بۇگىنىنەن كەلەشەگى كەمەل ورتالىق

قازاقستانداعى نەيروحي­رۋر­­گيانىڭ كەڭ قانات جايۋى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى جىل­دارىنان جۇزەگە اسا باس­تادى. قازىرگى ۋاقىتتا نەي­رو­حيرۋرگيالىق بولىمشەلەر ءار وبلىس ورتالىقتارىندا, ءىرى قا­­لالاردا جۇمىس ىستەيدى. ولارداعى توسەك سانى 1100-دەن اسا­دى. 250-دەي نەيروحيرۋرگ ماماندار قىزمەت كورسەتەدى. جىلىنا ورتاشا ەسەپپەن 50000-عا جۋىق ناۋقاس ەمدەلىپ, 10000-نان اسا كۇردەلى وتا جا­­سا­لا­دى. دەسەك تە, زاماناۋي مە­دي­تسينا­لىق قۇرال-جابدىقتار مەن قون­دىر­عى­لاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى نەي­­روحي­رۋر­گيانىڭ ورگە باسۋىنا كەدەرگى كەلتىردى. كەيدە ناۋقاستارعا ناق­تى دياگنوز قويا الماي, تى­عى­رىققا تىرەلگەن كۇندەرىمىز بولدى. رەسپۋب­لي­كالىق نەيروحيرۋرگيا عى­لى­مي ورتالىعىن اشۋ وسىنداي ءتۇ­يiندi ءما­سەلەلەردi شەشۋ, ادامدارعا مە­دي­تسينالىق قىز­مەت كورسەتۋدىڭ سا­پا­سىن جاقسارتۋ ماقساتىنان تۋىن­دا­دى. 2001 جىلى نەيروحيرۋر­گيا­لىق ورتالىق قۇرۋ تۋ­رالى باعدارلاما قابىلدانىپ, وتان­دىق نەيروحيرۋرگيا سالاسىن جەتىلدىرۋ, دامىتۋ, وڭ­تايلاندىرۋ ماسەلە­لەرى قامتىلدى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نا­زارباەۆتىڭ ۇدايى قول­داۋى ارقا­سىن­دا ەلىمىزدە قولعا الىنعان مە­دي­تسينالىق كلاستەردىڭ ءبىر نىسانى رەتىندە ەلوردادا سالى­نا­تىن بولىپ بەكىتىلدى. ءسويتىپ, ەرەكشە مەديتسي­نا­لىق ورتالىق بوي كوتە­رىپ, وسى زا­مانعى شەتەلدىك تەحنولوگيالار ەنگىزىلدى, تىڭ ەمدەۋ تاسىلدەرى يگەرىلدى. وسىدان ون جىل بۇرىن ءوڭى­مىز تۇگىل تۇسىمىزگە كىرمەيتىن ۇلت­تىق مەديتسينالىق حولدينگ جۇرت­شى­لىق­تىڭ يگىلىگىنە اينالىپ, دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسى ساپالىق دامۋ دەڭگە­يى­نە كوتەرىلدى. ال وسىنىڭ ءبارى كۇنى كە­شە قيال سياقتى ەلەستەيتىن. ەلبا­سى 90-جىلداردىڭ با­سىن­دا ءماس­كەۋ­دەگى اكادەميك ن.