ساتيرا ساربازىنا قۇرمەت

بەلگىلى ساتيريك جازۋشى عۇمار احمەتچين 70 جاسقا تولدى. تاتار ۇلتىنىڭ وكىلى بولسا دا, قازاق ءتىلى جوقتاۋشىلارىنىڭ بىرىنە اينال­عان عۇمەكەڭ وقىرماندارىنا رەس­پۋبليكالىق «جالىن», «ەلوردا» باسپالارىنان شىققان «قولدى بولعان قوراز», «كوزى سىنىق تەبەن», «كوزىلدىرىكتىڭ كەسىرى», «ۇم­ىتشاقتىق زوبالاڭى» دەگەن سا­­تي­رالىق كىتاپتارىمەن بەلگىلى. ول بۇل شىعارمالارىندا قوعامعا كەسەل بولىپ جابىسقان قىلىقتاردى سىن ساداعىنىڭ نىساناسىنا الا­دى. قازاقتىڭ ءتىلى بوساعادان قا­­راپ قالعان قوستاناي جەرىندە سوناۋ 60-جىلداردان باستاپ عۇمار ايتىس ونەرىنىڭ دامۋىنا دا اتسا­لىستى. جاس كەزىندە قولىنا قازاق­تىڭ قارا دومبىراسىن الىپ, ءوزى ايتىسقا شىقتى. كەيىنگى جىلدارى ايتىستى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى بولدى, جاس تالاپكەر اقىن­دار­دى وسى اقبەرەن ونەرگە ءتار­بيەلەدى. قوستانايداعى م.سەرالين, ب.مايلين ىرگەسىن قالاعان قازاق ءباسپاسوزىنىڭ دامۋىنا دا ماڭداي تەرىن ءسىڭىردى. عۇمار احمەتچيننىڭ اكەسى ءدىندار عاريف اقساقال رەسەيدىڭ زلاتوۋست قالاسىنان 1946 جىلى قوس­تاناي وبلىسىنىڭ اۋليەكول اۋ­دا­نىنداعى قوياندىاعاش دەگەن جەرگە قونىس اۋدارعان. عۇمار وسى جەر­دە وسەدى, اۋليەكول اۋ­دا­نى ورتالىعىنداعى ش.ءۋاليحانوۆ ات­ىنداعى قازاق ورتا مەكتەبىن بىتىرەدى. جۋرناليستيكاعا بەيىمى بار, ساتيرالىق جانرداعى شىعار­ما­لارى جەرگىلىكتى, رەسپۋبليكا­لىق گازەتتەردە جارىق كورە باس­تاعان ول قازاقتىڭ ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە سىرتتاي وقۋعا تۇسەدى. وسى ءبىلىم ورداسىندا قازاق جۋر­نا­ليس­تەرىنىڭ ۇستازى, ساتيريكتەر سار­دارى, پروفەسسور تەمىربەك قو­جاكەەۆتىڭ «تەپكىسىنەن» وتەدى. ۇس­تازى عۇمار احمەتچيننىڭ شىعار­مالارىنداعى ۋىتتىلىقتى, شەبەرلىكتى جوعارى باعالايدى. ول ساتيرالىق شىعارمالاردى تالدا­عان سىن ماقالالارىنىڭ بىرىندە شاكىرتى عۇمار احمەتچيننىڭ ءاڭ­گى­مەلەرىندەگى جاڭالىقتى, وبرازد­ى­لىقتى ايتىپ, جاقسى باعاسىن بەرەدى. ىشتارتقانىن ءتىل-نايزا­سى­نىڭ ۇشىمەن «سيپاپ» وتىراتىن تەمىربەك قوجاكەەۆ عۇماردى «كۇي­ەۋ بالا» دەپ اتايدى. عۇمار اعا مۇنى ءالى كۇنگە دەيىن ماقتا­نىشپەن ايتىپ وتىرادى. عۇمار احمەتچين وبلىستىق «قوس­تاناي تاڭى» گازەتىندە قىز­مەت ىستەگەندە تالاي جاس جۋرناليستەردى قاناتىنىڭ استىنا الدى. سولاردىڭ اراسىندا رەسپۋب­لي­كا­نىڭ مادەنيەت ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد تە بار. جازۋشى­نىڭ مەرەيتويىنا مينيستر شاكىر­تى قۇتتىقتاۋ جەدەلحاتىن جولداپ­تى. «ءسىز بۇكىل سانالى عۇمىرى­ڭىزدى ءوزىڭىز ءوسىپ-جەتىلگەن وسى ولكەنىڭ مادەني-رۋحاني سالاسىنا ارنادىڭىز. سوناۋ 1966 جىلى وبلىستىق گازەت رەداكتسياسى تا­بال­دىرىعىن اتتاعان ءسىز جىل­دار­مەن جارىسىپ, باس رەداكتور ءدا­رە­جەسىنە دەيىن ءوتتىڭىز. وبلىس اكى­مىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى, قازاق­ستان جازۋشىلار وداعى وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى رەتىندە دە ءوڭىردىڭ وركەندەۋىنە ايتۋلى ۇلەس قوستىڭىز. عۇمار عاريف ۇلى! مەن دە كوك قاۋىرسىن, جاس قانات كەزىمدە ءسىز­­دىڭ ءتالىم-تاربيەڭىزدى كوردىم. بۇل ارقاشان جۇرەگىمنىڭ تورىندە ساق­­تالادى. مەرەيتويىڭىز تاعى دا قۇتتى بولسىن! وزىڭىزگە زور دەن­ساۋ­­لىق, ۇزاق عۇمىر, شىعارما­شى­لىق تابىس جانە وتباسىڭىزعا بەرەكە-بىرلىك تىلەيمىن» دەپتى مينيستر ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋ جەدەلحا­تىندا. ساتيريكتىڭ كەشىندە وعان ءتاۋ­ەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا ارنال­عان مەرەكەلىك مەدال تاپسىرىل­دى. وبلىس باسشىلارىنىڭ قۇت­تىق­تاۋى جەتكىزىلىپ, يىعىنا شاپان جابىلدى. قالامداستارى س. وس­پانوۆ, ءا.بەركەنوۆا, ا.شاياحمەت تاعى باسقالار قۇتتىقتاۋ ءول­ەڭدەرىن وقىدى. ءى.وماروۆ اتىندا­عى قازاق دراما تەاترىنىڭ ءار­تىستەرى ساتيريكتىڭ شىعارمالارىن مانەرلەپ وقىپ, جينالعانداردى كۇلكىگە كەنەلتتى. جازۋشى وقىر­مان­دارىنىڭ قوشەمەتىنە بولەندى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا. قوستاناي.