باق باعالاعاننىڭ باسىندا تۇرادى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – ۇلت كوشباسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ ەل تاۋەل­سىز­دىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا سويلەگەن ءسوزى – حالقىمىزدىڭ وكىنىش­تى وتكەنى مەن بوستان بولعان بۇگىنىنىڭ اراجىگىن اشىپ جانە جاسامپاز ەلدىڭ جارقىن بولاشا­عىنىڭ العىشارتتارىن كورسەتىپ بەردى. ەلباسى ايتپاقشى, التىن تاقتا وتىرعان اتا-بابالار زامانىنان كەيىنگى «اقتابان شۇ­بىرىندى, القا كول سۇلامادان» باستاپ كەشەگى جەلتوقسان كوتە­رى­لىسىندەگى جاستار دۇمپۋىنە دەيىن قازاق حالقى باسىنان نە كەش­پەدى!؟. بوداندىق, جاۋگەرشىلىك, سوعىس, اشتىق, قۋعىن, ءسۇر­گىن, اتۋ جازاسى... ەل باسىنا كۇن تۋعان مۇنداي سىناقتى رۋحى مىقتى حالىق قانا قارا نارداي قايىسپاي كوتەرە الادى. سون­دىق­تان قازاق حالقى ءۇشىن بۇگىنگى بوستاندىعىن باعالاپ, ازاتتىعىن ارداقتاپ, تاۋەلسىزدىگىنە ءتاۋ ەتۋدەن ارتىق عانيبەت جوق. حالقىمىزدا «ەلۋ جىلدا ەل جاڭا» دەگەن ءسوز بار. ال ءبىزدىڭ ەلىمىز جيىرما جىلدا جاڭا­رىپ شىعا كەلدى. استانادان باستاپ الىستاعى اۋىلدارعا دەيىن ۇلى وركەنيەتتەر كوشىنە ىلەسۋدە. بۇرىنعى بوداندىق كەلمەسكە كەتتى. «اعا­مىز» دەپ استامسىنعاندارعا كەشەگىدەي «ولاي بولسا ءبىز جاعا بولامىز» دەپ جالتاقتاۋ, جاعىمپازدانۋ سياقتى قۇلدىق پسيحولوگيادان قۇتىلدىق. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىز تاريحى مەن تاعدىرىن باياندى ەتەتىن ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ بارشاسى – استانا تورىندەگى اقوردامىزدا شەشىلەدى. دوسىمىز دا, دۇش­پانى­مىز دا اقوردامىزبەن ساناسىپ, اقور­دامىز­بەن اقىلداسادى. ارينە, ەتەك-جەڭى كەڭ ەل مەن جەر بولعان سوڭ ادامدار اراسى تەلى-تەنتەكسىز دە بولمايدى. وندايلار باتىس پەن شىعىسقا ەلىكتەپ, بولماس ءسوزدى اي­تىپ, ونبەس داۋدى قوزعاپ, ەلدىڭ بەرەكەسىن قاشى­را­دى. ولاردىڭ ءسوز­دە­رى­نىڭ سيقى «اۋ­ىل توزدى, مال ازدى, ءورىس تارىلدى, زاۋىت توقتادى, جۇمىس جوق» دەگەن توقسانىنشى جىلداردىڭ «ەسكى انىنەن» ءالى وزگەرمەگەن. «كورمەس تۇيەنى دە كورمەس» دەگەن, بۇگىندە ەلىمىزدە ءبىر جىلدا بىرنەشە ونداعان زاۋىتتار دۇنيەگە كەلەتىن بولدى. مىڭ­دا­عان ادامدار توپ-توپ بولىپ جاڭا جۇمىسقا ورنالاسىپ جاتىر. سون­داي-اق, بۇرىنعىداي زاۋىت­تار قالا توڭىرەگىنە شوعىرلانا بەرمەي, الىستاعى اۋىلدارعا قاراي قو­نىس تەبە باستادى. بۇعان ەلىمىزدىڭ ءار ءوڭىرىن­دە قاجەتتى مىسال كوپ. ايتالىق, ءبىزدىڭ وبلىس­تاعى «مىڭارالتاسكومپاني» تسەمەنت زاۋىتى الىستاعى مويىنقۇم اۋدانىنىڭ اۋىلدىق اكىمدىگى اۋماعىنا ورنالاسقان. مەديتسينالىق بۇيىمدار شىعاراتىن «سۋپەرفارم» كاسىپورنى جامبىل اۋدانىنداعى ايشا ءبيبى اۋىلىنان بوي كوتەردى. ال امانگەلدى گازىنىڭ اشىلۋى شال­عايداعى تالاس اۋدانى تۇرعىندارىنىڭ يگىلىگىنە اينالىپ وتىر. اۋىلداردان سالىنىپ, ەتەك­تەگى ەلدىڭ قۋانىشىنا اينالىپ جاتقان بۇدان باسقا دا جاڭا مەكتەپتەر, بالاباق­شا­لار, مەديتسينالىق مەكەمەلەر, سپورت زالدارى, پوشتا عيماراتتارى قانشاما!؟. ءبىزدىڭ اۋدان­نىڭ كوپتەگەن اۋىلدارىنان دا ءىرى كاسىپ­ورىن­دار بوي كوتەرىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى جاڭا جۇمىس ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. وبلىس, اۋدان جانە اۋىل ارالىعىن جال­عاي­تىن جولدار دا جوندەلىپ, بارىس-كەلىس تۇزەلە باستادى. ەجەلگى جىبەك جولىنىڭ سىلەمى ار­قى­لى سالىنىپ جاتقان «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» ءدالىزىنىڭ تاس جولى دا كوپ ۇزاماي پايدالانۋعا بەرىلەدى. قىسقاسى, «كورەم» دەيتىن كوز بولسا جيىرما جىلدا اتقارىلعان جۇ­مىستار كەڭەس وكىمەتى كەزىندەگى جەتپىس جىلدا ارمانداعان تىرلىكتەردەن مىڭ ەسە ارتىق اتقارىلدى دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ەلباسىنىڭ «قازاقستان عاسىرلار بويى وركەندەي بەرە مە نەمەسە ۋاقىت ماڭگىلىگىندە بار بولعانى جارىق مەتەور بولىپ قالا ما دەگەن تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتۇرلى ديلەمماسى ءدال وسى كەزەڭدە شەشىلەدى» دەگەن ءسوزىن باسشىدان بالاعا دەيىنگى ءاربىر قازاقستاندىق ءوز جۇرەگى ارقىلى وتكىزىپ, تۇسىنە بىلسە, تاۋەلسىزدىكتى تۇعىرلى ەتۋ جولىندا جاسالىپ جاتقان جاسامپاز جوبالار مەن باعالى باعدارلامالاردىڭ كىم ءۇشىن جانە نە ءۇشىن قولعا الىنىپ جاتقانى اركىمگە تۇسىنىكتى بولار ەدى. ەلباسى «ءۇشىنشى جانە ءتورتىنشى ونجىل­دىق­تار ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن تاريحي سەكىرىس ءداۋى­رى بولۋى كەرەك» دەدى. ول ءۇشىن الدىمىزعا بەس شارت: حالىقتىڭ بىرلىگىن, يندۋستريالان­دى­رۋ­دى, يننوۆاتسيانى, ينتەگراتسيانى جانە ءادىل الەۋمەتتىك قورعاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا ەل بولىپ اتسالىسۋدى مىندەت قىپ قويدى. ەلدىكتىڭ ءمانى, جاسامپازدىقتىڭ ءسانى بار بۇل ءىستى بارشا قازاقستاندىقتار ءبىراۋىزدان قولدايدى دەپ سەنەمىن. ابدالى نۇراليەۆ, تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانىنىڭ اكىمى. جامبىل وبلىسى, تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانى, قۇلان اۋىلى.