10 جەلتوقسان, 2011

جەتىستىكتەر جىگەرلەندىرەدى

400 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن
قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى تاۋەلسىزدىك تاڭى ارايلاپ اتقان كۇننەن باستاپ باعىت-باعدارىن جاڭاشا قالىپتاستىرىپ, كۇن وتكەن سايىن مەجە-مىندەتتەرىن زامان تا­لا­بىنا ساي ورايلاستىرىپ كەلەدى. ءاسى­رە­سە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 20 جىلدىق مەرەيلى مەرەكە قارساڭىندا اۋىز تول­تى­رىپ ايتاتىن جەتىستىكتەرى جەتكىلىكتى. بۇگىنگى كۇنى ۋنيۆەرسيتەت ءبىلىم مەن عىلىمدى, اگرارلىق سالانى ين­نو­ۆاتسيالىق جولمەن دامىتۋدىڭ بەدەلدى ورتالىعىنا اينالىپ, اۋىل شا­­رۋا­شىلىعىنىڭ باسەكەلەستىككە ءتو­زىم­­دىلىك قابىلەتىن كوتەرۋدە ايتار­لىق­تاي ۇلەسىن قوسۋدا. سوڭعى جىل­دارى ءبىزدىڭ عالىمدار جۇرگىزگەن زەرت­تەۋلەر ءناتي­جەسىندە اۋىل­شارۋا­شىلىق جانە باس­قا دا داقىلداردىڭ 105-تەن استام سۇ­رى­بىن شىعارىپ, نەگىزگى اۋىل­شا­رۋا­­شىلىق داقىل­دارىن ءوندىرۋدىڭ 16 اگ­رو­تەح­نولو­گيا­سى جەتىلدىرىلدى. اۋىل­شارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەپ, ساق­تاۋ­دىڭ 15 تەح­نولوگياسى ۇسىنىلدى, ازىق-ت ۇلىك جانە قۇراما جەمنىڭ 20 رەتسەپتىسى جا­سالىنسا, اۋىل شارۋا­شى­لىعى مال­دارى مەن قۇستىڭ 12 تۇ­قىمى مەن ءتۇرى شىعارىلىپ, سى­ناق­تان وتكىزىلدى. سول سياقتى ۆاكتسينا­لار­دىڭ, دياگنوس­تي­كۋمداردىڭ, شي­پا­لى ءدارى-دارمەك­تەر­دىڭ 200 ءتۇرى, 11 ءتيىمدى استىق جيناۋ تەحنيكاسى, ماشينا جۇيەلەرى, جەل, گيدرو, گەليو, بيوگاز قوندىرعىلارى جاسالىندى. ورمان شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋدىڭ 20 كەزەڭىنىڭ نەگىزدەلگەن جۇيەسى ءجا­نە قاراعاي تۇقىمداس­تارى­نىڭ بيو­لو­گيالىق دەرتكە ءتوزىمدىلى­گىن ارت­تى­رۋ جونىندە نۇسقاۋلار دا­يىندالدى. اتالعان جەتىستىكتەر عىلىمدى ءون­دىرىسپەن تىعىز بايلانىستىرۋ ماق­­ساتىندا جۇرگىزىلگەن جوس­پار­دىڭ وڭ ناتيجەسى. ول ءبىر جاعىنان زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلى­لى­گىنە باعا بەرۋگە مۇمكىندىك تۋ­عىز­سا, ەكىنشى جا­عىنان زەرتتەۋ جۇ­مىس­تارىن ءوندى­رىس­تى دامىتۋعا يكەمدەۋگە جول اشا­دى. وسىنى باستى نازار­عا العان ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى ءون­دىرىسپەن باي­لا­نىس اۋقىمىن كە­ڭەي­تۋگە بەتبۇرىس جاساپ, اگرارلىق عىلىمي ءوندىرىس كونسورتسيۋمى قۇ­رىل­دى. ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى وسى باي­لانىستىڭ دا­مۋى­نا ۇرپاقتار سا­باقتاستىعىن قا­لىپ­تاستىرا وتى­رىپ, بارىنشا كۇش جۇمىلدىرۋدا. بۇل وتاندىق عىلىم مەن ءبىلىمدى زاماناۋي تالاپتارعا ساي دامىتۋدىڭ باستى كەپىلى بولماق. ءبىلىم ورداسى الەمدىك ءبىلىم كە­ڭىس­تىگىنە كىرىگۋگە تابىستى تالپى­نىس تانىتۋدا. الەمنىڭ 50 جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتىمەن, تانىمال عىلىمي ور­تا­لىقتارمەن تىعىز بايلانىس ورنا­تىپ وتىر. 300 جوعارى وقۋ ور­نىن بىرىكتىرەتىن جاھاندىق كونسور­تسيۋمعا مۇشە. ۇجىمنىڭ ەلىمىزدە ءبىلىم بە­رۋ­د­ىڭ كرەديتتىك تەحنولو­گيا­سىنا ال­عاشقىلاردىڭ ءبىرى بو­لىپ كوشكەنى, بۇل باعىتتاعى ۇتىم­دى ۇمتى­لى­سى­مىز­دى اڭعارتادى. وسىنىڭ ءناتي­جە­سىندە ءار ستۋدەنت ءوزىنىڭ وقۋ باع­دار­لاماسىن دەربەس تاڭدايدى, ءبىلىم الۋ اۋماعىن ءوزى انىقتاپ, وقۋ ۇدەرىسىنە بەلسەندى ارا­لاسۋ مۇمكىندىگىنە يە بو­لا­دى. ۋنيۆەرسيتەت مامانداردى ءۇش دەڭ­گەيلىك: باكالاۆر-ماگيستر-دوكتور PhD پرينتسيپىمەن