ددسۇ مالىمەتتەرىنە سايكەس, الەمدە ءاربىر بەسىنشى ەرەسەك ادامدا جوعارى قان قىسىمى بار. بۇل – سوڭى قازامەن اياقتالاتىن ينسۋلت پەن جۇرەك اۋرۋلارىنىڭ جارتىسىنان استامىنا سەبەپشى.
الەۋمەتتىك جوبا اياسىندا قاجەت دەپ تاپقاندار قان قىسىمىن ولشەپ, حولەستەرين دەڭگەيىن انىقتاپ, دارىگەرلەردەن كەڭەس الدى. بۇل باستاما كۇرەتامىر گيپەرتونياسىن, جۇرەك اۋرۋلارىن دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ, الدىن الۋدىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرىنەن حالىقتى حاباردار ەتۋگە باعىتتالدى. ەمحانا دارىگەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلگەن جەدەل سكرينينگتەر اتىراۋ, ورال, شىمكەنت, اقتوبە, قاراعاندى, ساران, رۋدنىي قالالارىندا ۇيىمداستىرىلدى. سكرينينگتەن وتكەندەردىڭ قان قىسىمى قالىپتى دەڭگەيدەن اۋىتقىعان جاعدايدا, قاتىسۋشىلار سول جەردە دارىگەردەن كەڭەس الدى. سونداي-اق كۇرەتامىر گيپەرتونياسىنا شالدىقتىراتىن سەبەپتەر مەن ونىڭ قاۋىپتى سالدارى جونىندە پاراقشالار تاراتىلدى.
ء«ومىر ىرعاعى» جوباسى جۇرەك-قان تامىرى جۇيەسىندەگى اۋرۋلاردى دەر كەزىندە انىقتاپ, تۇراقتى ەمدەلىپ تۇرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا جۇرتتىڭ نازارىن اۋدارۋعا باعىتتالعان. قازىردىڭ وزىندە جوباعا مىڭنان اسا ادام قاتىسىپ ۇلگەردى. مۇنداي جەدەل سكرينينگتەر حالىقتىڭ ءوز دەنساۋلىعىن ويلاپ, قاجەت بولعان جاعدايدا ءتيىستى ەم-دومدى قابىلداۋعا سەپتەسەتىنىنە سەنىمدىمىن», دەدى كومپانيانىڭ قوعاممەن بايلانىس جونىندەگى ديرەكتورى ەلەنا ارىشەۆا.
ستاتيستيكاعا سەنسەك, قازاقستاندا بۇل دەرت وزەكتى ماسەلەگە اينالعان. ەلىمىزدىڭ ەرەسەك تۇرعىندارى اراسىنداعى كۇرەتامىر گيپەرتەنزياسىنىڭ تارالۋ كەڭدىگى 49,8 پايىزدى قۇرايدى. وسى تۇستا جۇرەك-قان تامىرى جۇيەسىمەن بايلانىستى قاۋىپ فاكتورلارى جايىندا تۇرعىنداردىڭ 25 پايىزى عانا بىلەتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. ونىڭ ۇستىنە دارىگەرلەر گيپەرتەنزياعا قارسى پرەپاراتتاردى تۇراقتى تۇردە گيپەرتونياعا شالدىققانداردىڭ 27 پايىزى عانا قابىلدايتىندىعىن العا تارتادى. ولاردىڭ ىشىندە 22 پايىزى ماقساتتى كورسەتكىشكە قول جەتكىزىپ, قان قىسىمىن رەتتەپ وتىرادى ەكەن.
وسى رەتتە قان قىسىمىنىڭ دەڭگەيى مەن جۇرەك-قان تامىرى جۇيەسىندەگى اۋرۋلاردىڭ اراسىندا ءوزارا بايلانىس بار ەكەندىگى دالەلدەنگەن. بۇل جاعدايدىڭ ادام قازاسىنا اكەلەتىنى دە سيرەك وقيعا ەمەس. كۇرەتامىر گيپەرتەنزياسىنا اكەلەتىن فاكتورلارعا گەنەتيكالىق بەيىمدىلىك, قانت ديابەتى, ياعني سۋسامىر, سەمىزدىك, بۇيرەك اۋرۋلارى, اس تۇزىن, ىشىمدىكتى شەكتەن تىس تۇتىنۋ, شىلىم شەگۋ, كۇيزەلىس, از قيمىلداۋ جاتادى. وسىنداي فاكتورلاردىڭ ورتاق اسەرىمەن كۇرەتامىر گيپەرتەنزياسى داميدى. جوعارى قان قىسىمىن ەمدەمەسە نەمەسە وعان ءمان بەرمەسە, ونىڭ سالدارى نە ينفراكت, نە مي ينسۋلتى, نە بۇيرەك قىزمەتىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە اكەلۋى مۇمكىن. كۇرەتامىر گيپەرتەنزياسىنىڭ «بىلدىرمەي جان العىش» دەگەن اتقا يە بولعانى دا وسىمەن بايلانىستى.
جەدەل سكرينينگتەر كەزىندە گيپەرتونياعا شالدىققان ادامداردى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ونىڭ كۇردەلى اۋرۋ ەكەندىگى, دەر كەزىندە ەمدەمەسە سوڭى قايعىمەن اياقتالاتىنى تۋرالى مالىمەت بەرىلىپ, ءاربىر ادام ءوز قان قىسىمىن باقىلاپ ءجۇرۋى ءۇشىن قاجەتتى داعدىلار ۇيرەتىلىپ, قان قىسىمى تەگىن ولشەندى. سونىمەن بىرگە پروفيلاكتيكالىق شارالاردى قابىلداۋ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ جانە دۇرىس تاماقتانۋدىڭ ماڭىزدىلىعى جونىندە جۇرتشىلىقتىڭ پىكىرىن قالىپتاستىرۋعا جاعداي جاسالدى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
