن اتاعىنا ساي الار اسۋى, شىعار بيىگى الدا دەپ بىلەمىز. ءلايىم, سولاي بولعاي!
سوڭعى جاڭالىقتار