بۋر­دەن­كو اتىنداعى نەيروحيرۋرگيا عى­لى­مي ينستيتۋ­تىن­دا بولعاندا رە­سەي­دىڭ تاماشا نەي­روحيرۋرگيالىق كلينيكاسىن ارالاپ كورىپ, مۇنداي ورتالىقتى قازاق­ستانعا دا سالۋ قا­جەتتىگىن ايتقان ەدى. پرەز­ي­دەنت­تىڭ ءبىرىنشى كەزەكتە حالىق دەنساۋلى­عىن ويلاۋدان تۋعان سىن­دار­لى شەشىمى ارقاسىندا 160 ورىن­دىق رەس­پۋب­ليكالىق نەيروحيرۋرگيا كلي­ني­كا­سى ءوز ەسىگىن ايقارا اشتى. كەيىنىرەك «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» اق قۇرامىنا ەنە وتىرىپ, العاش رەت عىلىم مەن تاجىريبەنى ۇشتاستى­را­تىن, ۋنيۆەرسيتەت پەن مەدي­تسي­نا­لىق ۇيىمداردىڭ ءوزارا ءارىپ­تەس­تى­گىن ۇيلەستىرەتىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سىنداعى اكادەميالىق جۇيە پاي­دا بولدى. قۇرىلىمدىق بۋىن­داعى ىرگەلى ءوز­گەرىستەر دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ سا­لا­سىنا ءتيىمدى جەتەكشىلىك ەتۋ­دىڭ جانە كور­پورا­تيۆ­تىك باس­­قا­رۋ­دىڭ ءمۇل­دەم تىڭ با­عى­تىن قا­لىپ­تاس­تىر­­دى. ورتا­لىق ءوز قىز­مە­تىن­دە وزىق مە­دي­تسي­نا­لىق تەح­نولو­گيا­لاردى يگەرۋدى, مەدي­تسي­نالىق قىز­مەت كورسەتۋ ساپاسى­نىڭ الەم­دىك ستان­دارت­تارى مەن حا­لىق­ارا­لىق مەديتسينا­لىق مەنەدجمەنت نەگىزىندە نەيروحيرۋرگيا سا­لا­سىندا قولدانبالى عى­لى­مي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدى, ەمدەۋدىڭ ءتيىمدى ادىستەرىن, نەيروحيرۋرگيالىق كو­مەكتى ۇيىمداستىرۋدىڭ جەتىلگەن ءتۇر­لەرىن ەنگىزۋدى, عىلىمي-ءادىس­تە­مە­لىك قىزمەت پەن نەيروحيرۋرگيا سالا­سىن­داعى مامانداردى قايتا دايار­لاۋ­دى باستى باعدار ەتەدى. سوڭ­عى جىل­دارى الەۋەتى وتە جوعارى زاماناۋي قۇرالدار كوپتەپ ساتىپ الىن­دى. ور­تالىقتاعى 160 ورىن­نىڭ 30-ى نەي­رو­وڭالتۋعا, قالعانى نەيروحيرۋر­گيا­عا ارنالعان. نەيروونكولوگيا, جۇ­لىن ومىرتقانى ەم­دەيتiن نەيروحيرۋرگيا, مي-قان تا­مىر­لارى, بالالار نەيروحيرۋگياسى جانە ميدىڭ زاقى­مىن ەمدەيتiن ءبو­لiمدەر دە بار. نەي­رو­حيرۋرگيا سا­لا­سىنىڭ دامۋى ەلدiڭ الەۋمەتتiك جاعدايىنىڭ قانشالىق­تى دامى­عان­دىعىن كورسەتەتiن اينا دەگەن سوزگە الىپ-قوسارىمىز جوق. نەيروحيرۋرگيا الەمنiڭ الدىڭعى قاتار­لى, وركەنيەتتi ەلدەرiندە عانا دا­مى­عان. اقش, گەرمانيا, يزرايل, اۆستريا, شۆەيتساريا ءبارi دە وزىق ەلدەر قاتارىندا. ەندى بىرەر ۋا­قىت­تان كەيىن قازاقستاندىق ناۋقاس­تار­دىڭ شەتەلدەرگە بارىپ, ەم-دوم الۋى قاجەتسىز بولىپ قالاتىنى ەش كۇمان تۋعىزبايدى. ويتكەنى, قازاق­ستاننىڭ شەتەلدەردەن ناۋقاستاردى تارتاتىن ەلگە اينالاتىن مەزگىلى الىس ەمەس. ماسەلەن, باتىس ەۋروپا