– ءبىلىم بەرۋ سالاسى – ءبارىمىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى تاقىرىپ. ۇلتتىڭ بولاشاعى ءبىلىم-عىلىممەن قارۋلانعان كەلەشەك ۇرپاقتىڭ قولىندا ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ءبىز بۇگىن بۇل سالاداعى سانسىز رەفورمالاردى ءسوز ەتكەلى وتىرعان جوقپىز. بىزگە كەرەگى – «تسيفرلى قازاقستان» بويىنشا جۇزەگە اسىپ جاتقان ىستەردىڭ ناقتى ناتيجەسى. ايتىڭىزشى, مەكتەپ قابىرعاسىنداعى جاس جەتكىنشەكتەر تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋعا قانشالىقتى دايىن؟
– بۇگىنگى تاڭدا «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا مينيسترلىك تاراپىنان بىرقاتار جۇمىستار اتقارىلۋدا. اتاپ ايتساق, ۆەدومستۆو بۇيرىعىنا سايكەس 2018-2019 وقۋ جىلىندا «اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار» ءپانى 3-سىنىپتىڭ وقۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلدى, سونداي-اق 2019-2020 وقۋ جىلىندا 4-سىنىپقا, 2020-2021 وقۋ جىلىندا 1-2 سىنىپتارعا ەنگىزۋ جوسپارلانعان. ودان ءارى 5-11 سىنىپتاردىڭ باعدارلامالارى, ەڭ الدىمەن STEM-ەلەمەنتتەردىڭ ياعني, روبوت تەحنيكا, ۆيرتۋالدى شىندىق, 3D-پرينتينگ جانە باسقالارىنىڭ قوسىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ, باعدارلامالاۋ تىلدەرىن قايتا قاراۋ وزەكتى بولماق.
– ءوزىڭىز «ەلەكتروندى ۇكىمەتتى» قالىپتاستىرۋ جانە دامىتۋ باعدارلامالارىن جانە «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ازىرلەۋگە قاتىستىڭىز. يدەيانىڭ باستاۋ الۋىنان باستاپ بۇگىنگە دەيىنگى ۋاقىتتى قالاي باعالايسىز؟ باعدارلامانىڭ ورىندالۋ بارىسى قالاي؟
– «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى 2017 جىلعى 12 جەلتوقسانداعى №827 قاۋلىسىمەن بەكىتىلدى. باعدارلاما بىرنەشە باعىتتاردان تۇرادى. ال ءبىلىم سالاسىنداعى تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسىنە كەلسەك, بۇل – ادامي كاپيتالدى دامىتۋ باعىتى. بۇل باعىت ءبىلىم بەرۋدىڭ باسقارۋ جۇيەسىن قۇرۋ, باستاۋىش ءبىلىم بەرۋدە باعدارلامالاۋ نەگىزدەرىن 2-سىنىپتان ەنگىزۋ, جەتەكشى اكت ماماندىقتار بويىنشا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جاڭارتۋ سياقتى ءىس-شارالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ ىشىندە زاماناۋي ترەندتەردى ەسكەرە وتىرىپ, ستۋدەنتتەردىڭ تسيفرلى داعدىلارىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بازاسىندا قۇزىرەتتىلىك ورتالىقتارىن اشۋ كوزدەلگەن. جالپى باعدارلامانىڭ ورىندالۋى جاقسى دەڭگەيدە دەۋىمىزگە بولادى.
– «باستاۋىش سىنىپتاردىڭ باعدارلامالارى بالاعا اۋىر» دەگەن پىكىر ءجيى ايتىلادى. بىلۋىمشە, بيىل «ينفورماتيكا» ءپانى 3-سىنىپتان باستالادى. ال كەلەسى جىلدان باستاپ 1-2-سىنىپتارعا ەنگىزىلەدى ەكەن. بۇل ءپاننىڭ باعدارلاماسى بالالارعا اۋىرلىق ەتپەي مە؟
–1-4-سىنىپتارعا ارنالعان «اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار» پانىندە الدىمەن جاڭارتىلعان مازمۇندا ءبىلىم الۋشىلارعا كومپيۋتەر تۋرالى, قازىرگى زامانعى تسيفرلى قۇرىلعىلار جانە ولاردىڭ قوعامداعى ءرولى تۋرالى باستاپقى اقپاراتتار بەرۋ, ءبىلىم الۋشىلاردىڭ ءارتۇرلى قولدانبالى باعدارلامالاردى قولدانۋ ارقىلى ءوز يدەيالارىن ۇسىنۋ داعدىلارىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتۋ, سونداي-اق ينتەرنەت جەلىسىندە جۇمىس ىستەۋگە داعدىلاندىرۋ قاراستىرىلعان. «اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار» ءپانىن وقىتۋ بارىسىندا كوزدەلگەن باستى ماقسات – ءبىلىم الۋشىلاردىڭ وقۋ مەن كۇندەلىكتى ومىردە ەسەپتەي ءبىلۋ داعدىلارىن دامىتۋ, روبوت تەحنيكا, بازالىق ءبىلىم, زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنولوگيالارمەن جۇمىس جاساۋداعى بىلىك جانە داعدىلاردى ءتيىمدى قولدانۋىن قامتاماسىز ەتۋ. جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي, «اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار» ءپانى 2018-2019 وقۋ جىلىندا 3-سىنىپتىڭ وقۋ جوسپارىنا ەنگىزىلدى, 2019-2020 وقۋ جىلىندا 4-سىنىپقا, 2020-2021 وقۋ جىلىندا 1-2 سىنىپتارعا ەنگىزىلۋى جوسپارلانعان.
