قازاق مەكتەپتەرى كوبەيىپ, مەرەيىمىز تاسىدى

ءالى كۇنى ەسىمىزدە, 1989 جىلى 20 مىڭ قازاعى بار پەتروپاۆل قالا­سىن­دا تۇڭعىش قازاق سى­نىبىن اشۋ ءۇشىن 15 وقۋشىنى ارەڭ جيناپ, ءاب­دەن سەرگەل­دەڭگە تۇسكەنىمىز بار. باسى­بايلى عيما­رات تابىل­ما­عاندىقتان №3 ورىس مەكتەبى جانىنان قونىس تەپ­كەنىنە شۇكىرشىلىك ەتكەنبىز. اراعا 7 جىل سا­لىپ وبلىس ورتالىعىندا العاشقى قا­زاق مەك­تەبى­نىڭ قانداي قيىندىقپەن بوي كوتەر­گە­نىن دە ۇمىتا قويعان جوقپىز. 1990 جىلى ىرگەتاسى قالانىپ, قارجى تاپشىلىعىنان ماسەلە بىرنەشە جىل بويى شەشىلمەگەن وتكىر كۇيىندە قالدى. ءبىلىم باسقار­ما­سىنىڭ باسشىلارى 1996 جىلى 1 قىر­كۇ­يەك­­تە دايىن بولادى دەگەن ۋادەلەرىن ورىن­داي الما­دى. 266 وقۋشى ورىس مەكتەبىنىڭ ءبىر قانا­تىن­دا جاڭا وقۋ جىلىن باستاۋعا ءماجبۇر بولدى. تەك رەس­پۋب­لي­كا كۇنى 320 ورىندى قازاق كلاسسي­كالىق گيم­نا­زياسى سال­تاناتتى تۇردە بوي كوتەرىپ, جۇرت­شىلىق­تىڭ قۋا­نىشىنا اينالدى. 12 سىنىپ جيناق­تالىپ, 300-گە تار­تا وقۋشى مەكتەپ پارتا­سىنا وتىردى. بۇگىندە گيمنازيا ايتۋلى وقۋ ور­نى­نا اينالعان. وتكەن مەرزىم ىشىندە ونىڭ قابىر­عاسىنان 472 تۇلەك قانات­تا­نىپ ۇشتى. 17 وقۋشى «التىن بەلگى» يەگەرى اتاندى. بالالارىن انا تىلىندە وقىتۋدى نيەت ەتۋشىلەر سانىنىڭ كۇرت ارت­قانى سونشالىق, وقۋشىلاردىڭ سانى ءبىر مىڭ­نان اسىپ, ەكى اۋى­سىم­دا وقۋعا تۋرا كەلدى. 1935 جىلى قازاق مەكتەپ-ينتەرناتى رەتىندە شاڭىراق قۇرىپ, كەيىن مۇعا­لىم­دەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتى قۇزىرىنا بەرىلگەن ەسكى عيماراتتى قازاق مەكتەبىنە الۋدا دا كوپتەگەن كەدەرگىلەر كەزدەستى. ارنايى قۇرىلعان ىنتالى توپتىڭ تەگەۋرىندى بەلسەندىلىگى ارقاسىندا عانا 280 ورىندى ءبىلىم وشاعىنا اي­نال­دىرىلدى. قازىر مۇنداعى وقۋشىلاردىڭ سانى – 600. ءسويتىپ, ءبىر جىلدا قوس مەكتەپ ەسىگىن ايقارا اشتى. وسى ورايدا سول جىلدارى وبلىس اكىمى قىز­مەتىن اتقار­عان ۆلاديمير گارتماننىڭ ەرەكشە قامقورلىعىن ايتا كەتكەن ءجون. ءتىل جاناشىرلارىنىڭ قازاق مەكتەبىن اشۋ تۋرا­لى ۇسىنىس-وتىنىشتەرىن وبلىس باسشىلارى ءتۇسىنىس­تىك­پەن قابىلداپ, قال-قادەرىنشە قولداپ وتىردى. ماسەلەن, وبلىسقا اكىم بولىپ كەلگەن دانيال احمەتوۆ 1999 جىلى بۋحگالتەرلىك كەڭ­سە­نى كۇردەلى ءجون­دەۋ­د­ەن وتكىزىپ, 320 ورىندى مەك­تەپتىڭ كىلتىن ۇستات­تى. قاجىمۇرات ناع­مانوۆ 2000 جىلى يەسىز قالعان دۇكەن عي­ما­را­تىن تانىماستاي جاڭ­عىر­تىپ بەردى. 