سەمينار ماقساتى – قازاقستاندا ساقتالعان يسلام قولجازبا مۇرالارىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيىن تالداپ-تارازىلاۋ, ولاردى زەردەلەپ-جۇيەلەۋ, كاتالوگ تىزبەگىن قۇراستىرىپ جاريالاۋ جانە عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋ, سونداي-اق اتالعان ماسەلەلەردى عالىمدار مەن زەرتتەۋشىلەر تالقىسىنا سالۋ. بۇل تۋرالى قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اسىلحان سادۋوۆ ءوزىنىڭ كىرىسپە سوزىندە ايتىپ ءوتتى.
«قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن العاننان بەرى يسلام وركەنيەتىنىڭ ەسكەرتكىشتەرىن انىقتاۋ, زەرتتەۋ, ساناققا الۋ جانە ناسيحاتتاۋدى جانداندىرىپ كەلەدى. بۇل رەتتە ورىن الىپ وتىرعان ماسەلەلەر دە بار. جالپى, يسلام ءدىنى ەنگەننەن باستاپ, قازاق دالاسىنا ارابشا جازۋ ءستيلى, قۇران كىتابى, ءتۇرلى عىلىمي-تاريحي قولجازبالار كوپتەپ تارالدى. وسى قولجازبالاردى زەردەلەپ, ارنايى كاتالوگ قۇراستىرۋ ماقساتىندا يسلامتانۋشى جانە ءدىنتانۋشى مامانداردى ورتاق ىسكە جۇمىلدىرامىز. سەبەبى قازاق جەرىندەگى يسلام مادەنيەتى مۇرالارىن الەمگە تانىتۋىمىز قاجەت. تاريحىن تەرەڭنەن الاتىن قۇندى جادىگەرلەردىڭ قازىرگى ءدىني سانانىڭ قالىپتاسۋىندا ماڭىزى وتە جوعارى. رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ ءمانىن الىستان ەمەس, ءتول تاريحىمىزدىڭ قويناۋىنان ىزدەۋىمىز كەرەكتىگىن جادىمىزدان شىعارماۋىمىز كەرەك», دەگەن قۋاتجان ۋاليەۆ سەميناردىڭ تابىستى وتۋىنە ساتتىلىك تىلەدى.
بۇدان سوڭ ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام ءمينيسترى دارحان كالەتاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن اتالعان مينيسترلىكتىڭ جاۋاپتى حاتشىسى مارات ءازىلحانوۆ جەتكىزىپ, سەمينارعا ارنايى كەلگەن IRCICA-نىڭ باس ديرەكتورى حاليت ەرەنگە العىسىن ايتتى. ول ەلىمىزدەگى يسلام وركەنيەتىنىڭ قولجازبالارى جونىندە ايتا كەلىپ, جارتىلاي زەرتتەلگەن, مۇلدەم زەرتتەلمەگەن 30 مىڭنان استام قۇندى ەڭبەكتەر مەن قۇجاتتاردىڭ مۇراعاتتار مەن كىتاپحانا قورىندا زەرتتەۋسىز جاتقانىنا توقتالدى. «ناۋرىز ايىندا قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىندا ازىرەت سۇلتان قورى اتاۋلى كورمە ۇيىمداستىرعان بولاتىن. شارا بارىسىندا وتكەن دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسقان ەلىمىزدىڭ عالىمدارى مەن زەرتتەۋشىلەرى وسى سەميناردى وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەن ەدى.
بۇل باستامانى IRCICA باسشىلىعى دا قولداپ, حالىقارالىق سەمينارعا قارجىلىق قولداۋ كورسەتەتىندىگىن مالىمدەدى. كاتالوگتاردى قۇراستىرۋ, سوزدىكتەر دايىنداۋ سەكىلدى جۇمىستى جۇرگىزۋ ءۇشىن شاعىن قورلاردىڭ شاماسى جەتە بەرمەيدى. سول سەبەپتى يسلام قولجازبالارىنا قاتىستى ماتەريالداردى جيناقتاپ زەرتتەۋگە IRCICA ءوز كومەگىن ۇسىندى. بۇگىنگى سەمينارعا قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 20-دان استام عالىم, دارىسكەر, زەرتتەۋشىلەر قولجازبا قورلارىن, جەكە قولجازبالاردى ۇستاپ, مەڭگەرىپ وتىرعان ماماندار ارنايى كەلىپ وتىر», دەگەن اينۇر ابدىراسىلقىزى IRCICA-نىڭ باس ديرەكتورى حاليت ەرەن مىرزاعا ەل اتىنان العىسىن جەتكىزدى.
مارتەبەلى مەيمان ءوز كەزەگىندە يىۇ-نىڭ مادەني ءبولىمى IRCICA-نىڭ تاريحىنا توقتالىپ, وعان قازاقستاننىڭ دا مۇشە ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. «يسلام الەمىنىڭ ونەرى, فولكلورى مەن قولجازبالارىنىڭ ميراسىن ساقتاۋ, زەرتتەۋ جانە جاڭعىرتۋ تۋرالى عىلىمي كونفەرەنتسيالار يىۇ-عا مۇشە ەلدەردە تۇراقتى وتكىزىلىپ كەلەدى. ەندى بۇل جوبالارىمىزدى, تاجىريبەلەرىمىزدى قازاقستان يگىلىگىنە جاراتۋعا نيەتتىمىز. اتاپ ايتقاندا, يسلام قولجازبالارىن ساقتاۋ, كاتالوگتەۋ جانە عىلىمي اينالىسقا ەنگىزۋگە ءوز ۇلەسىمىزدى قوسقىمىز كەلەدى», دەدى ول.
سەمينار بارىسىندا قازاقستانداعى قولجازبا قورلارىنىڭ تاريحىن زەرتتەۋدىڭ نەگىزگى كەزەڭدەرى, ورتاعاسىرلىق ءدىني ماتىندەر تەكستولوگياسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى, سيرەك قورلارداعى يسلام باعىتىنداعى قولجازبالاردى زەرتتەۋ, شەجىرەلىك دەرەكتەردى جيناقتاۋ مەن جارىققا شىعارۋ, التىن وردا كەزەڭىندە جازىلعان ءدىني قولجازبالاردى ورتاعاسىرلىق شاعاتاي ادەبيەتى مۇرالارىن وقىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. سونداي-اق قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ اتاۋلى كورمەسى كەلۋشىلەر نازارىنا ۇسىنىلدى.
ۆەنەرا تۇگەلباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
