ءتۋرنيردىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ, «قازاقستان» رترك» اق توراعاسى ەرلان قارين, «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ ءۇش دۇركىن جەڭىمپازى بەيبىت ىستىباەۆ جانە «قازاقستان بارىسى» قازاق كۇرەسىن دامىتۋ قورى قامقورلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى ارمان شوراەۆ قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەپ, بالۋاندارعا جەڭىس, جانكۇيەر قاۋىمعا ەستەن كەتپەس جاقسى اسەر تىلەدى. سونداي-اق شىن مىقتى بالۋاننىڭ جەڭىسكە جەتۋىنە تىلەكتەستىكتەرىن ءبىلدىردى. بوزكىلەمدە ءبىر-بىرىمەن يىق تىرەسىپ, كۇرەسكە تۇسۋگە اسىعىپ تۇرعان بالۋاندارعا قازاق ەلىنىڭ باعىنا تۋعان ايگىلى بالۋان, قازاقتان شىققان تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ اق تىلەگىن ارناپ, باتاسىن بەردى.
جالپى, قازاق كۇرەسىنەن ۇيىمداستىرىلعان ايتۋلى دودا بيىل ەكىنشى رەت «بارىس ارەنا» مۇز سارايىندا وتكىزىلدى. اتالعان سپورت عيماراتى «قازاقستان بارىسى» سىندى كورەرمەندى كوپ جينايتىن ءتۋرنيردى وتكىزۋگە ابدەن لايىق. ويتكەنى مۇندا ورىن سانى كوپ (12 مىڭ ادام) جانە بۇعان دەيىن وتكىزىلىپ كەلگەن «سارىارقا» ۆەلوترەگىنە قاراعاندا «بارىس ارەنادا» كورەرمەندەردىڭ بالۋانداردىڭ بەلدەسۋلەرىن جاقىننان كورۋگە مۇمكىندىكتەرى مول.
تۋرنيرگە ەلىمىزدىڭ ءاربىر ايماعىنداعى وتكەن ىرىكتەۋ كەزەڭىنەن سۇرىنبەي وتكەن تاڭداۋلى بالۋاندار قاتىستى. كىلەم ءۇستى توسىن جەڭىستەرگە, جان الىسىپ, جان بەرىسكەن بەلدەسۋلەرگە دە تولى بولدى. مىسالى, تۇڭعىش «قازاقستان بارىسى», بىلتىرعى دودادا كۇمىس جۇلدەگەر اتانعان ۇلان رىسقۇل العاشقى اينالىمدا جەرەبەگە سايكەس ىرىكتەۋسىز ءوتىپ, ەكىنشى كەزەڭدە الماتى قالاسىنىڭ بالۋانى داۋرەن نۇرالينوۆكە ەسە جىبەرىپ, جارىستان شىعىپ قالدى. سونداي-اق جامبىلدىق ورەن ايبول ايتبەك جۋىردا عانا ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن جاڭادان قۇرىلعان تۇركىستان وبلىسىنىڭ بالۋانى ەرسۇلتان مۇزاپپاروۆتان جەڭىلىپ, «قازاقستان بارىسى» اتانامىن دەگەن ارمانى تاعى ءبىر جىلعا شەگەرىلدى.
ال 1/8 فينال ەكى «قازاقستان بارىسىنىڭ» اراسىندا ءوتتى. 2014 جىلعى جارىستىڭ جەڭىمپازى مۇحيت تۇرسىنوۆ پەن بىلتىرعى چەمپيون ەلامان ەرعاليەۆ بەلدەستى. ەسكە سالار بولساق, 2017 جىلعى ءتۋرنيردىڭ ءبىرىنشى اينالىمىندا-اق وسى ەكى بالۋاننىڭ جولى ءتۇيىسىپ, ەرعاليەۆتىڭ مەرەيى ۇستەم بولعان ەدى. بۇل جولعى تارتىس تا قىزىلوردانىڭ نامىسىن قورعاعان ەرعاليەۆتىڭ جەڭىسىمەن اياقتالدى. نەگىزگى ۋاقىتتىڭ سوڭعى مينۋتىنا دەيىن تەڭ بەلدەسىپ, سوڭعى ساتتە بىلتىرعى «بارىس» ءادىس جاساپ, جارتىلاي جەڭىس ۇپايمەن قارسىلاسىنان باسىم ءتۇستى.