2007 جى­لى 1100 ورىندى قازاق مەك­تەپ-گيمنازياسى ءىس­كە قوسىلىپ, وقۋشىلارعا لىق تولدى. بۇدان تىس­قا­رى پەتروپاۆل قالاسىندا وب­لىس­تىق دەڭ­گەي­دەگى دارىندى بالالارعا مامان­دان­دى­رىلعان گيمنازيا ينتەرناتى, م. جۇماباەۆ اتىن­داعى گۋمانيتارلىق كوللەدجى جانىنداعى قا­زاق مەكتەبى جانە قازاق-تۇرىك ليتسەيى ورنالاسقان. وب­لىس اكىمى سەرىك ءبىلالوۆتىڭ تىكەلەي قولداۋى­مەن وقۋشىلار سانى ازايعان ورىس مەكتەپتەرىندە قازاق سىنىپتارىن اشۋ ءۇردىسى كەڭ قۇلاش جاي­عان. بۇگىندە 11 ورىس مەكتەبىندە قازاق سى­نىپ­تارى جۇمىس ىستەيدى. 1990-1991 وقۋ جىلىندا قازاق بالالارى­نىڭ 25 پايىزى عانا انا تىلىندە ءبىلىم السا, قا­زىر بۇل كور­سەت­كىش 57 پايىزدى قۇراپ وتىر. ۇلتى باسقا 267 وقۋشى ءوز ەرىكتەرىمەن قازاقشا وقۋعا ىنتا بىلدىرگەن. تاۋەل­سىز­دىگىمىزدىڭ ارقا­سىن­دا ۇلتتىق ءبىلىم سالاسىندا تاماشا تابىس­تار­عا جەتىپ وتىر­مىز. بۇگىندە قازاق اتا-انا­لارىنىڭ كوزقاراسى مۇلدەم باسقاشا,تۇبەگەيلى ءوز­گەر­گەن. پەتروپاۆل قالالىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باس مامانى ساۋلە ابۋقىزىنىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپ جاسىنداعى 5828 قازاق بالالارىنىڭ 3328-ءى انا تىلىندە ءبىلىم الادى. بۇل جالپى ۇلەستىڭ 58 پايىزى. ورىس ءتىلدى 14 مەكتەپتە «بالاپان» باع­دارلاماسى بويىنشا 925 ورىنعا لايىقتالعان شاعىن ورتا­لىق­تار قۇ­رىل­عان. جۋىردا پەتروپاۆل قالاسىندا تۇڭعىش پرەزي­دەنت­تىڭ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ ىرگەتاسى قالاندى. ول 740 ورىن­عا لايىقتالعان. دەمەك, قازاقشا وقۋعا تىلەك بىلدىرۋشىلەر قاتارى الدا ەسەلەنە تۇسەدى دەگەن ءسوز. ءيا, قازاق مەكتەپتەرىنە دەگەن سۇرانىس وسە تۇسپەسە كەميتىن ءتۇرى بايقالمايدى. ول تۇسىنىكتى دە. وسىدان 20 جىلعى بۇرىنعى كەزەڭ مەن قازى­ر­گى جاع­داي ەش سالىستىرۋعا كەلمەيدى. تاۋەل­سىز­دىكتىڭ ال­عاشقى جىلدارىنداعى كۇمان بۇلتى سەيىلگەلى قاشان! ازات ەلدىڭ عاجاپ ۇرپاعى جاس شىنارداي جەلكىلدەپ ءوسىپ كەلەدى. ۇلتجاندى ازاماتتى ءبىر عانا وي مازالاسا كەرەك: ول – ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى, بولاشاعى. مەملەكەتتىك, ەلدىك مۇددە جولىندا انا ءتىلىن ءبىلۋ­دىڭ, ۇلتتىق قۇن­دى­­لىق­تار مەن قازىنالارى­مىزدى يگەرۋدىڭ ما­ڭى­ز­دىلىعىن جان-تانىمەن تۇسىنگەن اتا-انا­لاردىڭ دابىل قاعىپ, قوبالجيتىنداي ءجونى بار. ءالى 970 ورىننىڭ جەتىسپەۋ­شىلىگى وسىنى بايقا­تا­دى. وسى جايتتاردى ەسكەرە كەلىپ, پەتروپاۆل قالالىق اكىمدىگى رەسپۋبليكالىق قۇ­زىر­لى ورىندارعا حات جولداپ, 900 ورىندى قازاق مەكتەبىن سالۋدى وتىنگەن. ويتكەنى, مونيتورينگتىك زەرتتەۋگە قارا­عان­دا, مەملەكەتتىك تىلدە وقۋعا ىنتا بىلدىرۋشىلەر قاتارى جىل سايىن قالىڭداپ كەلەدى. ولار­دىڭ اراسىندا وزگە ۇلت بالالارى از ەمەس. ءومىر ەسقالي. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.