ەلدەرىندە ميكروسكوپپەن جاسا­لا­تىن وپەراتسيا­لار­دىڭ قۇنى 100-130 مىڭ اقش دوللارى شاماسىندا بولسا, بىزدە ون ەسەگە دەيىن ارزان. دۇنيەجۇزىلىك عىلىمي ۇيىم­دار­دىڭ شەشىمىمەن سوڭعى ون جىل «مي عىلىمدارىنىڭ ون جىلدىعى» دەپ اتالىپ وتىر. ويتكەنى, عالىم­دار وسى ۋاقىت ىشىندە نەيروحيرۋرگيادا اي­تۋ­لى تابىستارعا جەتتى. بيولو­گيا­لىق, بيوفيزيكالىق جانە مەدي­تسي­نا­لىق سالالاردىڭ كەشەندى ءناتي­جە­لەرى نەي­روحيرۋرگياعا با­عىت­تالدى. ەلوردادا سالىنعان ءتورت ءىرى مەكە­مە­نىڭ ءبىرى نەي­روحيرۋرگيا ورتالىعى ەكەنىن ەسكەرسەك, وتان­دىق مەديتسي­نا­نىڭ قان­شا­لىقتى قا­رىشتاپ ءور­كەن­دەگەنىن باي­قاۋعا بو­لا­دى. ۇلت­تىق مەدي­تسي­نا­لىق حولدينگ قۇرا­مىن­داعى ورتا­لىق­تىڭ اشىل­عانىنا ءۇش جىل عانا. سو­عان قاراماستان, نەيروحيرۋرگيالىق قىز­مەتتى دا­مى­تۋدىڭ حالىقارالىق ءۇردىس­تەرىن جان-جاقتى مەڭگەرىپ, شەت-ەلدىڭ بىلىكتى ماماندارىمەن تىعىز ىنتى­ماق­تاس­تىق­تا جۇمىس جاساپ كەلەمىز. ماسە­لەن, ورتالىق اشىلعاندا تۇڭ­عىش وپەراتسيالاردىڭ ءبىرىن يزرايلدەن كەلگەن ينتەرۆەنتسيوندى نەي­رو­را­ديولوگ ش.مايمون جاسادى. وسى­­­دان باستاپ قان تامىرلارىنا ءساۋ­لەلەر ار­قىلى وتا جاساۋ قولعا الىن­دى. ناۋ­قاستىڭ اعزاسىنا ەش­قان­داي زيان تيمەيدى. وپەراتسيا قۇنى بiزدiڭ ەلدە 1-2 ميلليون تەڭگە تۇرسا, شەتەلدە 50-60 مىڭ ەۋروعا دەيىن بارادى. كلينيكا اشىلعاننان بەرى 12539 ناۋ­قاس ەم الىپ, 6523 ناۋقاسقا وتا جاسالدى. ەلىمىزدىڭ ماقتانى­شى­نا اينالعان رەسپۋبليكالىق نەيروحيرۋرگيا عى­لى­مي ورتالىعىنىڭ بۇگى­نى­نەن كەلەشەگى كەمەل. جىل وتكەن سا­يىن بىلىكتى كادرلارمەن تولىعىپ كەلەدى. تىكەلەي ەمدەۋ پروتسەسىمەن اينا­لى­ساتىن ءدارى­گەرلەر – 107. 4 مەديتسينا عىلىم­دارى­نىڭ دوكتورى, 20 مەديتسينا عى­لىمدارىنىڭ كان­دي­داتى ەڭ­بەك ەتەدى. 50-دەن اسا قىز­مەتكەر­لەرى­مىز ءتاجى­ري­بە جيناقتاۋ, كاسىبي شەبەرلىكتەرىن ارتتىرۋ ءۇشىن اقش, يتاليا, تۇركيا, شۆەيتساريا, جاپونيا, اۆستريا, گەرمانيا, يزرايل, رەسەيدىڭ الدىڭعى قاتارلى كلينيكالارىندا ارنايى دايىندىقتاردان ءوتتى. سەرىك اقشولاقوۆ, «رەسپۋبليكالىق نەيروحيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعى» اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى.