الەم • 28 ماۋسىم, 2018

يالچىن توپچۋ. ازات ەلدىڭ التىن ءتاجى

611 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

بولاشاقتا, قازىرگى الەم تاريحى جازىلار ۋاقىتتا قازاقستان مەن قازاق تۇركى­لەرى بولىمىندە «تۇڭعىش پرەزي­دەنت», «تۇركى دۇنيەسى­نىڭ اقساقالى نۇرسۇلتان نازارباەۆ», «استانا قالاسى» دە­گەن سوزدەر ءبىر ۇعىمعا اينالىپ, قاتار اتالاتىن بولادى.

يالچىن توپچۋ. ازات ەلدىڭ التىن ءتاجى

استانا – «اسيتانەي شاحانە», ياعني «پاتشانىڭ تابال­دىرىعى, تاڭعاجايىپ باس قالا» دەگەندى بىلدىرەدى. بۇل انىقتاما كەزىندە ىستانبۇل ءۇشىن قولدانىلعان ەدى.

مەملەكەتتەر مەن ەلدەردىڭ قالىپتاسۋ تاريحىندا ۇلى كوشباسشىلار قانداي رولگە يە بولسا, باستى شەشىمدەر شىعارىلعان شاھارلار دا ماڭىزدى ورىن العان. قازىرگى قازاقستاننىڭ نەگىزىن سالعان اقساقالىمىز – كوشباسشى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەل­سىز ەلدىڭ سيمۆولى رەتىندە استانانى ىرگەتاسىنان باستاپ تۇبەگەيلى جوسپارلاپ, ءاربىر عيماراتتىڭ قۇرىلىسىن قالت­قىسىز قاداعالاپ, ءار كىرپى­شىن قامقور قولمەن قالادى. استانا ءاپ-ساتتە ەگەمەن ەلدىڭ التىن تاجىنە اينالىپ ۇلگەردى.

تۇركيا رەسپۋبليكاسى قۇ­رىل­­عان كەزدە استانانى ىستان­­بۇلدان انكاراعا كوشى­رۋ سەبەبى قانداي بولسا, باس قالا­نى ال­م­اتىدان اۋىستىرىپ, قازاق­ستان­دى جاڭا تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە ورنىقتىرۋ سونداي زامان تالابى ەدى. باس قالانىڭ قونىس اۋدارۋى دەر كەزىندە دەربەس قابىلدانعان ستراتەگيالىق شەشىم رەتىندە تىڭ باستامانىڭ جانە جاڭا ءبىر ءداۋىردىڭ باستاۋى رەتىندە تاريحي ماڭىز يەلەندى.

جاڭا تۇركيا مەملەكەتىنىڭ قاھارمانى جانە قۇرۋشىسى مۇستافا كەمال اتاتۇرىك دەسەك, ال قازىرگى قازاقستاننىڭ لايىقتى ليدەرى نۇرسۇلتان نازارباەۆ دەپ مويىندايمىز. ۇلى تۇلعالاردىڭ ءومىرى, كوز­قاراسى, سەنىم ارتقان قۇندى­لىقتارى ءبىر-بىرىنە ۇقسا­يدى جانە تولىقتاي ۇيلەسەدى. ەكى قايراتكەر دە تۇگەل تۇركىنىڭ ماقتانىشى, ەسىمى ەل ەسىندە ماڭگى قالاتىن بەدەلدى باسقارۋ­شىلار. ەكەۋى دە ەركىن, ازات جانە زايىرلى مەملەكەت جاساق­تاۋ ءۇشىن حالىقتىڭ رۋحىن قايتا ءتىرىلتتى. ەركىندىك پەن بوستان­دىق اڭساعان كۇرەستە اتاتۇرىك انكارا ارقىلى, نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانا ارقىلى جەڭىسكە جەتتى. جاڭا شاھاردىڭ بوي كوتەرۋى جانە مەگاپوليس مارتەبەسىنە جەتۋى ۇلت تاريحى­مەن, ادەت-عۇرپىمەن, سالت-داستۇرى­مەن تىكەلەي بايلانىستى وربىسە, بولاشاعى دا وسى قۇندى­لىق­ت­ارمەن ايشىقتالارى انىق.

ءيا, استانا – بايىرعى باي­تاق دالانىڭ باستى ورتالى­عى. جاڭا قونىستان سونى تەح­نولو­گيا­مەن سالىنعان زاماناۋي عي­­ما­­­رات­تارمەن قاتار, قاي­ما­عى بۇزىلماعان كونە قازاق مادە­نيەتى­نىڭ ءار الۋاندىعىن كورۋگە بولادى.

استانانىڭ ايبارى – قازاق­ستان­نىڭ جانە قازاق باۋىر­لارىمىزدىڭ بيىك مارتەبەسى, اسقاق ابىرويى.

استانا – قازاقستان جەتىستىك­تەرىنىڭ ايناسى.

كيەلى مەكەنگە كوز جۇگىرت­كەنىمىزدە مادەنيەتى باي, تاريحى تەرەڭ, سەنىمى نىق قابىرعالى قالىڭ ەل مەن كونە شەجىرەنى, ساف ونەردى انىق كورەمىز.