– ءيا, اڭگىمەنى «ەلەكتروندى كۇندەلىك» جۇيەسىنە قاراي بۇرساق. بۇل باستاما قانشالىقتى ءساتتى جۇزەگە اسىپ جاتىر؟
– بۇگىندە ەلەكتروندى جۋرنالدار مەن كۇندەلىكتەر جۇيەسى رەسپۋبليكا بويىنشا 6 مىڭنان استام مەكتەپتەردە ەنگىزىلدى. كەز كەلگەن اتا-انا عالامتور ارقىلى سول جۇيەگە كىرىپ, بالاسىنىڭ ۇلگەرىمىن قاداعالاي الادى. بارلىق مەكتەپ جۇيەگە قۇپيا ءسوز جانە لوگين ارقىلى كىرەدى. ءار وقۋ جىلىنا ءبىر رەت ساباق كەستەسى بەكىتىلىپ, اۆتوماتتى تۇردە بارلىق توقسانعا قويىلادى. مۇعالىم ساباق كەستەسىنە سايكەس ەلەكتروندى جۋرنالعا باعا قويادى. باعا اۆتوماتتى تۇردە وقۋشىنىڭ كۇندەلىگىنە تۇسەدى. جۇيەدە ۇيگە بەرىلگەن تاپسىرما دا كورىنىپ تۇرادى. بۇگىنگى تاڭدا جۇيەدە 300 مىڭعا جۋىق مۇعالىم مەن 2,5 ملن استام وقۋشى جانە 1,5 ملن استام اتا-انا تىركەۋلى, جۇيەنىڭ ءموبيلدى نۇسقاسى دا ازىرلەندى.
– «ەلەكتروندى كۇندەلىك» جۇيەسى مۇعالىمدەردى قاعازباستىلىقتان «قۇتقارۋدىڭ» ءبىر جولى دەدىك. الايدا ينتەرنەتپەن تولىق قامتىلماعان اۋىلداردىڭ بار ەكەنى جاسىرىن ەمەس. سونداي شالعاي ءبىر اۋىلدارداعى, كۇندەلىكپەن قوسا وقۋ تابەلىن قاتار تولتىرىپ جۇرگەن مۇعالىمدەردىڭ «جۇمىسى» قاشان جەڭىلدەيدى؟
– قۇجاتتاردىڭ قايتالانۋىن جانە قاعاز تۇرىندە جۇرگىزىلۋىن بولدىرماۋ ماقساتىندا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2017 جىلعى 13 جەلتوقسانداعى №615 بۇيرىعىمەن ء«بىلىم بەرۋ ۇيىمدارىمەن ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىندە پايدالانىلاتىن قاتاڭ ەسەپتىلىك قۇجاتتارىنىڭ نىسانىن بەكىتۋ تۋرالى» بۇيرىعىنا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردە ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى ەلەكتروندى جۇيەگە قوسىلعان كەزدە قۇجاتتار تەك ەلەكتروندى تۇردە تولتىرىلاتىندىعى مەن ولاردى قاعازدىق نۇسقادا تولتىرۋ قاجەت ەمەستىگى ايتىلعان.
سونداي-اق بۇگىنگى تاڭدا شالعاي اۋىلداردى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى جانە مەكتەپتەردە كومپيۋتەر جەتىسپەۋشىلىك ماسەلەسى بار. ءبىز بۇكىلالەمدىك بانكپەن بىرلەسە 2020 جىلعا دەيىن تەحنيكا ساتىپ الۋدى جانە بۇل ماسەلەنى شەشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ەكىنشىدەن, بايلانىس وپەراتورلارىمەن بىرلەسىپ ءبىلىم اقپاراتتىق جۇيەسىندە جۇمىس ترافيگى تەگىن بولاتىن ارنايى مۇعالىمدەر ءۇشىن تاريف جاساۋ جوسپارلانۋدا.
