ودان بولەك, كاسىپورىن جانىنان اشىلعان «Greenhouse KZ» جشس جىلىجاي كەشەنىندە 2015 جىلى راۋشان گ ۇلىن ءوسىرۋ قولعا الىنسا, وتكەن جىلى قىزاناق وسىرۋگە تىڭ سەرپىن بەرىلە باستادى. بۇگىندە كاسىپورىندا 175 جۇمىسشى ەڭبەك ەتەدى. جىلىجاي قۇرىلىسىن گۇل وسىرۋدە وركەنيەتتى تاجىريبەسى بار گوللانديالىق «VAN DER HOEVEN» كومپانياسى جۇرگىزدى. جىلىجاي شىنىدان تۇرعىزىلعان. گوللانديالىق ينۆەستورلارعا تيەسىلى جوباعا 3 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى سالىندى. سەرىكتەستىك باسشىسى ەرلان مامىتوۆتىڭ ايتۋىنشا, جىلىجايدا گوللانديانىڭ جەرگىلىكتى كليماتتىق جاعدايعا بەيىمدەلگەن وزىق تەحنولوگياسى قولدانىلادى. اۋماعى 10 گەكتار نىساندا قازىر گوللانديالىق راۋشان گۇلدىڭ ءۇش ءتۇرى وسىرىلەدى, قىزاناقتاردىڭ التى ءتۇرلى سۇرپى «QazTomat» ماركاسىمەن شىعارىلۋدا.
– ءبىر تاۋلىكتە 30 مىڭ راۋشان گ ۇلى, 10 توننا قىزاناق جينالادى. ءبىزدىڭ قىزاناق وبلىس ورتالىعىنداعى «مەترو» جانە «Greenwich» گيپەرماركەتتەرىندە, ەكىباستۇزدا ساۋدالانادى. جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ءونىمى جەتكىلىكتى ەكەنى بەلگىلى, سوندىقتان نەگىزگى ءونىمنىڭ 80 پروتسەنتى رەسەيلىك نارىققا جىبەرىلەدى. قىس كەزىندە قىزاناقتىڭ 60 پروتسەنتى ءوزىمىزدىڭ تۇتىنۋشىلارعا قالادى, – دەيدى اگرونوم اسەل سادىقوۆا.
وبلىس ورتالىعىندا جاقىندا عانا وتكەن «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى – 2018» كورمەسىنە جىلىجاي قىزاناقتىڭ قىزعىلت, فورتەتسەيا مەن چەرري كوكتەيلى تۇرلەرىن اكەلدى. اسەلدىڭ ايتۋىنشا, قازىر جىلىجايدا سولورينو دەگەن اتاۋى بار قىزاناقتىڭ جاڭا ءتۇرى وسىرىلۋدە. بۇل كۇنىنە 200 كيلو ءونىم بەرەدى.
ارينە قىزاناقتى جىلىجايدا ءوسىرۋ ءۇشىن اسا قىمبات جابدىقتار, جىلۋ جانە ەلەكتر ەنەرگياسى قاجەت ەكەنى بەلگىلى. ونىڭ باعاسى دا ساياجايدا وسىرىلگەن ونىمگە قاراعاندا قىمباتىراق بولاتىنى تۇسىنىكتى. بىراق شەتەلدەن اكەلىنەتىن ونىمدەرگە قاراعاندا الدەقايدا ارزان. ويتكەنى سەرىكتەستىك «پاۆلودار» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىمەن ارادا قىزاناقتى وبلىستاعى ساۋدا ورىندارىنا جەتكىزۋ بويىنشا كەلىسىمشارت جاساعان.
كاسىپورىندا قازىر گوللانديالىق 2 مىڭ تال راۋشان گ ۇلى وسىرىلۋدە.
– گۇلدەردى ۇزاق ساقتاۋ ءۇشىن ساباقتارىن ءبىر سانتيمەتر كەسۋ كەرەك. سۋعا اسپيرين قوسىپ, قۇمىراعا سالىپ قويعان ءجون, – دەيدى اسەل.
ءبىز دە ستانسانىڭ بيىك قۇبىرلارىنىڭ تۇبىندە ورنالاسقان جىلىجايدى ارالاپ كوردىك. قۇلپىرعان ءتۇرلى-ءتۇستى راۋشان گۇلدەردىڭ ورتاسىندا قالدىق. گۇل وسىرۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا, بيولوگيالىق قورعاۋ ادىستەرىن ءتيىمدى, دۇرىس قولدانسا, گوللاندياداعى سياقتى بيىك بولىپ وسەدى ەكەن.