استانا – وتارلىق ەزگىدەن قۇتى­لىپ, بوداندىقتىڭ قامى­تىن سىپىرعان ازات ەلدىڭ بەي­بىت جەڭىسىنىڭ جەمىسى.

ورىس پات­شالىعىنىڭ قۇرساۋى مەن كەڭەستىك جۇيەنىڭ شەكپەنىنەن شىققان قازاقتىڭ اقىل-پارا­ساتىن, ەرىك-جىگەرىن پاش ەتكەن قالا.

بۇرىن تۇراق تەپكەن ورىس حالقىنىڭ وكىلدەرى باسىم بولسا, كەيىن جاس وتباسىلار لەك-لەگىمەن شوعىرلانىپ, قازاقتىڭ قۇتتى مەكەنىنە اينالدى. تولەرانتتى قوعام ورناپ, ۇلتارالىق تاتۋلىق سالتانات قۇردى. دىنارالىق كەلىسىم مەن ىمىراگەرشىلىك بىتە قايناسقان عالامات عاسىردىڭ التىن ارقاۋى – تۇركى الەمىنىڭ اقساقالى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ول استانا ارقىلى تەرەڭ پاراسات يەسى, دارا تۇلعا, دانا باسشى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, ءىرى ساياساتكەر ەكەنىن دالەلدەپ شىقتى.

جاس قالا قازىرگى تاڭدا قازاقستاننىڭ دامۋى مەن ءوسىپ-وركەندەۋىنە وڭ ىقپال ەتىپ, ايماقتىق تۇراقتىلىققا, عالامدىق قاۋىپسىزدىككە ۇلەس قوسۋ ارقىلى اسا ماڭىزدى ميسسيا اتقارىپ وتىر. سيريا ماسەلەسىن رەتتەۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلگەن استانا پروتسەسى, يسلام ىنتىماق­تاس­تىعى ۇيىمى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, استانا «ەحرو-2017», ورتالىق ازيا ەلدەرى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ءسامميتى سىندى كوپتەگەن حالىقارالىق باسقوسۋلاردىڭ باستاماشىسى بولىپ, بەيبىتشىلىك سۇيگىش قالا اتانىپ ۇلگەردى.

1991 جىلدىڭ اياعىندا تاۋەلسىزدىگىن جاڭادان جاريالاعان تۇركىتىلدەس ەلدەردى بىرنەشە جىل عانا ءومىر سۇرەدى دەپ ويلاعاندار از ەمەس ەدى.

الايدا بۇگىنگى جاعدايعا قاراپ وتىرساق, ءوسىپ-وركەندەۋى مەن دامۋى قارقىندى تۇردە جالعاسقان ەگەمەن قازاقستاننىڭ ونەگەلى ۇلگىسى تۇماندى سەيىلتىپ, كۇدىكتى جوققا شىعاردى, جان-جاعىنا جارقىن ۇلگى بولا ءبىلدى. سونىمەن قاتار تۇركى الەمىنىڭ «تىلدە, پىكىردە, ىستە – بىرلىك» دەگەن ۇستانىمىن بەرىك ۇستاعان قازاقستان كوشباسشى مەملەكەت رەتىندە العا شىقتى.

جۇزدەگەن جىل بويى مادەنيەت مايەگىن بۇزباي جەتكىزىپ, تۇركىلىك رۋحتى قايتا تۇلەتكەن قازاق ەلى شىعىستان كوتەرىلىپ, باتىسقا شۋاق شاشقان كۇن ءتارىزدى جارقىراپ كەلەدى.

جۇزجىلدىق باسقىنشىلىقتان امان شىعىپ, اتاجۇرتتان كەلىپ, انادولىدا ءۇمىت وتىن تۇتاتۋى بارلىق عۇمىرىن وسى يدەياعا ارناعان بىزدەر ءۇشىن شەكسىز باقىت.

بۇگىندە قازاقستان – ازيا كىندىگىندەگى تورتكۇل دۇنيەمەن تەرەزەسىن تەڭەستىرىپ, شەجىرە-تاريحىن تۇگەندەگەن وزىق مەملەكەت, زايىرلى رەسپۋبليكا. جەر بەتىندە ءار سالانى ۇرشىقتاي ءيىرىپ, دامۋشى ەلدەردىڭ قاتارىنان قالماي كەلە جاتقان قازاقستان دەگەن ەل بار ەكەنى ءسوزسىز. وسى عاجاپ قۇبىلىستىڭ ساۋلەتشىسى, ۇلى كوشباسشى – تۇركى الەمىنىڭ اقساقالى نۇرسۇلتان نازارباەۆ, ال ونىڭ قولتاڭباسى – تاڭعاجايىپ شاھار استانا.

توبەدەگى كوك كۇمبەز قۇلامايىنشا, تومەندەگى قارا جەر قاق ايىرىلمايىنشا, ۇلى تۇركى اۋلەتىنىڭ قاھارمان دا وجەت ءاربىر مەملەكەتى, حالىقتارى ماڭگى-باقي ەركىن جانە تاۋەلسىز ءومىر ءسۇرىپ, تىنىشتىعىن ساقتاپ قالماق.

باۋىرلاس قازاقستان مەملەكەتى دۇنيە توقتاعانشا توقتاماي, جاساي بەرسىن!

يالچىن توپچۋ,

تۇركيا رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ باس كەڭەسشىسى

سوڭعى جاڭالىقتار