28 جەلتوقسان, 2011

ەلگە جاساعان جاقسىلىق ەسەلەنىپ قايتاتىنى انىق

665 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستاندا الەۋمەتتىك سالاعا قامقورلىق تانىتۋ اياسى كەڭەيە تۇسۋدە

قازاقستاندا ۇزدىك ءبىلىم بەرۋ, ۇزدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ, ۇزدىك مەملەكەتتىك باسقارۋ, ۇزدىك ءادىل سوت بولۋى ءتيىس. جاڭا الەۋمەتتىك ستراتەگيا – ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ يگىلىگى جونىندەگى مەنىڭ قامقورلىعىم. بۇل ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى بارلىق اتقارۋشى بيلىكتىڭ دە قامقور­لىعى بولۋعا ءتيىس.  مەن ءوزىمنىڭ قازاقستان حالقى­نا جاڭا جولداۋىمدى وسى ماسە­لەگە ارناعالى وتىرمىن.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

“بەرەكە-ا” – قايىرىمدىلىقتىڭ دوسى

قالىڭ قۇيقالى وڭتۇستىكتە قا­يى­رىمدىلىق جاساعاندى ساۋاپ­قا بالايتىن جانى ىزگى ادام­دار كوپ. شىق بەرمەس شىعايبايداي “تاپ­قانىم وزىمدىكى” دەپ باۋى­رى­نا تىعا بەرمەي, پايداسىنىڭ ءبىر ءبو­لى­گىن تۇرمىس قيىنشىلىعىنان قا­جىپ جۇرەتىن ادامدارمەن بولىسەدى. اسفالت جول سالۋعا مامان­دان­عان, وعان كەرەكتى بار تەحنولوگيا, قوندىرعىلار, شاعىن زاۋىت, تەحنيكالارىنا دەيىن ءتۇپ-تۇگەل “بەرەكە-ا” كورپوراتسيا­سى­نىڭ پرەزيدەنتى راشكۇل وس­پاناليەۆا حانىم وسىنداي جان. تاڭەرتەڭگىلىك جۇمىسقا كەلگەندە قابىلداۋ بولمەسىندە ادام­دار كەزەككە تۇرادى. جۇمىس جاع­دايى­مەن ەمەس, ءبىر بەرسە وسى راشكۇل بەرىپ قالادى-اۋ دەپ ءۇمىتىن ار­قالاپ كەلگەندەر. – مۇمكىندىگىمشە جاعداي­لارىن سۇراپ, بارار ەسىك, شىعار تاۋى جوق­تارعا قارجىلاي كومەك بەرۋگە تى­رى­سامىن, – دەيدى راشكۇل ءجا­لەل­قىزى. – بىراق, ىشىندە اركىمگە قول جايىپ ماسىلدىق ومىرگە ۇيرەنىپ قالعاندار دا بولادى ەكەن. وتباسى جاعدايىن سۇراپ “شىن قينالىپ جۇرسەڭىز نە ەرى­ڭىزدى, نە بالاڭىزدى جۇمىسقا الا­يىن” دەسەم, “نە سەنەن جۇمىس سۇراپ كەلدىم بە, بەرسەڭ اقشاڭدى بەر, بەرمەسەڭ ءويتىپ قىجىرتپا” دەيتىندەر دە كەزدەسەدى. ال, سولار مەنىڭ ءبىر سالاعا تولىق مامان­دا­نىپ, بار تەحنيكام بولۋ ءۇشىن ميل­ليونداعان دوللار نەسيە ال­عانىمدى بىلمەيدى, بىلسە دە قۇ­لاقتارىنا قىستىرمايدى. اۋ, مەن تاۋەكەلدىڭ ارقاسىندا, ەلبا­سى­نىڭ كاسىپكەرلەردى قولداۋى­نىڭ ارقاسىندا وسىنداي بيىككە جەتتىم عوي. ايتسە دە قايىرىمدىلىق – ءراش­كۇل حانىمنىڭ سۇيەككە ءسىڭ­گەن ادەتى. جۇرت وسپاناليەۆا ساي­لاۋ­عا تۇسسە ءبىر قۋانىپ قالادى. ۇكى­مەت ۇلكەن كوشەلەردى, داڭ­عىل­دار­دى ءجون­دەۋگە قاراجات ءبو­لە­دى, ىشكى ورامدار كەيىنگە سىرعىتىلادى. كەزدەسۋ بارىسىندا سونداي كو­شەدە تۇراتىندار راشكۇلگە اما­نات ايتادى. سايلانعانشا ۋادەگە قارق قىلىپ, كەيىن ۇستاتپاي كەتەتىن كەيبىر دەپۋتاتتاردان ءجونى, جو­سىعى بولەك. ۋادە بەردى, ورىن­داي­دى. وسىلايشا, تالاي قىسقا ورامدار راشكۇلدىڭ دەمەۋشى­لىگى­نىڭ ارقاسىندا تەگىن اسفالتتالدى. اسفالت دايىندايتىن زاۋىت­تارى تولىق كومپيۋتەرلەندىرىلگەن, جول سالاتىن, تەگىستەيتىن تەح­نولوگيالارى جاڭالانىپ تۇ­را­­تىن, گەرمانيا, قىتاي سەكىلدى مەملەكەتتەردەن ارناۋلى ماماندار شاقىرتىپ, جاڭا قوندىر­عى­لار­دىڭ قىر-سىرىن جۇ­مىسشى­لارى­نا ءۇي­رە­­تەتىن, كاسىبي شە­بەر­لىگىن جەتىلدىرەتىن كورپوراتسيا قىز­مە­تى­نە بۇگىندە وب­لىس­تان ءبو­لەك, رەس­پۋب­ليكا­لىق اۋقىمدا دا سەنىم ۇلكەن. “بەرە­كە-ا” كور­­پوراتسياسى جۇرت اۋزىندا عاسىر­لىق جوبا اتانعان “باتىس قىتاي – با­تىس ەۋروپا” اۆتوماگيسترالىنە ءوز ۇلەسىن قوسۋدا. كورپوراتسيا كوپ سالالى. تەك, اسفالت سالۋمەن شەكتەلمەيدى. 2008 جىلى سارىاعاشتىڭ بىرنەشە اۋىلدارىن سۋ العاندا تەز ارا­دا ون ءۇي سالىپ بەردى. “دوستىق” اۋىلىندا از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلارعا ءوز قارجىسى ەسەبىنەن التى ءۇي, قازىعۇرت اۋدا­نىن­دا ون ءۇي سالدى. كورپوراتسيا قاناتىن جايىپ, ۇلكەيگەننەن كەيىن قايىرىم­دى­لىق ءىس-شارالارىن دا كوبەيتكەن. وبلىس ورتالىعىنداعى “قامار” قايىرىمدىلىق مەكەمەسىنىڭ ءتار­بيەلەنۋشىلەرى مەن ارداگەرلەر ۇيى­مىنا تۇراقتى قارجى ءبولىپ تۇرادى. اتى-شۋلى ۆيچ وقيعاسى كەزىندە دە سىرت قالمادى. ءبىر با­لا­نىڭ تۇراقتى ەمدەلۋىنە بار كەرەكتى قارجىسىن تولەپ بەرىپ وتى­را­دى. ستۋدەنتتەرگە گرانت ءبول­گەندە دە كومەگىن كورسەتىپ كەلەدى. شىمكەنت شاھارى قازاق­ستان­داعى ءۇشىنشى قالا بولادى دەگەن ءسوز ەلباسىنىڭ اۋزىنان ايتىل­دى. الايدا, كۇننىڭ كوزى كوبىرەك تۇسەتىن, حالقى كوپ ءوڭىردىڭ تا­بي­عاتى وسى قيسىنعا كەل­گەنىمەن, شىم­كەنت­تەي شاھارى­ڭىز­دا, باس­قا­سىن ايتپاعاندا, نەكە سارايى جوق بولا­تىن. دۇنيەگە ءسابي اكەلۋدەن قازاقستان بويىنشا الدىڭعى ورىندا تۇرسا دا ءساۋ­لەتتى عيمارات­تارى­مەن دە ماقتانا ال­ماي­تىن. وبلىس باس­شىسى اسقار مىر­زاحمەتوۆ وسى لاۋا­زىمعا تا­عايىن­دا­لى­سىمەن-اق شىم­كەنت­تە­گى كوپ جوقتىڭ ور­نىن تولتى­رىپ بەردى. وبلىس اكى­مى­نىڭ تىكەلەي تاپسىرماسى بو­يىن­شا ءساۋ­لەت­شىلەردىڭ ءبارىنىڭ باسىن قو­سىپ, ءتۇرلى سالالار بو­يىنشا كونكۋرس جاريالاعان. كا­سىپك­ەر­لەر­مەن كەلەلى كەڭەس وتكىز­گەندە وسى جوبا­لار­دى الدارىنا تارتتى. “حا­لىق وزدەرىڭىزدىكى. قا­لا وزدە­رى­ڭىزدىكى. ەلدە بولسا ەرىنگە تيەدى دەگەن. بيز­نەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى اياسىن­دا قانداي ۇلەس­تەرىڭىزدى قوسا­سىز­دار؟” دەگەن. كا­سىپكەرلەر توسى­لىپ قالدى. قا­پە­لىمدە قال­تاڭ­داعى اقشاعا قول سۇعۋ قيىن ەكەن. وب­لىستىق دەپۋتاتتار كورپۋ­سىن­داعى جالعىز حا­نىم, «بەرەكە-ا» كور­پورا­تسيا­سى­نىڭ پرەزيدەنتى راش­كۇل وس­پاناليەۆا ورنىنان تۇرىپ كەتتى. – جىگىتتەر, نەگە توسىلىپ قال­دىڭدار؟ قارجىنى ماڭداي تەرىمىزبەن تاپساق تا ەلىمىزدىڭ, وتانى­مىزدىڭ ارقاسى. قالا كوركەيىپ جاتسا, ءبارىمىزدىڭ مەرەيىمىز عوي. وسىلاي دەگەن ول باعانادان بەرى كوز قيىعىمەن باعىپ وتىر­عان ساۋلەتتى قۇرىلىستىڭ جوبا­سى­نا قولىن سوزدى. بۇل – بۇگىنگى كۇندە شىمكەنت شاھارىنىڭ شى­­را­يىن اشىپ تۇرعان نەكە سارايى ەدى. قىمباتتاۋ تيسە دە قازاقتىڭ قايسار قىزى وسىنداي تاۋەكەلگە بار­عان. جىگىتتەر دە قاراپ قال­ما­دى. ءبىر-ءبىر جوبانى مەنشىكتەگەن. قازىر شىمكەنت اتتى كىسى ءتۇسىپ قاراي­تىنداي اسەم قالاعا اينالدى. بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى اياسىندا قانداي نى­سان­دار سالىندى دەگەنگە كەلسەك, قىس­قا مەرزىم ىشىندە «داڭق» مەمو­ريا­لى, «ءشامشى الەمى» كەشەنى, ش.قالداياقوۆ ەسكەرتكىشى, دارىن­دى كومپوزيتورلار مەن ءانشى­لەر­دىڭ «جۇلدىزدار» اللەياسى, جاستار ورتالىعى, نەكە سارايى, داڭق­تى سپورتشىلار جانە جاس جۇ­باي­لار اللەياسى, ورتالىق سۋبۇر­قاق اشىلدى. دەندروساياباق اۋ­ما­عىندا جاڭا دەمالىس ورنى ىسكە قوسىلدى. قازىعۇرت, تۇلكىباس اۋداندارىندا سپورتتىق-مادەني ساۋىقتىرۋ كەشەنى, تۇركىستان قا­لاسىندا جەڭىس ساياباعى, وتىرار اۋدانىندا «باتىر انالار» گۇل­زارى, «مەنىڭ قازاقستانىم» ال­لەيا­سى حالىق يگىلىگىنە بەرىلدى. – ءبىزدىڭ بيزنەسىمىز تاۋەل­سىز­دىگىمىزدىڭ العاشقى جىلدارىنان-اق تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ قالت­قىسىز قامقورلىعىمەن كوركەيىپ كەلەدى. ارينە, قيىندىقتار, كۇر­دە­لى جاعدايلار كوپ كەزدەستى. سو­لار­دىڭ ءبارىن جەڭۋدە ءبىز مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاردەمىن سەزىنىپ, جىگەرلەنىپ جۇردىك. بۇگىندە «بەرەكە» بۇكىل ەلگە بەلگىلى. اۆتوموبيل جولدارىن, كوپىرلەر سالۋدا, جالپى, قۇرىلىس بيزنەسىندە الدىڭعىلار ساپىندامىز. مامان­دارى­مىزدىڭ شەبەرلىگىن شە­تەل­دەر­دە جانە وزىمىزدە شىڭ­داي­مىز. «بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى» باعدارلاماسى بو­يىنشا دا ەل العىسىنا بولەنۋ­دە­مىز. قا­را­پايىم حالىقتىڭ راحمەتى مەن باتاسىن الماي ادامنىڭ كوگەرىپ, ءوسىپ-ءونۋى مۇمكىن ەمەس. سوندىق­تان جۇمىس ىستەگەن ال­عاش­قى كۇن­نەن باستاپ مەن بۇعان ءوزىمنىڭ شاما-شارقىما قاراي كوڭىل ءبولىپ كەلەمىن, – دەيدى راشكۇل حانىم. شىمكەنت قالاسى, قازىعۇرت, تولە بي, سارىاعاش جانە ءبايدى­بەك اۋداندارىندا “بەرەكە-ا” كور­پورا­تسيا­سىنىڭ قايى­رىم­دى­لىق جۇ­مىستارىنىڭ ءىزى سايراپ جاتىر. ءما­سەلەن, «كورپوراتسيا «بەرەكە- ا» جشس ءوڭتۇس­تىك قا­زاق­ستان وبلىسى بويىنشا الەۋ­مەت­تىك جوبالاردى ىسكە اسى­رۋعا 729 553 838 تەڭگە قاراس­تىر­عان, ونىڭ دەنى ورىندالدى. وڭتۇستىكتەگى دەپۋتاتتار كور­پۋسىنداعى جالعىز قازاق­ قىزى مۇحاممەد پاي­عام­باردىڭ حاديسىندە ايتى­لا­تىنداي “قايىرىم­دى­لىق, ساۋاپ­تى ىستەر ادامدى مىڭ ءتۇرلى پالە­دەن ساقتايدى” دەگەنىنە وسى­لاي ۇلەس قوسىپ كەلە جاتىر. باقتيار تايجان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار