نەگىزگى ماسەلە – «التىن القامەن» ناگرادتالعان نەمەسە بۇرىن «باتىر انا» اتاعىن العان كوپ بالالى انالاردىڭ مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان ءبىرىنشى كەزەكتى تارتىپتە تۇرعىن ءۇي الۋ قۇقىعىن ىسكە اسىرۋعا قاتىستى بولىپ وتىر.
قولدانىستاعى زاڭنامامەن جوعارىدا كورسەتىلگەن ساناتتاعى انالار ءۇشىن ناقتى الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر كوزدەلگەن. اتاپ ايتقاندا, «مەملەكەتتىك ناگرادالار تۋرالى» 1995 جىلعى 12 جەلتوقسانداعى زاڭنىڭ 36-بابىنا سايكەس, انالار بەلگىلەنگەن نورمالار بويىنشا تۇرعىن ءۇي الاڭىمەن ءبىرىنشى كەزەكتە قامتاماسىز ەتىلەدى.
«تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» 1997 جىلعى 16 ساۋىردەگى زاڭ بويىنشا اتالعان انالار «كوپ بالالى وتباسى» ساناتىنا قوسىلعان, وسىعان بايلانىستى تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج ەسەبىنە تۇرۋ تۋرالى ءوتىنىشىن اتالعان زاڭ قابىلدانعان كۇننەن كەيىن بەرگەندەر, ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرعىن ءۇي الۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
ۇكىمەتتىڭ ۇسىنعان جاۋابىندا ومبۋدسمەننىڭ ءتيىستى سۇراۋ سالۋ حاتى بويىنشا استانا قالالىق پروكۋراتۋراسى راستاعان قۇقىقتىق قايشىلىقتار تۋدىرعان ماسەلەنى شەشۋ بويىنشا نەگىزدەلگەن ۇستانىم جوق. «التىن القامەن» ناگرادتالعان كوپ بالالى انالاردىڭ قۇقىقتىق قايشىلىقتارعا بايلانىستى شاعىمدارى ولاردىڭ پايداسىنا وڭ شەشىلىپ جاتقان سوت شەشىمدەرىنە يە ەكەنى نازار اۋدارتادى. وسىنداي شەشىمدى استانا قالالىق سوتىنىڭ ازاماتتىق ىستەرى جونىندەگى سوت القاسى قابىلداپ, جوعارعى سوتتىڭ ۇقساس ينستانتسياسىندا قولداۋ تاپتى.
ومبۋدسمەن ءوز ۇندەۋ حاتىندا «التىن القامەن» ناگرادتالعان كوپ بالالى انالار ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگانداردا ماسەلەنىڭ شەشىمىن تابا الماي, زاڭنامالىق تۇردە بەكىتىلگەن تۇرعىن ۇيگە قۇقىعىن قورعاۋ ءۇشىن سوتقا جۇگىنۋگە ءماجبۇر ەكەنىنە الاڭداتۋشىلىعىن ءبىلدىرىپ وتىر. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىققا مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ مەن سوت ورگاندارىنداعى جۇكتەمەنى ازايتۋ تۋرالى تاپسىرمالارىنا قاراما-قايشى بولىپ تۇر.
باياندالعاننىڭ ءمان-ماتىنىندە, ۇلتتىق قۇقىق قورعاۋ مەكەمەسى مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنا تۇرعىن ءۇيدى ءبىرىنشى كەزەكتە بەرۋ كەزىندە بىركەلكى امالىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەلگىلەۋدى ۇسىنادى. بۇل جەردە اڭگىمە تۇرىپ جاتقان جايى بەلگىلەنگەن سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق جانە تەحنيكالىق تالاپتارعا ساي كەلمەيتىن ازاماتتاردى ەسەپكە تۇرعىزۋ تۋرالى بولىپ وتىر.
بۇرىن حابارلانعانداي, اتالعان ماسەلە بويىنشا ناقتى زاڭنامالىق نورما بولا تۇرسا دا, ۇزاق ۋاقىت بويى تۇرعىن ءۇيدىڭ جوعارىدا كورسەتىلگەن تالاپتارعا سايكەس كەلمەۋىن سايكەس كەلۋىن راستايتىن قۇجاتتى بەرۋ بويىنشا ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ بولماۋىنا بايلانىستى ونى ىسكە اسىرۋدىڭ تەتىگى جۇمىس ىستەمەدى. ومبۋدسمەن مەكەمەسىنىڭ بەيىندى ۆەدومستۆومەن جاساعان جۇمىسى ناتيجەسىندە 2017 جىلعى 17 اقپاندا ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ قاجەتتى قورىتىندىلارىن بەرۋدىڭ ناقتى ءتارتىبىن بەلگىلەيتىن قاعيدالارعا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
ۇكىمەتتىڭ بەرگەن جاۋابىنا سايكەس, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا اتالعان وزگەرىستەردى قولدانۋ تۋرالى نۇسقاۋلار 2018 جىلدىڭ ساۋىرىندە عانا جولداندى.
ازاماتتاردان ءتۇسىپ جاتقان ارىزدار اتالعان سالادا جوعارىدا كورسەتىلگەن ورگانداردىڭ قۇقىق قولدانۋشى پراكتيكاسىندا ناقتى نۇسقاۋلاردىڭ جوقتىعىن راستايدى.
استانا قالاسى جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ باسقارماسىنىڭ اقپاراتىنا سايكەس, «قازىرگى ۋاقىتتا سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قورىتىندىنى بەرۋ بويىنشا ۋاكىلەتتى ورگان ەش نورماتيۆتىك اكتىمەن بەلگىلەنبەگەن». بۇل جاعداي باسقا اۋماقتىق ۋاكىلەتتى ورگانداردان سۇراستىرۋ كەزىندە راستالدى جانە ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىنا قاۋىپ توندىرەتىندىكتەن, ول شۇعىل شەشىمدى قاجەت ەتىپ وتىر.
قارالىپ وتىرعان ماسەلەلەردىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل پرەمەر-مينيسترگە ولاردى قوسىمشا قاراۋدى ءتيىستى ورىندارعا تاپسىرۋ جونىندەگى وتىنىشپەن جۇگىندى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
