ءتۇرلى اسپاپتارعا لىق تولى شەبەرحانا ءىشى كوز قارىقتىرادى. سۇيىكتى ىسىنە بىلەك سىبانا كىرىسكەن ونەر يەسىنىڭ ەلوردا تورىندە وتەتىن ۇلتتىق دومبىرا كۇنىنە شەبەرلىك ساباعىن وتكىزۋگە ازىرلەنىپ جاتقان بەتى بولسا كەرەك. قىز-قىز قايناعان قىزۋ جۇمىستى كىلت توقتاتىپ, بىزبەن تىلدەسۋگە ۋاقىت تاپتى. كەيىپكەرىمىز وسىدان جيىرما بەس جىل بۇرىن العاش دومبىرا جاساۋعا تالاپتانعان تۇستا بەلگىلى كۇيشى سەيىلحان قۇسايىنوۆ: «بالام, سەن دومبىرا جاسايتىن بولساڭ الدىمەن ونى ءوزىڭ تارتىپ ۇيرەن. جاقسى شەبەر بولۋىڭ ءۇشىن دومبىرانى جاقسى تارتىپ, دىبىسىن بۇكىل جان دۇنيەڭمەن, بار بولمىسىڭمەن سەزىنۋىڭ كەرەك», دەگەن وسيەت ايتىپتى. ەردوس راقىمبەكوۆ وسى ويدى وڭ ايتىلعان كەڭەس دەپ قابىلداپ, ونى ورىنداعان كۇننەن باستاپ ءىسى ورگە جۇزگەنىن ايتادى. راسىندا دا جۇمىستىڭ جۇيەسىن عانا ءبىلىپ, كيەلى ونەردىڭ كيەسىن ۇعىنباساڭ, ۇلتتىق مۇرانىڭ رۋحىن سەزىنبەسەڭ, ساپالى دۇنيە سومداپ شىعام دەۋ بەكەرشىلىك. بۇل قاي سالاعا دا ءتان بۇلجىماس قاعيدا. ورەلى ونەردىڭ قاسيەتىن الدىمەن ءوز ونە بويىنان وتكىزىپ العان قولدانبالى ونەر شەبەرىنىڭ قولتاڭباسىنان كۇنى بۇگىنگە دەيىن, تازا كاسىبي دەڭگەيدەگى 2000-نان اسا دومبىرا دۇنيەگە كەلىپتى.
جاقسى دومبىرا جاساۋ ەڭ الدىمەن ماتەريالدى دۇرىس تاڭداۋدان باستالاتىنىن ايتقان ماشىقتى مامان وزىندىك قۇپياسىمەن ءبولىستى: «قازىر قانداي اعاشتان جاساعىڭ كەلسە دە, بارلىعى قولجەتىمدى. كوبىنە جەرگىلىكتى اعاشتاردان جاسايمىن, ال قىمبات دومبىرالاردى جاساۋدا ۇيەڭكى, افريكانىڭ قاراعاشى, پوليساندر, جاڭعاق, قىزىل اعاشتىڭ تۇرلەرى سياقتى شەتەلدەردە وسەتىن اعاشتاردى پايدالانامىن. الەمدەگى ەڭ باعالى اسپاپتاردىڭ ءبىرى سانالاتىن سكريپكالاردىڭ نەگىزگى ماتەريالى ۇيەڭكى. ال مويىن اعاشىنىڭ بەتكى بولىگى افريكانىڭ قاراعاشىنان سالىنادى. سەبەبى قاراعاش وڭايلىقپەن جەلىنبەيتىن, توزبايتىن وتە بەرىك اعاش. كەيىنگى كەزدەگى جۇمىستارىم وسى قىمبات اعاشتاردان جاسالىپ ءجۇر. دەگەنمەن مۇنداي ماتەريالدان دايىندالعان دومبىراعا قاراپايىم ادامداردىڭ قولى جەتە بەرمەيدى. اعاشتى تاڭداعان كەزدە بەرىكتىگىنە عانا ەمەس, ءوڭ-تۇسىنە, تابيعي سۋرەتىنە (تەكستۋراسىنا), ادەمىلىگىنە اسا ءمان بەرەمىن», دەيدى ول.
شەبەردىڭ سوزىنشە, اعاش تاڭداۋدان كەيىنگى جۇمىس كەزەڭى بىلايشا ءوربيدى. الدىمەن اسپاپقا نەگىزگى دىبىس بەرۋشى بەت اعاشى دايىندالادى. بۇل اعاش ۇزاق جىلدار كەپتىرىلگەن تيان-شان شىرشاسى بولعانى ابزال. ونى قالاي تاڭداساڭ, دومبىرانىڭ دىبىسى دا سولاي سويلەيدى. كەلەسى كەزەكتە شاناعى, ودان كەيىن اسپاپتىڭ موينى. دومبىراشى شەبەر ۇستازى ايتقان تاعى ءبىر ءسوزدى جادىنان شىعارعان ەمەس: «ۇستازىم دومبىرا تارتقان كەزدە اسپاپتىڭ مويىن بولىگىنە 3 كيلوعا دەيىن سالماق تۇسەتىنىن ۇدايى ايتىپ وتىراتىن. سول ءۇشىن اسپاپتاردىڭ موينى ءۇش قابات اعاشتان جاسالادى. ءتورتىنشى – دومبىرانىڭ باسى. بەسىنشى – مويىننىڭ بەتكى بولىگى. قۇلاعى ۇنەمى تۇزەتىلەتىن بولعاندىقتان, ال مويىننىڭ بەتكى بولىگىنە پەرنەلەر بايلاناتىندىقتان, وسى بولىكتەر قاتتى اعاشتان دايىندالادى. قالعانى كوركەمدەۋ جۇمىستارى. الدىمەن جوباسىن سىزىپ, كۇمىسپەن, باعالى تاستارمەن, سۇيەكپەن اسپەتتەيمىز. جەلىمدەردىڭ دۇرىس قولدانىلۋى, سىرلاۋ ادىستەرىنىڭ دۇرىس جاسالۋى سياقتى اسپاپتىڭ بارلىق جاسالۋ تەحنولوگياسى ساقتالۋى شارت».
اتا كاسىپتىڭ ارناسىن تاپقان كانىگى شەبەر ءوز شەبەرحاناسىندا كادىمگى دومبىرادان بولەك, باس دومبىرا, پريما دومبىرا, قىل قوبىز, پريما قوبىز, شەرتەر, جەتىگەن, داۋىلپاز, كەپشىك, اساتاياق, توقىلداق, تۇياق, ورتەكە سىندى ۇلتتىق ساز اسپاپتارىنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن جاسايدى. وتكەن جىلى مەملەكەت باسشىسىنا ارناپ ەكى بىردەي دومبىرا جاساعانىن, سوڭعىسى ەكسپو كورمەسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ەلباسىنا تاپسىرىلعانىن ايتادى. بۇدان بولەك قازاق ونەرىنىڭ تورىندە جۇرگەن مەيرامبەك بەسپاەۆ, ماقپال ءجۇنىسوۆا, بەكبولات تىلەۋحان, جانار ايجانوۆا, دوسحان جولجاقسىنوۆ, ايگۇل ۇلكەنباەۆا, زاتتىبەك كوپبوسىنوۆ, اسىلبەك ەڭسەپوۆ, نۇرجان تاجىكەنوۆ سياقتى تاعى باسقا دا ءانشى-كۇيشىلەرگە, وردالى ونەر ۇجىمدارىنا ايرىقشا اسپاپتاردى ءوز قولىمەن ازىرلەگەن.
قاسيەتتى ونەردىڭ كيەسىن كەتىرمەۋ, تۇنىعىن لايلاماۋ باستى ۇستانىمىم دەپ ۇعىناتىن اسپاپ جاساۋدىڭ حاس شەبەرى بۇگىندە تەمىربەك جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىنىڭ شاكىرتتەرىن وسى ونەردىڭ قىر-سىرىن يگەرۋگە باۋلىپ ءجۇر. شەبەرحانادان شىعاردا شەبەر ايتقان تاعى ءبىر ءسوز: «كاسىبي مۋزىكا جولىنا تۇسەتىن بالالار ءۇشىن ارزان, ساپاسىز دومبىرانىڭ زيانى كوپ. سەبەبى موينىنان شىعاتىن ارتىق دىبىس, دومبىرانىڭ جاعىمسىز ءۇنى بالانىڭ جاقسى دومبىراشى بولىپ قالىپتاسۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزەدى».
قۇرمانعازى, اقان شەرتكەن قاسيەتتى دومبىرانىڭ قادىرىن ارتتىرىپ, اتا مۇرانىڭ ارقاۋىن ۇزبەگەن ازاماتقا العىستان باسقا ايتارىمىز جوق. شىنايى شەبەردى ارمان قاناتىنىڭ شىڭىنا جەتەلەيتىن ءدۇلدۇل دومبىرانىڭ ءدۇبىرى ەكەن عوي...
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