دايارلاۋ جۇيەسىن جۇزەگە اسىرۋدا. وقىتۋدىڭ بارلىق تۇرلەرى ءبىلىم بەرۋدىڭ ينتەراكتيۆتى تاسىلدەرى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلىپ, مۋلتيمەديالىق قۇرىلعىلار كەڭى­نەن پايدالانىلادى. بۇل ماماندار دايارلاۋ ءىسىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار نەگىزىندە جۇرگىزۋگە ءمۇم­كىن­دىك بەرەدى. قازىرگى كەزەڭدە ۋنيۆەرسيتەت ۇجى­مىنىڭ باستى ماقساتىنىڭ ءبىرى – عى­لىمدى دامىتۋ ارقىلى عىلىم مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ساپالى قىزمەت اتقارا الاتىن بىلىكتى كادرلار دا­يىن­داۋ, عىلىم مەن ءوندىرىستى تىعىز باي­لا­نىستىرۋ ارقىلى اۋىل شارۋا­شى­لىعىنىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرۋ. وسىعان وراي ۇجىمدا ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە اينالۋ ماق­ساتىندا بەس باسىمدىلىق انىقتا­لىپ, ناقتى­لى قادامدار جاسالۋدا. ولار: كافەد­رالار قۇرامىن بىلىكتى عالىم-ۇستاز­دارمەن تولىقتىرۋ; عى­لىم مەن ءون­دى­رىستى ينتەگراتسيالاۋعا نەگىز بولاتىن عىلىمي-وندىرىستىك كون­سورتسيۋم قۇرۋ; الەمدىك ءبىلىم بەرۋ قاۋىمداستىعىنا ەنۋ; عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ ينفراقۇ­رى­لىمىن دامىتۋ; ءبىلىم مەن عىلىمعا قابىلەتتى ورتانى قالىپتاستىرۋ. بىزدە وسى باسىمدىلىقتاردى ءجۇ­زە­گە اسىرۋعا قاجەتتى بارلىق ءمۇم­كىن­شىلىكتەر بار. ەڭ باستى بايلىعىمىز – قۇرامىندا ۇلتتىق اكادەميانىڭ 37 اكادەميگى, 600-دەن استام عىلىم دوكتورلارى مەن كانديداتتارى بار عىلىمي الەۋەتى جوعارى ۇستازدار. ولار 5 فاكۋلتەت, 27 ىرىلەنگەن كافەدرا, 5 عىلى­مي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن 31 زەرت­حانالاردا جۇمىس ىستەيدى. تاعى ءبىر اتاپ ايتاتىن جاي, ۋني­­ۆەر­سيتەت شەت ەلدىڭ وزىق ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن ىنتىماقتاسا وتى­رىپ, الەم­دىك عىلىمي كەڭىس­تىككە بەل­سەندى كىرىگۋدە. عالىم­دارى­مىز كليماتتىڭ وزگەرىسكە ۇشىراۋى, اۋىل شارۋاشى­لى­عىندا پايدالا­نى­لاتىن جەرلەر­دىڭ شولگە اي­نالۋى, قورشاعان ورتا­نى قورعاۋ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى, ىشۋگە جا­رامدى سۋدىڭ ازايۋى سەكىلدى ادام­زاتتىڭ جاھاندىق پروبلەما­لارىن زەرت­تەۋ­دى حالىقارالىق باع­دار­لاما­لار­عا (يكاردا, گەف, بۇۇدب جانە باس­قالار) قاتىسۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرۋدا. بيىلعى جىلى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى 10 يننوۆا­تسيا­لىق عىلىمي جوبانى قولداپ, 1 ميل­ليارد تەڭگە كولەمىندە قارجى ءبولدى. وعان قوسىمشا قۋاتتىڭ تا­بي­عي كوزدەرىنە جانە تەحنيكا مەن اۋىلشارۋاشىلىق ماشينا ءوندىرى­سى­نە قاتىستى ەكى جوباعا قولداۋ كورسەتىلىپ وتىر. وسى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا بايلانىستى ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە قۋات ۇنەمدەيتىن يننو­ۆا­تسيالىق ورتالىق, اگروينجەنە­ريا­نىڭ يننوۆاتسيالىق ورتالىعى, يننوۆاتسيا ءوفيسى, زەرتتەۋ ناتيجە­لەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ ورتا­لى­عى قۇ­رىلدى. بۇلار اگرارلىق عىلىمدى جاڭا دەڭگەيدە دامىتۋعا ارنالعان. عىلىمدى دامىتۋ مەن جاڭارتۋدا تاۋەلسىزدىكتىڭ مەرەيلى مەرەكەسىنە وسىلايشا جەتە وتىرىپ, ءبىز الار ارقالى اسۋلار ءالى الدا دەپ بىلەمىز. تىلەكتەس ەسپولوۆ, قازاق ۇلتتىق اگرارلىق  ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى.
سوڭعى جاڭالىقتار