شيرەك فينالداعى اسا قىزىقتى ءھام تارتىستى وتكەن بەلدەسۋدىڭ ءبىرى 2017 جىلعى «قازاقستان بارىسى» مەن «اسكەر بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ جەڭىمپازى ەلامان ەرعاليەۆ پەن بيىل «اسكەر بارىسى» اتانعان ەراسىل قاجىباەۆ اراسىندا ءوتتى. ەكى جىلعى اسكەري بالۋانداردىڭ اراسىنداعى تەكەتىرەستىڭ نەگىزگى ۋاقىتىندا ءبىر-ءبىرىن الا الماي, جەڭىمپازدى قويان-قولتىق بەلدەسۋدە انىقتاۋعا تۋرا كەلدى. قوسىمشا ۋاقىتتا ەكەۋى ەكى مينۋتقا جۋىق ءبىر-بىرىنەن ساقتانىپ, ءادىس جاساۋعا اسىقپادى. دەگەنمەن قويان-قولتىق بەلدەسۋ ناتيجەسى بويىنشا جاڭا «اسكەر بارىسى» بىلتىرعى اسكەر جانە «قازاقستان بارىسىن» جارىس جولىنان شىعارىپ جىبەردى. ەلامان ەرعاليەۆ بىلتىرعى تۋرنيردەن سوڭ گازەتىمىزگە بەرگەن سۇحباتىندا: «ماقساتىم – بەيبىت اعامنىڭ رەكوردىن جاڭارتۋ. بارەۋدىڭ ىستەگەنىن باسقالار دا قايتالاي الادى عوي. سول ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ەرتەڭ-اق جاتتىعۋعا كىرىسەمىن», دەپ ايتقان بولاتىن. ەندى وعان بەيبىت ىستىباەۆتىڭ جەتىستىگىن قايتالاۋ ءۇشىن تاعى ءبىراز تەر توگۋگە تۋرا كەلەدى.
شيرەك فينالداعى تاعى ءبىر ماڭىزدى بەلدەسۋ شىعىسقازاقستاندىق ايبەك نۇعىماروۆ پەن الماتىلىق داۋرەن نۇرالينوۆ اراسىندا ءوتتى. ەكى بالۋان دا شيرەك فينالعا دەيىن قارسىلاستارىن ايقىن باسىمدىقپەن جەڭىپ كەلگەن-ءدى. العاشقى ەكى مينۋتتىڭ ىشىندە ا.نۇعىماروۆ ەكى بۇك ۇپايىن يەلەنىپ, جارتىلاي فينالعا ءبىر تابان جاقىنداي ءتۇستى. ال باسەكەنىڭ سوڭىندا جارتىلاي جەڭىس ۇپايىمەن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جارتىلاي فينالعا جولداما الدى. وسىلايشا داۋرەن نۇرالينوۆ الماتىعا جۇلدەسىز قايتاتىن بولدى. ەكىنشى شيرەك فينالدىق باسەكەدە قىزىلوردالىق ماقسات يساعابىلوۆ پەن قاراعاندىلىق تاجىريبەلى بالۋان ەرجان شىنكەەۆ بەلدەسىپ, ءبىر جامباس ۇپايىمەن قاراعاندىلىق بالۋان كەلەسى كەزەڭگە ءوتتى. سونداي-اق «اسكەر بارىسى» ەراسىل قاجىباەۆ پەن تۇركىستان وبلىسىنىڭ بالۋانى ەرسۇلتان مۇزاپپاروۆ جارىستىڭ جارتىلاي فينالىنا جولداما الدى.
سونىمەن جانكۇيەر قاۋىم اسىعا كۇتكەن جارتىلاي فينال بەلدەسۋلەرىنە دە كەزەك كەلدى. الدىمەن كىلەمگە «قازاقستان بارىسى» تۋرنيرىنە بىرنەشە جىل قاتىسىپ, ۇلكەن تاجىريبە جيناقتاعان ايبەك نۇعىماروۆ پەن ەرجان شىنكەەۆ شىقتى. بۇل بەلدەسۋدە ەرجان شىنكەەۆ جەڭىسكە جەتتى. ال ەكىنشى جارتىلاي فينالدىق جۇپتا «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ فينالدىق باسەكەسىنە تۇڭعىش رەت قاتىسىپ جاتقان ەراسىل قاجىباەۆ پەن ەرسۇلتان مۇزاپپاروۆ كۇش سىناستى. جارىستىڭ ەڭ اۋىر (151 كگ) جانە ەڭ جەڭىل (90 كگ) بالۋانىنىڭ اراسىنداعى تارتىستى وتكەن بۇل بەلدەسۋدە قارسىلاسىنان 61 كيلوعا اۋىر ەراسىل قاجىباەۆتىڭ جۇلدىزى جاندى.
2018 جىلعى «قازاقستان بارىسىن» انىقتايتىن شەشۋشى سايىستىڭ الدىندا جۇلدە بەرىلەتىن ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن بەلدەسۋ ءوتتى. شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بالۋانى ايبەك نۇعىماروۆ پەن تۇركىستان وبلىسىنىڭ تارلانى ەرسۇلتان مۇزاپپاروۆ اراسىنداعى جەكپە-جەكتە كوپ جىلدىق تاجىريبە ءوز ءسوزىن ايتتى. وسىلايشا ايبەك نۇعىماروۆ ەكى جىل قاتارىنان «قازاقستان بارىسىنىڭ» قولا جۇلدەسىن يەلەندى.
سونىمەن قازاق كۇرەسىنەن ەڭ مىقتى, ەڭ كۇشتى بالۋاندى انىقتايتىن ءسات تە كەلىپ جەتتى. شەشۋشى سىنعا بۇل تۋرنيردە ءبىر دەممەن كۇرەسىپ, ءوزىنىڭ بابىندا ەكەندىگىن كىلەم ۇستىندە كورسەتكەن «اسكەر بارىسى» ەراسىل قاجىباەۆ پەن «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ ءفيناليسى ەرجان شىنكەەۆ شىقتى.
بىلەكتى بالۋانداردىڭ اراسىنداعى فينالدىق بەلدەسۋدە قاراعاندىلىق ەرجان شىنكەەۆتىڭ باسىمدىعى بىردەن بايقالدى. بەلدەسۋدىڭ العاشقى ءۇش مينۋتىن اسقان ساقتىقپەن, بايىپپەن وتكىزگەن شىنكەەۆ بۇك ۇپايىن يەلەنىپ, ارتىنشا جامباس ۇپايعا قول جەتكىزىپ ۇلگەردى. ادىستەن كەيىن قاجىباەۆ باس بارماعىن جاراقاتتاپ العانداي بولدى. دەگەنمەن جىگىتكە ساي مىنەز تانىتىپ, جارىستى جالعاستىرا الاتىنىن جەتكىزدى. بىراق بارلىق كۇشىن سارقىپ العان ول ەسە جىبەرىپ قويدى. ءبىر قىزىعى, ەفير بارىسىندا بەيبىت ىستىباەۆ بيىلعى دودادا ەرجان شىنكەەۆتىڭ توپ جارۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ايتقان ەدى. ىستىباەۆتىڭ ايتقانى ايداي كەلدى. شىنكەەۆ – چەمپيون!
ءسويتىپ ەرجان شىنكەەۆ سەگىزىنشى رەت ۇيىمداستىرىلعان «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ التىنشى جەڭىمپازى رەتىندە تاريحتا قالدى. ال جارىسقا تۇڭعىش رەت قاتىسقان «اسكەر بارىسى» ەراسىل قاجىباەۆ «كۇمىس بەلبەۋ» يەگەرى اتاندى.
«قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ جەڭىمپازى مەن جۇلدەگەرلەرىن ماراپاتتاۋ شاراسىنا «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى بەكبولات تىلەۋحان, «قازاقستان» رترك» اق توراعاسى ەرلان قارين, «قازاقستان بارىسى» قازاق كۇرەسىن دامىتۋ قورى قامقورلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى ارمان شوراەۆ قاتىستى. 2018 جىلعى «قازاقستان بارىسى» ەرجان شىنكەەۆتىڭ بەلىنە «التىن بەلبەۋدى» ماۋلەن اشىمباەۆ بايلادى. سونىمەن قاتار قاراعاندىنىڭ بالۋانىنا «التىن تايتۇياق» پەن 25 ميلليون تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتى تابىس ەتىلدى. بالۋاننىڭ باپكەرى دە قۇرالاقان قالعان جوق, چەمپيوننىڭ جاتتىقتىرۋشىسى 3,5 ميلليون تەڭگە سىياقىعا يە بولدى. بۇدان بولەك, تۋرنيردە ەكىنشى جۇلدەگەر اتانعان ەراسىل قاجىباەۆقا «كۇمىس بەلبەۋ» مەن 5,5 ميلليون تەڭگە تاپسىرىلدى. ال ونىڭ باپكەرى 1,8 ميلليون تەڭگە يەلەندى.
قورىتا ايتقاندا, بيىلعى «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرى جىلداعىداي جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. ونى «بارىس ارەنا» مۇز سارايىنا بالۋاندارعا تاپجىلماي وتىرىپ جانكۇيەر بولعان كورەرمەن سانىنان-اق بايقاۋعا بولادى. وسىلايشا ءتول كۇرەسىمىزدى ۇلىقتاعان ايتۋلى دودا جىلدان-جىلعا جۇرتتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ, ءسۇيىپ تاماشالايتىن سپورتتىق شاراسىنا اينالىپ وتىر.
ءالي بيتورە,
«ەگەمەن قازاقستان»
