ەلگە جاساعان جاقسىلىق ەسەلەنىپ قايتاتىنى انىق
قازاقستاندا الەۋمەتتىك سالاعا قامقورلىق تانىتۋ اياسى كەڭەيە تۇسۋدە
قازاقستاندا ۇزدىك ءبىلىم بەرۋ, ۇزدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ, ۇزدىك مەملەكەتتىك باسقارۋ, ۇزدىك ءادىل سوت بولۋى ءتيىس.
جاڭا الەۋمەتتىك ستراتەگيا – ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ يگىلىگى جونىندەگى مەنىڭ قامقورلىعىم.
بۇل ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى بارلىق اتقارۋشى بيلىكتىڭ دە قامقورلىعى بولۋعا ءتيىس.
مەن ءوزىمنىڭ قازاقستان حالقىنا جاڭا جولداۋىمدى وسى ماسەلەگە ارناعالى وتىرمىن.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
____________________
كءومەگى كءوپ كومپانيا
«كومپانيا ەمشان» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگى بۇدان ون بەس جىلداي ۋاقىت بۇرىن قۇرىلعان وبلىسقا بەلگىلى كومپانيا. بىرلەستىكتىڭ قۇرامىنداعى ەڭ ۇلكەن ەڭبەك ۇجىمى «اۆتوپارك» جشس وبلىس ورتالىعىندا جولاۋشىلار تاسىمالداۋمەن اينالىسادى. پاركتەگى 430 ءتۇرلى ماركالى اۆتوبۋستار 45 باعىتپەن جولاۋشىلار تاسىمالدايدى. سونىڭ 23 باعىتىنا سىيىمدىلىعى جوعارى اۆتوبۋستار قاتىنايدى. كومپانيا مۇنى قالالىقتارعا قولايلى بولۋى ءۇشىن ىستەپ وتىر. بيىلدىڭ وزىندە جاڭا اۆتوبۋستار ساتىپ الۋعا 3 103 617 48 تەڭگە ءبولىندى. وسىلاي قالا كوشەلەرىندەگى سىيىمدىلىعى تومەن قولايسىز اۆتوبۋستاردى جاڭارتۋ كوزدەلۋدە. قالا سىرتىندا تۇراتىن بالالالاردى قالا مەكتەپتەرىنە الىپ كەلىپ-اپارىپ تاستاۋعا 22 اۆتوبۋس ءبولىنگەن. ونىڭ باسقا وندىرىستىك بۋىندارى بولىپ تابىلاتىن «اقجول لتد» جشس قالانىڭ سانيتارلىق تازالىعىمەن, «ميزام» جشس قۇرىلىس جانە مەردىگەرلىك, «ميزام اۆتو» جشس اۆتوكولىكتەر ساتۋ جانە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋمەن اينالىسادى. ال «اقتوبە» جشس قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس جۇمىستارىمەن اينالىسادى. سونداي-اق, ءبىرلەستىك قۇرامىندا «اساتۋ» قوعامدىق مادەني-ساۋىقتىرۋ ورتالىعى دا جۇمىس ىستەيدى. وسىنشاما سان-سالالى بىرلەستىكتىڭ پرەزيدەنتى مەيىرجان وندىرگەنوۆ جاس تا بولسا بىلىكتى باسشى. قولدىڭ سالاسىنداي ءوندىرىس بۋىندارىنىڭ جۇمىستارىن ۇيلەستىرە جۇرگىزۋدە.
بىرلەستىكتىڭ ءوندىرىستىڭ كوپتەگەن سالالارىندا قىرۋار شارۋا اتقارىپ, قوعام دامۋىنا قايتارىمدى ىقپال ەتىپ وتىرعانى ءوز الدىنا, 1193 ادامعا جۇمىس تاۋىپ بەرىپ وتىر. بىرلەستىك ۇيىمشىل ۇجىم عانا ەمەس, كاسىپكەرلىكتىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن ءبىرىنشى ورىنعا قوياتىن قايىرىمدىلىعى مول كومپانيا رەتىندە دە جاقسى تانىس.
