حالىقارالىق دەڭگەيدەگى مامانداردىڭ وتكىر جەتىسپەۋشىلىگى مەن نارىقتىق جاعدايلارعا سايما-ساي ەمەس ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى
ەكونوميكادا بولىپ جاتقان كۇردەلى ۇدەرىستەر, ءوندىرىستىڭ جەتكىلىكتى ەمەس دەڭگەيدەگى قايتارىمى, اسىرەسە, ءداستۇرلى تۇردە الەۋمەتتىك سالا دەپ اتالاتىن باعىتتاردا كۇردەلى احۋال قالىپتاستىردى. وسى جىلى, ايتارلىقتاي قارجىلىق قيىندىقتارعا قاراماستان, بىزگە ءبىلىم بەرۋدىڭ مەملەكەتتىك مەكەمەلەرى جەلىسىن ساقتاپ قالۋ مۇمكىن بولدى. اتالعان سالاداعى احۋال اسا كۇردەلى كۇيىندە قالىپ وتىر. ءبىلىم جانە عىلىم قىزمەتكەرلەرى جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋدىڭ قاناعاتتانعىسىزدىعى, ماتەريالدىق جانە الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ جەتكىلىكسىزدىگى سالدارىنان ولار وزدەرىنىڭ جۇمىس ورىندارىن تاستاپ كەتۋدە. كەز كەلگەن قوعام ءۇشىن بۇل – اپاتتى جاعداي. وسى ۇدەرىستى توقتاتۋ ءۇشىن بىزگە جەدەل تۇردە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ جالپىمەملەكەتتىك نەگىزگى قاعيداتتارىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەسىن ايقىنداۋ كەرەك.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ ءبىرىنشى جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جينالىستا سويلەگەن سوزىنەن.
الماتى قالاسى, 1992 جىلعى 16 جەلتوقسان.
قالىپتاسقان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق داعدارىس پەن قۇرىلىمدىق ەكونوميكالىق رەفورمالاردى جۇرگىزۋ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى مەن وتاندىق كادرلاردى دايىنداۋعا دا وڭ ىقپالىن تيگىزدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا قازاقستان ەلدى حالىقارالىق ارەنادا ىلگەرى جىلجىتۋعا جانە الەمدىك ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىن ەكونوميكانى, قارجىنى, ساياساتتى, مادەنيەت پەن مەملەكەتتىڭ تولىققاندى قىزمەتى ءۇشىن ومىرلىك ماڭىزى بار باسقا دا باعىتتارداعى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋعا قابىلەتتى مامانداردى وتكىر قاجەتسىندى. 90-شى جىلدار مەن 2000-شى جىلداردىڭ باسىنداعى تۇرعىنداردىڭ ميگراتسياسى, ونىڭ ىشىندە جوعارى بىلىكتى كادرلاردىڭ شەت ەلدەرگە كوپتەپ كەتۋى ولاردى تەز الماستىرۋمەن جانە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى جاڭا مامانداردى دايىنداۋمەن بايلانىستى ەل الدىنا كۇردەلى پروبلەمالار قويدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلىندا جەكە ادامداردىڭ, قوعام مەن مەملەكەتتىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋعا, ادام رەسۋرسى دايىندىعى ساپاسىن جوعارىلاتۋعا باعىتتالعان بىرقاتار پروگرەسسيۆتى قۇرىلىمدىق رەفورمالار جۇرگىزىلىپ, ناتيجەسىندە ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا جۇيەسى قالىپتاستىرىلدى.
سوڭعى 10 جىلدا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن قارجىلاندىرۋ 7,5 ەسەگە ءوستى. ەگەر 2001 جىلى بىلىمگە ارنالعان بيۋدجەت شىعىندارىنىڭ ۇلەسى ءىجو-ءنىڭ 3,2 پايىزىن نەمەسە 103,1 ملرد. تەڭگەنى قۇراسا, 2007 جىلى 480,7 ملرد. تەڭگە نەمەسە ءىجو-ءنىڭ 3,7 پايىزى بولدى. ال ۇستىمىزدەگى جىلى ول 898,8 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە ءىجو-ءنىڭ 4,2 پايىزىنا جەتتى. وسىلايشا, 2011 جىلى ءبىلىم بەرۋگە ارنالعان مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيالار 2001 جىلمەن سالىستىرعاندا 8,7 ەسەدەي ارتتى. قازاقستان 2009 جىلى ادام دامۋى يندەكسى (ادي) بويىنشا العاش رەت ادي-ءى جوعارى دەڭگەيلى ەلدەر قاتارىنا ەندى (82 ورىن). ال 2010 جىلدىڭ وزىندە بۇل كورسەتكىش بىردەن 16 پۋنكتكە جاقسارىپ, قازاقستاننىڭ 66-شى ورىنعا ورنىعۋىنا مۇمكىندىك بەردى.
حالىقارالىق دەڭگەيدەگى وتاندىق كادرلاردى دايىنداۋ بويىنشا وڭ قادامداردىڭ ءبىرى حالىقارالىق «بولاشاق» ستيپەندياسىن تاعايىنداۋ بولدى. بارلىعى 1993-2010 جىلدار ارالىعىندا 7 مىڭنان استام ادام اتالعان باعدارلامانىڭ ستيپەنديانتتارى اتاندى. 2010 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2010-2020 جىلدارعا ارنالعان ءۇشىنشى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى قابىلدانسا, ول ءبىلىم بەرۋدىڭ مەكتەپكە دەيىنگىدەن باستاپ جوعارى بىلىمگە دەيىنگى بارلىق دەڭگەيىن تۇبەگەيلى مودەرنيزاتسيالاۋعا باعىتتالدى. بۇگىندە قازاقستان ەۋروپا ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنىڭ (بولون ۇدەرىسى) تولىققاندى مۇشەلىگىنە وتكەن ورتالىق ازياداعى تۇڭعىش مەملەكەت بولىپ تابىلادى. جوعارى ءبىلىم بەرۋ قايتا قۇرىلىمدالىپ, كادرلاردى دايىنداۋدىڭ ءۇش ساتىلى مودەلى (باكالاۆريات-ماگيستراتۋرا- رh.D دوكتورانتۋرا) ەنگىزىلدى.
استانادا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اشىلۋى مەن وقىتۋدىڭ حالىقارالىق جۇيەسى بويىنشا وتاندىق مامانداردى دايىنداۋ ەلدىڭ ءتۇرلى ىرگەلى باعىتتارى بويىنشا ۇلتتىڭ بولاشاق ينتەللەكتۋالدىق ەليتاسىن قالىپتاستىرۋدىڭ ناقتى قادامى بولادى.
