18 شىلدە، 2018

اۋىل شارۋاشىلىعىن تسيفرلاندىرۋ بولاشاقتىڭ بالاماسىز جولى

960 رەت كورسەتىلدى

الەم ەلدەرىندە قازىرگى ۋاقىتتا اۋىل شارۋاشىلىعىن تسيفرلاندىرۋ قارقىندى تۇردە ءجۇرىپ جاتىر. ۋاقىت وتكەن سايىن بۇل سالادا نەشە ءتۇرلى جاڭا تەحنولوگيالار پايدا بولىپ، ولار جەدەل تۇردە وندىرىسكە ەن­گىزىلۋدە. ماسەلەن، ەۋروپاداعى كومپانيا­لار ەندى ەگىستىك جاعدايىن زەرتتەۋمەن اي­نا­لىساتىن درونداردى دا شىعارا باس­تادى. بۇل ماشينالار فەرمەرلەردىڭ ەگىس شى­عىمدىلىعىن الدىن الا بولجاپ بى­لۋ­لەرىنە جاعداي تۋعىزۋدا. وسى ۇدەرىس كە­ڭى­نەن قانات جايا كەلە، بۇكىل ەل بويىنشا ءاربىر ەگىس القابىنىڭ شىعىمدىلىعىن كۇنى بۇرىن انىقتاۋ مۇمكىندىگى پايدا بولاتىن كورىنەدى. 

عالىمدار ەگىستىك جاعدايى تۋرالى ءارتۇرلى اقپاراتتاردى الۋ جانە جيناقتاۋ مۇمكىندىگىنىڭ تۋىنداۋى اقىرىندا ولاردى جەدەل وڭدەي الاتىن تەحنولوگيالاردىڭ كوپتەپ شىعارىلۋىنا الىپ كەلەدى دەگەن پىكىرلەر بىلدىرۋدە.

ماسەلەن، ەگىسكە كۇتىم جاساۋمەن قاتار، ءونىم جيناۋعا كومەكتەسە الاتىن روبوتتار دا شىعارىلا باستادى. سولاردىڭ ءبىرى – AGROBOT كومپانياسى ازىرلەگەن يسپانيالىق SW6010 روبوتى وزىنە ورناتىلعان كامەرا ار­قىلى پىسكەن جەمىستەردى ايقىنداپ، ولاردى كە­سىپ الۋعا قابىلەتتى ەكەن. ال اۋستراليانىڭ سيد­نەي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى ازىرلەگەن رو­بوت وسىمدىكتەر اراسىنان ارامشوپتەردى اجىراتا الادى.

لوندوندا جەردىڭ تاپشىلىعىنا بايلانىس­تى جەر استىنان ءونىم وسىرەتىن فەرمالار پايدا بو­لۋدا. وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن پايدا بولعان وسىن­داي ءبىر فەرما قوجايىننىڭ رەستورانىن كوكونىس تۇرلەرىمەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالىپتى. مۇندا 20-دان استام كوكونىس تۇرلەرى وسىرىلەدى ەكەن. جەر استىنداعى فەرمادا كۇننىڭ ورنىنا ديودتى شامدار پايدالانىلۋدا.

نيدەرلاندتاعى مااستريحت ۋنيۆەر­سي­تە­تىنىڭ عالىمدارى مالدان الىنعان تكاندەر كومەگىمەن زەرتحانادا ەت وسىرۋگە 2013 جىلدان باستاپ كىرىسكەن بولاتىن. ولار وزدەرىنىڭ قولدان جاساپ شىعارعان ەتتەرىنەن ازىرلەنگەن العاشقى گامبۋرگەردى جۇرتشىلىققا كورسەتىپ تە ۇلگەردى. ازىرگە مۇنداي ەتتىڭ 1 كيلوگرامنىڭ قۇنى 2،5 ميلليون دوللار تۇراتىن كورىنەدى. سەبەبى ونى جاساپ شىعارۋعا ءبىراز شىعىن جۇمسالعان. الايدا تەحنولوگيا تولىق ازىرلەنىپ، ول وندىرىستىك نەگىزگە كوشىرىلگەن كەزدە مۇنداي ەت باعاسىن 65 دوللارعا دەيىن تومەندەتۋگە بولادى ەكەن. ال ونى قولدانۋ جاپپاي ەتەك العان كەزدە باعا بۇدان دا تومەن تۇسە بەرمەك.

نەلىكتەن بۇكىل الەمدە اۋىل شارۋاشىلىعىن تسيفرلاندىرۋ جەدەل قارقىن الۋدا؟ سەبەبى تسيفرلى تەحنولوگيالاردىڭ سالانى دامىتۋدى جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوشىرىپ، وسىنىڭ ىقپالىمەن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ادامزاتقا بەرەتىن پايداسى ارتىپ، جۇمسالاتىن شىعىندار بۇرىنعىعا قاراعاندا كوپ قىسقارماق. ءسويتىپ قازىرگى كۇنى الەمنىڭ ءار شالعايىندا ەڭ كون­سەر­ۆاتيۆتى سانالاتىن اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ونىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنى قارقىندى وز­گەرىستەردى باستان كەشىرۋدە.

اۋىل شارۋاشىلىعىن تسيفرلاندىرۋعا ەلباسىنىڭ ۇكىمەتكە بەرگەن تاپسىرماسىمەن ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ شارۋاشىلىقتارى دا بەلسەنە دەن قويۋدا.

وتاندىق عالىمداردىڭ بولجامى بويىنشا، قازىرگى زاماندىق تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزگەن جاعدايدا قازاقستاندا استىق داقىلدارىنىڭ شىعىمدىلىعىن ەڭ از دەگەندە 2 ەسە، سالاداعى ەڭبەك ونىمدىلىگىن – 2،5 ەسە، ال مال سانىن 2 ەسەگە جۋىق وسىرۋگە بولادى ەكەن. سوڭعى 50 جىلدان بەرى ەگىنشىلىك سالاسىنا قانشاما جاڭا تەحنولوگيالار كەلىپ جاتقانىمەن بىزدەگى استىق شىعىمدىلىعىنىڭ وسپەي كەلە جاتقاندىعىن ەسكە الساق، جوعارىدا كەلتىرگەن ساندارىمىزدىڭ تىم ۇلكەن ءوسىم كورسەتكىشتەرى ەكەندىگىن بايقايمىز. بىراق بۇل فانتاستيكا ەمەس. الەمنىڭ دامىعان ەلدەرى باياعىدا-اق قول جەتكىزىپ ۇلگەرگەن كورسەتكىشتەر. ماسەلەن، قازاقستاننان جەر كولەمى 66 ەسە كىشى گوللانديانىڭ اگروسەكتورى مىنە، وسىنداي جەتىستىكتەردىڭ ارقاسىندا جىلىنا 100 ميلليارد دوللارعا جۋىق ءونىمدى ەكسپورتقا شىعارىپ وتىر. مۇنىڭ ءوزى ءبىر ەسەپتەن بىزدەگى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ دامىعان ەلدەردەن كوپ ارتتا قالعاندىعىن كورسەتسە، ەكىنشى جاقتان العاندا قانداي ۇلكەن الەۋەتكە يە ەكەندىگىمىزدى دە كورسەتەدى. وسى الەۋەتتى اشۋعا ەندى بىزگە تسيفرلى تەحنولوگيالار كومەكتەسە الادى.

ەلىمىزدە اتالعان ماسەلە جونىندە ناقتى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار دا جوق ەمەس.ماسەلەن، سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باستىعى قايرات وماروۆ قازىرگى كۇنى بۇل وبلىستا ەگىس­تىكتەردىڭ ەلەكتروندى كارتاسىن جاساۋ ءىسى قى­زۋ قولعا الىنعاندىعىن، قازىردىڭ وزىندە بۇ­كىل ەگىس القاپتارىنىڭ تەڭ جارتىسىنان اس­تامى تسيفرلى فورماتقا تۇسىرىلگەندىگىن ايتا­دى. مۇنىڭ اقىرى ەگىستىكتەرگە، سونىمەن قاتار اۋىل شارۋاشىلىعىندا قولدانىلاتىن تەحنيكالارعا سپۋتنيكتىك مونيتورينگ جۇرگىزۋگە الىپ كەلمەك. بۇل جاعداي جەرگە مينەرالدى جا­نە حيميالىق تىڭايتقىشتاردى دالدىكپەن سى­ڭى­رۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ونىڭ ۇستىنە قاي جەر­گە تىڭايتقىشتاردىڭ ءسىڭىرىلىپ، قاي جەرگە سىڭىرىلمەگەندىگى انىقتالادى. ەگىن شىعىم­دى­لى­عىنا باقىلاۋ كۇشەيەدى. قوسىپ جازۋدىڭ جو­لى كەسىلىپ، سۋبسيديالار ناقتى پايدالانىلادى.

دەمەك، قازىرگى زاماندىق تسيفرلى تەحنولوگيالار نەمەسە ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن تسيفرلى فورماتقا كوشىرۋ دەگەنىمىز اللانىڭ بايتاق دالالى قازاقستانعا بەرىپ وتىرعان ۇلكەن مۇمكىندىگى. بۇل تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدەن باسقا بىزدە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ باسقاداي جولى دا جوق. جۋىقتا ءبىر رەسەيلىك ساراپشى ءوز ەلىنىڭ اگرارلىق سەكتورىنداعى احۋالدىڭ وتە اۋىر ەكەندىگىن جازا كەلە، بىزگە سا­لانى جەدەلدەتىپ تسيفرلاندىرۋ قاجەت، ەگەر بۇ­لاي بولماسا، ءبىز ونىڭ اجالىن عانا كورە الامىز دەدى. وتە قاتتى ايتىلعان ءسوز، بىراق مۇندا شىڭ­عىرعان شىندىقتىڭ بار ەكەندىگىن دە ەشكىم جوققا شىعارماس.

سوڭعى جاڭالىقتار

الداعى ءۇش تاۋلىكتە كۇن سۋىتادى

اۋا رايى • بۇگىن، 11:55

ۇقساس جاڭالىقتار