كومپانيا قايىرىمدىلىق جانە دەمەۋشىلىك جانە باسقا تازا شارالارعا 25508865 تەڭگە ءبولىپتى. الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمداردى ۇستاۋعا 9163865 تەڭگە جۇمساعان. بىرلەستىكتىڭ جۇمىسشىلارىنا ەڭبەكاقى بەرەشەگى جوق, ولار ەڭبەكاقىسىن تۇراقتى الىپ تۇرادى. مۇندا ءبىر قىزمەتكەرگە ارنالعان الەۋمەتتىك پاكەت 130 مىڭ تەڭگە تۇرادى. جۇمىسشىلارىنىڭ ورتاشا ايلىق ەڭبەكاقىسى 59 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. جۇمىسىنا قاراي بۇدان جوعارى ەڭبەكاقى الاتىندار قاتارى كوپ. جۇمىسشىلار ارنايى جۇمىس كيىمىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ەڭبەك جانە وندىرىستىك جاقسى جاعداي تۋعىزىلعان. ءبىر قىزمەتكەرگە شاققاندا ولاردى دايارلاۋعا, قايتا دايارلاۋعا جانە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا 12 مىڭ تەڭگە, ال ەڭبەكتى قورعاۋ مەن ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋعا 11395 تەڭگە قارالعان. كومپانيادا 2008-2011 جىلدارعا ارنالعان ۇجىمدىق كەلىسىم-شارت جۇمىس ىستەيدى. جۇمىسشىلارعا دەمالىس ءۇيلەرىنە, ساناتوريلەرگە, بالالارعا جازعى دەمالىس لاگەرلەرىنە ەلۋ پايىزدىق تولەممەن جولداما بەرۋ قارالعان. تۇرمىستىق جانە وتباسىلىق ماسەلەلەردى وڭتايلى شەشۋ ءۇشىن كولىكتەر مەن اۆتوبۋستار, مەيرامحانا سياقتى قىزمەتتەر 20 پايىزدىق جەڭىلدىكپەن ۇسىنىلادى. ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسۋشىلار مەن ەڭبەك ارداگەرلەرىنە جىل سايىن قارجىلاي قولداۋ كورسەتىلەدى. ەڭبەك وزاتتارى ۇدايى ىنتالاندىرىلادى, جۇمىسشىلار جىل سايىن ءبىر رەت الەۋمەتتىك كومەككە قول جەتكىزەدى. سوندىقتان كومپانيادا جۇمىسشىلار تۇراقتى. سوڭعى جىلدارى جاڭا كاسىپورىن قۇرىپ, 155 جاڭا جۇمىس ورنىن اشتى. ياعني, مۇندا جۇمىس تۇرلەرىن كوبەيتۋگە, ءوندىرىستى كەڭەيتۋگە باعىت ۇستالادى.
كومپانيادا جۇمىسشىلارىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ دە ادەمى ۇلگىسى بار. وزدەرى سالعان 120 پاتەرلى بەس قاباتتى ەكى تۇرعىن ۇيدەن ءوز جۇمىسشىلارىن ەڭ تومەنگى باعامەن جالدىق ادىسپەن باسپانالى ەتكەن دە وسى كومپانيا. قازىرگىدەي نارىقتىق كەزەڭدە مۇنداي جاعدايعا بارۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىنى انىق. بۇل پاتەرلەر جالدىق مەرزىمى 10 جىل وتكەن سوڭ ولاردىڭ ءوز مەنشىگى بولىپ قالادى. كومپانيا وسى ءۇيلەردەن 11 پاتەردى از قامتىلعان ازاماتتارعا, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنە, العا بالالار ءۇيىنىڭ تۇلەكتەرىنە, كوپ بالالى انالارعا تەگىن ۇسىنىپ, جومارتتىق تانىتتى.
