مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى بيىلعى جولداۋىندا «بارلىق جاستاعى ازاماتتاردى قامتيتىن ءبىلىم بەرۋ ىسىندە ءوزىمىزدىڭ وزىق جۇيەمىزدى قۇرۋدى جەدەلدەتۋ قاجەت» دەي كەلىپ, جوعارى وقۋ ورىندارى وقۋ باعدارلامالارىن جاڭارتىپ, ءبىلىم مەن ۇزدىك تاجىريبەنى تاراتاتىن ورتالىقتارعا اينالۋى كەرەكتىگىن ايتقان بولاتىن. تمد ەلدەرىنىڭ ىشىندە تاۋەلسىز اككرەديتتەۋدى تۇڭعىش رەت ەلىمىزگە ەنگىزگەن ءبىلىم ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا تاۋەلسىز اگەنتتىگى 2008 جىلدان باستاپ قازاقستاننىڭ ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇلتتىق رەيتينگىن جاريالاپ كەلەدى. ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىنۋ ءۇشىن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىلىم باعدارلاماسى الەمدىك ستاندارتقا سايكەس كەلۋى شارت. بۇگىندە ەلىمىزدە جاڭا جۇيەگە كوشىپ, شەتەلدىڭ ءبىلىم وشاقتارىمەن يىق تىرەستىرەتىن جوو از ەمەس. اتالعان اگەنتتىك 10 جىل ىشىندە 1833 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن اككرەديتتەۋدەن وتكىزگەن. سىناقتان سۇرىنبەي وتكەن باعدارلامالاردىڭ 1047-ءسى باكالاۆريات, 558-ءى ماگيستراتۋرا, 136-سى دوكتورانتۋرا, ال 30-ى رەزيدەنتۋرا بويىنشا بولعان.
«الەمنىڭ وزىق اككرەديتتەۋ اگەنتتىكتەرىنەن اككرەديتتەۋدەن وتكەن ءبىزدىڭ باعدارلامالارىمىزدى ەۋروپا دەڭگەيىندە تانىلدى دەپ ايتۋعا بولادى. وسىنداي جاعدايدا ءبىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جاستارعا ساپالى ءبىلىم بەرۋ جاۋاپكەرشىلىگى ودان ءارى ارتا تۇسەتىنى ءسوزسىز. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءار ۋاقىتتا ءبىزدىڭ تۇلەكتەرىمىز الەمنىڭ كەز كەلگەن جەرىندە جۇمىس ىستەي الاتىنداي ءبىلىم الۋى كەرەك دەگەن ويلارىن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الدىنا مىندەت رەتىندە قويىپ ءجۇر. ەلباسى تالاپتارىنا جەتۋ ءۇشىن بىزگە وسىنداي وزىق ۇلگىدەگى تاجىريبە ەرەكشە قاجەت. دۋيسبۋرگ-ەسسەن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ىشكى ساپانى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تاجىريبەسىن, نيدەرلاندى جانە فلاندريا اككرەديتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ ساپانى باعالاۋداعى مەتودولوگياسىن وسى جەردە كورىپ جاتىرمىز. ەكىنشى جاعىنان, بۇل باعىتتا وقۋ ورنىنىڭ ىشىندە ءبىلىم ساپاسىن باعالاۋ مەن ارتتىرۋعا كوپ كوڭىل بولەتىندىگىمىزدى ايتقىمىز كەلەدى. ونىڭ ىشىندە باقىلاۋ جانە ساباق بەرۋدىڭ ساپاسىن جوعارى دەڭگەيگە جەتكىزۋ ءۇشىن ساپا مەنەدجمەنتى جۇيەسىن ەنگىزىپ وتىرمىز», دەدى اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى تاكير بالىقباەۆ.
قازاقستان 2010 جىلى بولون ۇردىسىنە تۇڭعىش رەت قول قويعان بولاتىن. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, اككرەديتاتسيا – بولون ءۇردىسىنىڭ ءبىر قۇرالى. «ەلىمىزدىڭ بولون ۇردىسىنە قوسىلۋى جوو مەن ستۋدەنتتەرگە مول مۇمكىندىكتەر بەردى. سوندىقتان ءبىلىم ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا تاۋەلسىز اككرەديتتەۋ وتە قاجەتتى قۇرال. اككرەديتتەۋ جۇمىسىنا جىل سايىن حالىقارالىق ەكسپەرتتەردى شاقىرىپ, ەۋروپاداعى دامىعان تاجىريبەنى قازاقستاننىڭ ءبىلىم كەڭىستىگىنە ەنگىزۋگە تىرىسىپ وتىرمىز. سونىڭ ءبىرى – ستۋدەنتكە ورتالىقتاندىرىلعان وقىتۋ. بۇل ەلىمىزگە كەڭىنەن ەنگىزىلگەن جوق. كەڭەس پەداگوگيكاسىندا تۇلعاعا باعىتتالعان وقىتۋ دەگەن ۇعىم بولعان, ول ءالى دە بار. ال جوعارىداعى جاڭا جۇيە ستۋدەنتتى جاي وبەكت ەمەس, بەلسەندى سۋبەكت رەتىندە قاراستىرادى. ياعني ستۋدەنت وقۋ جوسپارىن جاساۋعا تىكەلەي ىقپال ەتە الادى. ولارعا ءپان مەن مۇعالىمدى تاڭداۋ ەركىندىگى دە بەرىلەدى», دەدى بسقا جوبالار بويىنشا جەتەكشىسى, پروفەسسور عاينەلعازى ادىلعازينوۆ.
فورۋمدا ەۋروپالىق جوعارى ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسىن قامتاماسىزداندىرۋ اسسوتسياتسياسى (ENQA) وكىلدەرى, ەۋروپا, رەسەي, ورتالىق ازيا مەن كاۆكاز جانە بسقا – IQAA ۇلتتىق ساراپشىلارى, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ماماندارى «ىشكى ساپانى قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسى», «ۋنيۆەرسيتەتتەردى باسقارۋ», «ستۋدەنتتەرگە ورتالىقتاندىرىلعان وقىتۋدى باعالاۋ» جانە «تۇلەكتەردى جۇمىسپەن قامتۋ», سونداي-اق «ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن يننوۆاتسيالار» سياقتى تاقىرىپتاردى تەرەڭنەن تالقىلادى. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت تولىقتاي جۇزەگە اسىرىپ كەلە جاتقان «اۆتونومدى ۋنيۆەرسيتەت» باعدارلاماسىن تانىستىرعان ايدا ساعىنتاەۆا ۇستازدار تەك ءدارىسحانادا ساباق بەرۋمەن جانە عىلىمي جۇمىستارمەن اينالىسىپ قويماي, باسقارۋ ىسىنە بەلسەندى قاتىسۋ ارقىلى وقۋ ورنىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسۋى كەرەك دەگەن ويىن ورتاعا سالدى.
ء«بىلىم بەرىپ جاتقان دا, عىلىمي زەرتتەۋمەن اينالىساتىن دا – پروفەسسورلار. بىراق ولاردىڭ ءۇنى باسشىلىققا قالاي جەتۋى كەرەك؟ ولاردىڭ ۋنيۆەرسيتەتتى باسقارۋعا مۇمكىندىكتەرى بار ما؟ نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت پەن پەنسيلۆانيا ۋنيۆەرسيتەتى بىرىگىپ, 10 جىل بويى ۇلكەن عىلىمي زەرتتەۋ وتكىزدىك. ول – قازاقستاندا اۆتونومدى ۋنيۆەرسيتەتتى باسقارۋ. بۇل جۇيە بويىنشا ۋنيۆەرسيتەتتە قابىلداناتىن قاندايدا ءبىر شەشىم پروفەسسورلاردىڭ قاتىسۋىمەن قابىلدانادى. باسقارۋ, بيۋدجەت جوسپارلاۋ, ساتىپ الۋلار جانە كاسىپتىك تالاپتاردى بەكىتۋ سياقتى كەز كەلگەن ماسەلە پروفەسسورلارمەن كەڭەسۋ ارقىلى شەشىلەدى. ياعني, باسشىلىق بارلىق باسقارۋدى پروفەسسورلارمەن اقىلداسۋ ارقىلى جۇرگىزەدى. ويتكەنى ساپالى ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن نە كەرەك ەكەنىن تەك قانا اۋديتوريادا تۇرعان پروفەسسور بىلەدى. وسى ارقىلى ۇستازداردىڭ ءرولىن باسقاشا قاراستىرىپ, ولاردى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋعا مۇمكىندىك بەرەمىز», دەدى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت جوعارى ءبىلىم بەرۋ مەكتەبىنىڭ دەكانى ا.ساعىنتاەۆا.
جيىندا ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ءبىلىم باعدارلامالارى جايلى مالىمەت «ەۋروپانىڭ جوعارى وقۋدى باعالاۋ ورگانىنىڭ» بازاسىندا جاريالاناتىنى دا ءسوز بولدى. وسى ارقىلى شەتەلدىك ستۋدەنتتەر بىزدەگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى اقپارات, دەرەكتەرمەن تانىسا الادى.
باسقوسۋدىڭ سوڭعى كۇنىندە 2018 جىلى قازاقستاننىڭ ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇلتتىق رەيتينگىسىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا سەرتيفيكاتتار تابىستاۋ سالتاناتتى ءراسىمى ءوتتى. سەرتيفيكاتتار «ۇزدىك كوپ سالالى جوو», «ۇزدىك تەحنيكالىق جوو», «ۇزدىك گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق جوو», «ۇزدىك مەديتسينالىق جوو», «ۇزدىك ونەر جوو», «ۇزدىك پەداگوگيكالىق جوو» سياقتى باعىتتار بويىنشا بەرىلدى. ايتا كەتەيىك, قازاقستاننىڭ ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بيىلعى ۇلتتىق رەيتينگى وسىعان دەيىن گازەتىمىزدە (№111, 15 ماۋسىم 2018 جىلى) جاريالانعان بولاتىن.
مايگۇل سۇلتان,
«ەگەمەن قازاقستان»
