ءتىل ءورىسىن كەڭەيتۋ جولىندا

كەشە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق-تىڭ قولداۋىمەن «تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 شىڭى» – مەملەكەتتىك ءتىل كۇنى شارالارى اياسىندا سەمينار-ترەنينگ پەن مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ادىستەمەلەرى كورمەسىن وتكىزدى. بەلگىلى تۇركولوگ ي.بەنتسينگ «عى­لى­مي, ادەبي, تىلدىك جانە تاريحي تۇرعىدان قاراعاندا, قازاق ءتىلى تۇركى تىلدەرىنىڭ ءىش­ىندەگى وتە اسەمى, وتە باي ءتىلدىڭ ءبىرى» دەگەن قازاق تىلىنە كەڭەستەر وداعى تۇسىندا كادىمگىدەي قاتەر تونگەن ەدى. تاۋەلسىزدىك تاڭىمەن بىرگە ءتىلىمىزدىڭ دە ەڭسەسى كو­تە­رىلسە دەپ ءۇمىت وتى ويانعان حالىق اينا­لا­سىنا قاراعاندا, قازاق تىلىندە سويلەۋ­شى­لەر سانىنىڭ تىم ماردىمسىز ەكەنىن كورگەن-ءتىن. شۇكىر, ازاتتىقپەن بىرگە «ءتىل تۋرالى» زاڭ قابىلدانىپ, ەل ىشىندە قا­زاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى كوبەيدى, ءتىل ءبى­لە­تىندەردىڭ دە سانى ارتا تۇسكەندەي. بىراق, ءتىل جاناشىرلارىنىڭ جانى تىنشيتىن ەمەس. مەملەكەتتىك مىنبەردەن «قازاق قا­زاقپەن قازاقشا سويلەسسىن» دەپ ايتىلسا دا, تەگىن ءتىل ۇيرەتۋ كۋرستارى جۇمىس ىستەپ جاتسا دا جاعداي تۇبىرىمەن وزگەرۋدەن الىس جاتىر. بۇل – قانشا جاسىرعىڭ كەلگەنمەن, جابۋعا كەلمەيتىن شىندىق. قحا ۇيىمداستىرعان سەمينار-لينگ­ۆيستيكالىق ترەنينگتە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قازىرگى جاي-كۇيى اڭگىمەلەنۋمەن بىرگە, جينالعاندار سوزدەن ىسكە كوشۋدىڭ اۋاداي قاجەتتىگىنە توقتالعان. سول سەبەپتەن شا­رانى وتكىزۋشىلەر قازاقستان وڭىرلەرىن­دە­گى وقىتۋشىلاردى, لينگۆيستيكالىق ورتا­لىق باسشىلارىن, «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق قىزمەتكەرلەرىن, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىلدەرى مەن جۋرناليستەرگە ارنالعان قازاق ءتىلىن وقىتۋ سالاسىنداعى جاڭا ازىرلەمەلەردى تانىستىرۋدى ماقسات ەتىپتى. ارنايى كورمە دايارلانىپ, تىڭ ءادىس­تەمەلىك قۇرالدار, وقۋلىقتار, ءتىل­اشارلار مەن سوزدىكتەردى جيىپ ءتىل ۇستار­تام دەگەن جانعا ءورىس بار ەكەنىن كورسەتتى. وسىعان دەيىن مەملەكەتتىك ءتىل ماسە­لەسىندە كوبىرەك سىنالاتىن سولتۇستىك قا­زاقستان, شىعىس قازاقستان, قوستاناي, پاۆلودار, قاراعاندى, اقمولا وبلىستا­رىن­دا ارنايى سەمينارلار وتكىزىپ, ولاردا شەت ەلدەردىڭ تىلدەردى وقىتۋ ادىستەمەلەرى كورسەتىلىپ, مىقتى-مىقتى ماماندار شا­قىر­عان ۇيىمداستىرۋشىلار بۇل جولى ماسكەۋ شەت ەل تىلدەرى ينستيتۋتىنان – پسيحولينگۆيست, وتىز ءتىلدى