كومپانيا تەك ۇجىمدارىنداعى ادامداردىڭ قامىن عانا ويلاپ قويماي, وبلىس جانە قالا بويىنشا دا قايىرىمدىلىق شارالارىنا ۇزبەي قاتىسادى. مۇندا قايىرىمدىلىق پەن دەمەۋشىلىك جاساۋدىڭ قالىپتاسقان ءداستۇرى بار. مۇنداي ءۇردىستى قالىپتاستىرعان وسى كومپانيانى قۇرعان جانە باسشىسى بولعان مارقۇم ىزتۇرعان ساعيەۆ ەدى. قازىر بۇل ءداستۇر زاڭدى جالعاسىن تابۋدا.
بيىلدىڭ وزىندە مۇندا 9673169 تەڭگەگە قايىرىمدىلىق جانە دەمەۋشىلىك جاسالدى. حالىقتىڭ وسال بۋىندارىن قولداۋعا 1395661 تەڭگە, قوعامدىق بىرلەستىكتەردى دامىتۋعا 3953000 تەڭگە ءبولىندى, ءوڭىردىڭ دامۋىنا 55250628 تەڭگە جۇمسالدى. بۇلاردى تاراتىپ ايتار بولساق, ءبىرلەستىكتىڭ كوپتەگەن جۇمىستارعا مۇرىندىق بولعانىن اڭعارامىز. قازاق ونەرىن قولداۋعا 250 مىڭ, سال اۋرۋلارىنا شالدىققانداردى قولداۋعا 501 مىڭ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا 3717 مىڭ, بالالاردى قورعاۋ كۇنىن ءوتكىزۋگە 253 مىڭ تەڭگە ءبولىندى. العا بالالار ۇيىندە بوكستان ىزتۇرعان ساعيۆ اتىنداعى تۋرنير وتكىزۋ داستۇرگە اينالعان, بۇعان دا كومەك قولىن سوزادى كومپانيا. بالالار ۇيىنە تۇراقتى دەمەۋشىلىك جاساپ تۇرادى. قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋعا اتسالىسادى دەۋ ورىندى. بۇل باعىتتا وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنە 2130 مىڭ تەڭگە ءبولدى. ۇلى وتان جانە اۋعان سوعىستارىنا قاتىسۋشىلارعا قۇرمەت كورسەتۋگە, جاس دارىنداردى قولداۋعا قارجى اياپ كورگەن ەمەس. سال اۋرۋلارىنا شالدىققانداردى تاسىمالداۋ ءۇشىن ەكى ارنايى اۆتوبۋس ساتىپ الىپ بەرىپ, قامكوڭىل جانداردىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋىنا قولايلى جاعداي جاسادى. ازاماتتاردىڭ از قامتىلعان توپتارىنا عانا 1395 مىڭ تەڭگە ءبولىپ, كوڭىلدەرىن اۋلادى. شالقار اۋدانىنداعى «اقتوعاي» ورتا مەكتەبىن جانە «قىزعالداق» بالاباقشاسىن قايتا جاراقتاندىرىپ, كۇردەلى ءجوندەۋگە 1474692 تەڭگە ءبولىپ, الىس اۋىلداعىلاردىڭ العىسىنا بولەندى. «ق ۇلىنشاق» بالاباقشاسىن سالۋعا 48572658 تەڭگە جۇمسادى. «قۇلاگەر» تۇرعىن ءۇي كەشەنىندەگى شاعىن بالاباقشانى جوندەۋ جۇمىستارى مەن جيھاز الۋعا 5183278 تەڭگە قاراستىرىپ, ۇلكەن ازاماتتىق تانىتتى. حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ وبلىستىق بولىمشەسى دە كومپانيادان قۇر الاقان قايتقان جوق, 250 تەڭگە قارجىلاي كومەك الدى. كومپانيا جاستار تاربيەسىنەن دە سىرت قالىپ كورگەن ەمەس. وزدەرىندە وتكىزىلەتىن مادەني-سپورتتىق شارالاردى قارجىلاندىرۋمەن بىرگە, وبلىستا, قالادا وتەتىن جاستار شاراسىن قارجىلاي دەمەپ وتىرادى. وبلىستىق فۋتبول اسسوتسياتسياسىنا 100 مىڭ تەڭگە بولسە, «اتامەكەن» جاستار ۇيىمىنا 168 مىڭ تەڭگە بەردى. كومپانيادان قارجىلاي كومەك العاندار قاتارىندا وبلىستىق قان ورتالىعى, وبلىستىق مۇگەدەكتەر قوعامى «زەكەت» قورى, «قىزىل اي» قوعامى جانە باسقالارى بار.
بىرلەستىكتىڭ يماندىلىققا ۇيىتقى بولىپ وتىرعان «نۇرعاسىر» مەشىتىنە 3 ميلليون تەڭگە ءبولۋى, اقتوبەدەگى مەدرەسەگە قارجى قاراستىرۋى كوڭىل قۋانتادى. يسلام ءدىنىنىڭ كەڭ قانات جايۋىنا, بىلىكتى ءدىني كادرلار دايارلاۋعا قولداۋ كورسەتۋى دە كومپانيا باسشىلارىنىڭ جومارتتىعىمەن بىرگە, يماندىلىعىن اڭعارتادى. كومپانيا وندىرىستىك بۋىندارىندا مۇنداي قايىرىمدىلىق شارالارى كوپتەپ جاسالادى. بۇل ولار جاساعان قايىرىمدىلىق پەن ىزگىلىكتىڭ, دەمەۋشىلىك پەن قولداۋدىڭ ءبىز بىلەتىن ءبىر پاراسى عانا.
كومپانيا وسىنداي قايىرىمدىلىق جانە دەمەۋشىلىك شارالارىنا قاتىسا وتىرىپ, ءوڭىردىڭ جانە قالانىڭ دامۋىنا دا ينۆەستيتسيا سالىپ كەلەدى. قالاداعى «مۇنايشى» ستاديونىن سالىپ, پايدالانۋعا بەردى. سونداي-اق, وبلىس ورتالىعىنىڭ كورىكتەنىپ, كوركەيۋىنە دە اتسالىسىپ ءجۇر. قالانىڭ اباي داڭعىلى بويىندا كومپانيا كۇشىمەن ورناتىلعان «تەمىرقازىق» بەلگىسىنە 2163625 مىڭ تەڭگە جۇمسالىپتى. ال ەسەت باتىر مەن ءاليا مولداعۇلوۆا اتىنداعى داڭعىلدار قيىلىسىنداعى «باقىت باعاناسى» بەلگىسى كومپانياعا 7 ميلليون تەڭگەگە ءتۇستى. بۇلار قالالىقتاردىڭ ءسۇيىكتى ورىندارىنا, كوپ جينالاتىن جەرلەرىنە اينالدى. بىرلەستىك تۋعان كالاسىنىڭ كوركەيۋىنە, وندا تۇراتىن ادامداردىڭ جايلى تىنىعۋىنا جاعداي جاساۋعا ارقاشان دايىن.
كومپانيا سالعان ادەمى تۇرعىن ۇيلەر قالانى كورىكتەندىرىپ تۇرسا, قالا تازالىعىنا دا وزىندىك ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ال, ونىڭ قۇرامىنداعى اۆتوبۋس پاركىنىڭ جۇمىسىنا قالالىقتار ءدان ريزا. مىنە, نەگىزگى ءوندىرىستىك جۇمىستارىن جۇيەلى جۇرگىزىپ, تابىسقا قول جەتكىزىپ وتىرعان «كومپانيا ەمشان» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگى حالىققا قىزمەت ەتۋدىڭ وسىنداي ۇلگىسىن كورسەتىپ وتىر. قاشاندا قايىرىمدىلىق پەن دەمەۋشىلىكتى كاسىپكەرلىكتىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىگىگىنىڭ وزەگىنە اينالدىرعان كومپانيا بۇل باعىتتاعى يگى ىستەرىنىڭ اۋقىمىن الداعى ۋاقىتتا دا كەڭەيتە بەرمەك.
ساتىبالدى ءساۋىرباي.
اقتوبە وبلىسى.