– جابىق الاڭدا وسەتىندىكتەن جارىق پەن جىلۋدى ەرەكشە قاجەت ەتەدى. سۇرانىسقا يە «Red Naomi» دەگەن سورتى وسىرىلەدى. ساباعى 90 سانتيمەترگە جەتەدى. كەسىپ, جيناپ العان سوڭ, ارنايى توڭازىتقىشتاردا ساقتالادى. ۇيدەگى قۇمىرالاردا 4 كۇن بويى سولماي تۇرادى, – دەيدى اگرونوم ءا.سادىقوۆا.
جەرگىلىكتى گۇل وسىرۋشىلەردىڭ ەرەكشە جاڭالىعى – راۋشاندار توپىراقسىز, سۋدا, تامشىلاتىپ سۋارۋ ارقىلى ارنايى ماتەريالدا گۇل اشادى. اليۋمينيدەن قۇراستىرىلعان ارنايى قوندىرعىلار 80 پروتسەنتكە دەيىن كۇننەن جىلۋ الادى. راۋشان گ ۇلى جىلىجايدا ەكى اپتاداي ءومىر سۇرەدى ەكەن.
جىلىجايدىڭ جوبالىق قۋاتى جىلىنا 10 ميلليون دانا گۇل وسىرۋگە جەتەدى. ماماندار ەلىمىزدە حالىقتىڭ گۇلگە دەگەن سۇرانىسى 120 ميلليوندى قۇرايدى دەپ باعالاپتى. ال 5 گەكتار جەردە جىلىنا 7 ميلليون گۇل ءوسىپ شىعادى ەكەن. كاسىپورىن ماماندارى الداعى ۋاقىتتا ينۆەستورلار جىلىجاي كەشەنىنىڭ اۋماعىن 30 گەكتارعا دەيىن كەڭەيتىپ, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ينفراقۇرىلىم سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.
ال ەلەكتر ستانساسى بولسا جىلىجايدى سۋمەن, ەلەكتر جانە جىلۋ ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتەدى. ەلباسىنىڭ كاسىپورىندار جانىنان قوسىمشا ءوندىرىس نىساندارىن اشۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساۋىنىڭ پايداسى وسى. تۇتىناتىن ەلەكتر قۋاتى دا ارزانعا تۇسەدى. ستانسادان شىققان ارتىق جىلۋ جىلىجايعا جىبەرىلەدى. 5 مۆت ەنەرگيا كولەمىن قاجەت ەتەتىن القاپتا سەپتەسىپ ىلگەرىلەگەن سەرىكتەستىكتىڭ ارقاسىندا جاڭا جۇمىس ورىندارى دا كوبەيگەن. ينۆەستورلار دا وتاندىق ىسكەر ازاماتتار.
– قازىر ەلىمىزدە گۇل ءوسىرۋ نارىعىنىڭ باسەكەسى قىزىپ كەلەدى. تارازدىڭ گۇلدەرى سياقتى, ەكىباستۇزدىڭ راۋشاندارى دا نارىقتان ءوز ورنىن الادى, ءبىز بۇعان سەنىمدىمىز, – دەيدى گۇل وسىرۋشىلەر.
جىلىجاي تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان, ىشكى تەمپەراتۋراسىن ءوزى رەتتەپ تۇرادى. كۇن بۇلتتى كەزدە نىساننىڭ جارىعى دا وزدىگىنەن قوسىلادى. جىلىجاي ىشىندە ۇنەمى باياۋ عانا كلاسسيكالىق مۋزىكا ويناپ تۇرادى.
– گۇلدەر ادەمى اۋەنگە تەربەلىپ وسەدى, – دەيدى گۇل ءوسىرۋشى قىزدار.
كومىرىمەن اتى شىققان ەكىباستۇزدىڭ ەندى راۋشان گۇلدەرىمەن, قىزىل قىزاناعىمەن دە ايگىلى بولارى ءسوزسىز. وسىلايشا, ءوندىرىستى ءوڭىردىڭ ەكونوميكاسىن ارتاراپتاندىرۋعا «Greenhouse KZ» جشس جىلىجاي كەشەنىنىڭ ىسكە قوسىلۋى دا تىڭ سەرپىن بەرۋدە.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
ەكىباستۇز