كاسىبي مەڭ­گەر­گەن الەمگە بەلگىلى اۋدارماشى-سينحرون­شى, تىلدەردى تەز ۇيرەتۋدىڭ بىرەگەي ءادىس­تەمەلەرىنىڭ اۆتورى دميتري پەتروۆتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنەن قازاق ءتىلىن وقىتۋ باعدار­لا­مالارىن ازىرلەۋشى, امەريكادا قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋشىلەرگە ساباق بەرگەن عىلىم دوكتورى ءاليا قۇرىشجانوۆانى, مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدى تەزدەتۋ ادىستەمە­سى­نىڭ اۆتورى, «پاراسات جانە ءدىل» قوعام­دىق بىرلەستىگىنىڭ ديرەكتورى قۇرالاي مۇتانوۆانى شاقىرىپتى. سەميناردى ۇيىمداستىرۋ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ اسسامبلەيا سەسسيالارىندا بەرگەن تاپسىرماسى اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىل­دى ۇيرەتۋگە جاعداي جاساۋ جانە قولداۋ باعىتىندا اتقارىپ جاتقان اۋقىمدى جۇ­مىستارىنىڭ ءبىر بولىگى عانا. اتالعان ستراتەگيالىق مىندەتتى شەشۋ ءۇشىن قحا قامقورلىعى اياسىندا بىرنەشە قوعامدىق قورلار قۇرىلىپتى. اتاپ ايتقاندا, «ءتىل­دارىن» تىلدەردى تەزدەتىپ وقىتۋدىڭ يننو­ۆا­تسيالىق ادىستەمەلەرى ءتۇزىلىپ, ال­ما­تىدا قحا كورپوراتيۆتىك قورى جانىن­داعى «لين­گۆا» ءتىل ۇيرەتۋ ورتالىقتارى اشىل­عا­ن. ولاردىڭ مىندەتى تالداۋ, ساراپ­تا­ما­لىق باعالاۋ, قولدانىستاعى جانە جا­ڭادان ازىرلەنگەن وقىتۋ باعدارلامالارى, ءادىس­تە­مەلەرى مەن ءتىل وقىتۋ قۇرالدارىنا كونسالتينگ جۇرگىزۋمەن قاتار, حالىق­ارالىق, رەس­پۋبليكالىق, ايماقتىق ادىستەمەلىك سەمينارلار وتكىزىپ, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرس­تا­رىن, كونفەرەنتسيالار, تىلدەردى وقى­تۋ مەن ولاردى ازىرلەۋ فورۋمدارىن وتكىزىپ تۇرۋ ەكەن. بۇگىنگى شارا دا سونىڭ ءبىر پاراسى. «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ الەۋمەتتىك كونسورتسيۋمى» قوعامدىق قو­رى ورىس ءتىلدى ازاماتتارعا مەملەكەتتىك ءتىل­دى وقىتۋدىڭ ارنايى باعدارلاماسىن جا­ساپتى. ول وڭتۇستىك كورەيانىڭ LG فير­­ماسى ازىرلەگەن IT تەحنولوگيا نەگىزىندە جاسالعان جاڭا قۇرال كورىنەدى. بۇل قۇرال سەمينارعا قاتىسۋشىلارعا تاراتىلدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى – سەميناردا تەك ءوز ەلىمىزدەگى ءتىل ۇيرەتۋ تەحنولوگيالارى عا­نا ەمەس, شەت ەلدەردەگى ءتىل ۇيرەتۋ ۇدە­رىس­تەرى, ولاردىڭ تابىستارى قامتىلدى. ياع­ني, ءوز­گە­لەردىڭ وزىق تاجىريبەلەرىن ءوزىمىز­دە ءجۇ­زە­گە اسىرۋدىڭ جولدارى كەڭىنەن كورسە­تىلدى. سەمينارعا قاتىسۋشىلار ءتىل ءورىسى كەڭەيە تۇسسە دەگەن تىلەكپەن تاراستى. انار تولەۋحانقىزى, استانا.