ۇرپاققا ۇلاعات

تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا وراي قازاقستان رەسپۋبليكاسى پار­لامەنتى سەناتىنىڭ قابىرعاسىندا دۇنيەگە كەلگەن دەكلاراتسيا – اسا ماڭىزدى قۇجاتتاردىڭ ءبىرى. ءبىز وسى قۇجات­تى دايىنداۋ مەن ونىڭ دۇنيەگە كەلۋ تاريحى تۋرالى پارلا­مەنت سەناتى اپپاراتىنىڭ باس­شى­سى تالعات سارسەنباەۆقا بىرنەشە ساۋال قويعان ەدىك. – دەكلاراتسيانى قابىلداۋ قاجەتتىگى تۋرالى يدەيانى كىم كوتەردى جانە ونىڭ جو­باسىن ازىرلەۋ جۇمىستارى قالاي جۇرگىزىلدى؟ – قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى 20 جىل ءوتتى. وسى جىلدار ىشىندە قازاق­ستاننىڭ قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى ۇشان-تەڭىز. سول اتالعان جەتىستىكتەردى بولاشاق ۇرپاققا اماناتتاۋ, ءبىزدىڭ قو­عام­­عا جەتكىزۋ ءۇشىن پارلامەنت سەناتى دەكلا­راتسيا قابىلداۋ يدەياسىن جاريا ەتتى. بۇل باستاماعا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قولداۋ ءبىلدىردى. ودان ءارى سەنات پەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ اراسىنان دەكلاراتسيا­نىڭ سايا­سي-قۇقىقتىق ما­ڭىزى مەن ماز­مۇنىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلدى. وعان پارلامەنت دە­پۋتاتتارى مەن ارناۋلى ساراپشى ماماندار تار­­تىلدى. ءسويتىپ, سەنات ءتور­اعاسىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن قۇ­جات­تىڭ قۇرىلىمى مەن ءمان-ما­عىناسى بارىنشا جەتىلدىرىلدى. دايىندىق جۇمىس­تارى ءجۇر­گىزىلىپ جاتقاندا, بىرقاتار مەملەكەتتىك ورگانداردان دەكلارا­تسيا­نى تولىقتىرۋ جونىندە ۇسى­نىستار دا ءتۇسىپ جاتتى. ولار­دىڭ بارلىعى مۇقيات زەردەلەنىپ, ەڭ ماڭىزدىلارى قۇجاتقا ەنگىزىلگەنىن دە ايتۋ كەرەك. سون­داي-اق, دەكلاراتسيا جوباسى­نىڭ دايىندىعى بويىنشا قاي­رات ءابدى­را­زا­ق­ ۇلىنىڭ توراعالى­عى­مەن بىرنەشە ءمار­تە وتىرىس ءوتتى. قۇجاتتى پارلامەنت پالا­تالا­رىنىڭ بىرلەسكەن وتىرى­سىن­دا قابىلداۋ بەلگىلەنگەن بو­لاتىن. بىراق, ءبىر توپ دەپۋتات­تىڭ ۇسىنىسىمەن پارلامەنت ءماجىلىسى تاراتىلىپ, كەزەكتەن تىس سايلاۋ 2012 جىلدىڭ 15 قاڭتارىنا بەلگىلەنگەندىكتەن, قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسى مەملە­كەت­تىك تاۋەلسىز­دىگىنىڭ 20 جىل­دىعى دە­كلاراتسياسى سەناتتىڭ وتىرى­سىندا سالتاناتتى تۇردە قابىل­دانىپ وتىر. – وسىنداي دەكلاراتسيا قا­بىلداۋدىڭ قان­شا­لىقتى قا­جەتتىلىگى بار ەدى؟ – تاۋەلسىز دامۋدىڭ 20 جى­لىندا جەتكەن جەتىستىكتەر مەن العان اسۋلاردى, تولاعاي تا­بىس­تاردى جيناقتاپ, راسىمدەپ قويۋ – ءومىردىڭ تالابى. الپي­نيستىڭ ءار باعىندىرعان شىڭىنا تۋ قادا­عانى سەكىلدى, ءار ىستەگى بەلگىلى ءبىر كەزەڭدە قول جەتكەن ناتيجەلەردى اتاپ كورسەتكەن دۇرىس. «قازاق­ستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ پارلا­مەنتى جانە ونىڭ دەپۋ­تاتتا­رى­نىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستي­تۋ­تسيالىق زاڭنىڭ 13-بابىندا پارلامەنت پەن ونىڭ پالا­تالارى ءوز قۇزىرەتىندەگى ماسەلەلەر بو­يىنشا ءۇن­دەۋلەر, دەكلاراتسيالار, مالىمدەمە­لەر جانە زاڭ سيپاتى بولمايتىن وزگە دە اكتىلەر قابىل­داۋعا حاقىلى دەپ اتاپ كورسەتىل­گەن. ءسويتىپ, مەملەكەت ومىرىندەگى ماڭىزدى كەزەڭ – جيىرما جىلعى تابىستار وسى دەكلاراتسيامەن مازمۇندا­لاتىن بول­دى. بۇل وسى­دان جيىرما جىل بۇرىنعى بەلگىسىزدىك كۇندەرىنەن بۇگىنگە دەيىنگى جارقىن ىستەردى ءبىر قورىتىن­دىلاۋ بولىپ تابىلادى. پارلا­مەنت قا­بىلداعان قازاقستان رەس­پۋبليكاسى مەملەكەتتىك تاۋەلسىز­دىگىنىڭ 20 جىلدىعى دەكلارا­تسياسىنىڭ وسىنداي ءمانى بار. جالپى العاندا, مەم­­­­لەكەت ءومى­رىندە ءارتۇرلى ساياسي-قۇقىقتىق ما­ڭى­زى بار قۇجاتتار قابىل­دانىپ وتىرادى. بۇل مەرەي­تويلىق دەكلاراتسيا سولاردىڭ ءبىرى. سونىمەن قاتار, بۇل دەكلارا­تسيا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ءومى­رىندەگى جالعىز قۇجات بولماي­تىنى انىق. اماندىق بولسا, ەلىمىزدىڭ 50, 100, 150, 200 جىل­دىق مەرەيتويلارى دا وسىنداي قۇجاتتارمەن اتالىپ ءوتىلۋى عاجاپ ەمەس. ءار بىتكەن ءىستىڭ ناتيجەسىن ايعاقتاۋ – الداعى جاڭا جەڭىس­تەرگە جول باستايدى, جاڭا با­عىتتى ناقتىلايدى, جاڭا جول­دارعا شاقىرادى. سون­دىقتان ءبىز ءتوزىمدى ءارى تولەرانتتى حالىق­تىڭ ەڭبەگىن, ەلباسىنىڭ قا­جىر-قايراتىن, مەملەكە­تىمىزدىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن العان اسۋ­لارىن اتاپ وتكەندى قالايمىز. – دەكلاراتسياعا قانداي سيپاتتاما بەرەر ەدىڭىز؟ – دەكلاراتسيادا ءبىزدىڭ ەلى­مىزدىڭ بۇگىنگە دەيىنگى جەتكەن جەتىستىكتەرى مەن العان اسۋلارى, باعىن­دىرعان بيىكتەرى كورىنىس تاپقان. بۇل – تاريحي ماڭىزى بار مەرەيتويلىق قۇجات. قۇ­جاتتاۋ ار­قىلى ءبىز ورتاق تا­بىستارىمىزدى تاسقا باسىپ, كۇل­لى الەمگە جاريا ەتىپ وتىرمىز. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن جاقسىباي سامرات.