– مۇعالىمدەر مەن اتا-انالارعا اقپاراتتىق بازالاردى قولدانۋدى ۇيرەتۋ وڭاي شارۋا ەمەس. بۇل ماسەلەنىڭ تاعى قانداي قيىندىقتارى بار؟ اتا-انالار تاراپىنان قولداۋ بار ما؟
– «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە رەسپۋبليكادا 174 205 مۇعالىم تسيفرلى ساۋاتتىلىق بويىنشا وقىتىلدى. وقىتۋ كۋرستارى بىرنەشە داعدىلار بويىنشا وتكىزىلدى. ايتالىق, «بازالىق تسيفرلى داعدىلارعا» پەرسونالدىق كومپيۋتەر مەن نوۋتبۋكتى, موبيلدىك قۇرىلعىلار مەن ينتەرنەت جەلىسىن قولدانۋدى جاتقىزۋعا بولادى. ال «ەلەكتروندى ۇكىمەت جانە ەلەكتروندىق مەملەكەتتىك قىزمەتتەر» داعدىسى بويىنشا ۇيدەن شىقپاي «ونلاين» ەلەكتروندىق مەملەكەتتىك قىزمەت الۋ ءۇشىن «ەلەكتروندى ۇكىمەتتى» قولدانۋ داعدىلارىن ۇيرەندى. سونىمەن قاتار اعىمداعى جىلى رەسپۋبليكالىق اتا-انالار جينالىسى وتكىزىلىپ, باسقوسۋ بارىسىندا اتا-انالار ءبىلىم بەرۋ اقپاراتتىق جۇيەلەرىن قولدانۋ تەتىكتەرىمەن تانىستى.
– بۇگىندە روبوت تەحنيكا, باعدارلامالاۋ, 3D-پرينتينگ كلاستارى اشىلۋ ۇستىندە. IT تەحنولوگيالار مەن روبوت تەحنيكانى دامىتۋ ءۇشىن باسقا قانداي جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر؟
– قازىرگى تاڭدا جاڭارتىلعان ورتا ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن ەنگىزۋ شەڭبەرىندە ازىرلەنگەن ينفورماتيكا جانە فيزيكا مۇعالىمدەرى ءۇشىن 5 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى مينيسترلىكتىڭ بۇيرىعىمەن بەكىتىلدى. 2018 جىلى مينيسترلىكپەن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا 3D-پرينتينگتى دامىتۋ بويىنشا كۋرستاردىڭ 3 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ازىرلەندى. اعىمداعى جىلى «ورلەۋ» اق فيليالدارىندا «روبوت تەحنيكا نەگىزدەرى» ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا 2 500 پەداگوگتى وقىتۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار 3D-پرينتينگ جانە باعدارلامالاۋ جونىندەگى كۋرستاردى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا شارالار قابىلداندى. اتاپ ايتساق, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى بازاسىندا نىسانالى سالىنىم شەڭبەرىندە بيىل جازعى ۋاقىتتا «پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعى» 80 ساعاتتىق كۋرستا 50 جاتتىقتىرۋشىنى, قىركۇيەك-قاراشا ارالىعىندا وڭىرلەردەگى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى بازاسىندا جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ 1 500 ينفورماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرىنە ءدارىس وقۋ جوسپارلانعان.
سونىمەن قاتار «ورلەۋ» باۇو اق بازاسىندا 1250 مۇعالىمدى 3D-پرينتينگ جانە باعدارلامالاۋعا جانە 1250 مۇعالىمدى روبوت تەحنيكاعا وقىتۋ بويىنشا 2019 جىلى كۋرستاردى ۇيىمداستىرۋعا بيۋدجەتتىك ءوتىنىم دايىندالىپ, قارجى مينيسترلىگىنە جىبەرىلدى. مينيسترلىك 2018 جىلدان باستاپ اتالعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا كۋرستاردا جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردەگى 4 000 مۇعالىمدى وقىتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
– مينيسترلىك ءۇشىن بارلىق دەرەكتەردى ءبىر دەرەكقورعا بىرىكتىرۋ, Big Data تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ, ونلاين-تالداۋلار جۇرگىزۋ وتە ماڭىزدى. مۇنى ەرلان ساعاديەۆ مىرزا دا راستادى. بارلىق جاعدايلاردى ءبىر سيتۋاتسيالىق ورتالىقتان باسقارۋ مۇمكىندىگى قاشان ءوز ناتيجەسىن بەرەدى؟
– «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ءبىلىم بەرۋدى باسقارۋ جۇيەسى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ ەسەبى مەن قوزعالىسىن, رەسۋرستاردىڭ رەسپۋبليكالىق ەسەبىن اۆتوماتتاندىرۋدى, كادرلاردى دايارلاۋ جانە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا مەملەكەتتىك تاپسىرىس بيۋدجەتىن تالداۋ مەن جوسپارلاۋدى, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن رەسۋرستارمەن قامتاماسىز ەتۋدى, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىن باقىلاۋدى جوسپارلاۋ مەن جۇرگىزۋدى كوزدەيدى. جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى – ءبىلىم الۋشىلاردىڭ, وقىتۋشىلار مەن اكىمشىلىك قۇرامنىڭ, مەكتەپكە دەيىنگى, ورتا, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك, جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ومىرلىك تسيكلىن باسقارۋ جانە مونيتورينگ جۇرگىزۋ.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»
