تاۋەلسىزدىك تولعاۋى

رەداكتسيانىڭ جانىنان قۇرىلعان «ەگەمەن» باسپاسى سوڭعى ەكى جىلدىڭ ورايىندا بىرەر كىتاپ شىعارىپ ۇلگەردى. تاۋەلسىزدىك تويى قارساڭىندا ول كىتاپتار سەرياسى «تاۋەلسىزدىك» اتتى كولەمدى جيناقپەن تولىعا ءتۇستى. بۇگىن, استاناداعى اكادەميالىق كىتاپحانادا باسپاحانا بوياۋى دا كەۋىپ ۇلگەرمەگەن تىڭ تۋىندىنىڭ تۇساۋكەسەرى وتەدى. كىتاپقا «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ جازعان العىسوزدى وقىرمان نازارىنا ۇسىنىپ  وتىرمىز. «ەگەمەن» باسپاسىنىڭ كەزەكتى كىتابى  «تاۋەلسىزدىك» اتا­لادى. بۇعان دەيىن, 2010 جىلى پرەزيدەنت ن.­ا.نا­زار­باەۆ جاي­ىنداعى جاريالا­نىم­داردان «ەل­باسى» جينا­عىن, ودان كەيىن, 2011 جىلدىڭ باسىندا ەلىمىز­دىڭ ەۋروپا تورىنە كوتەرىلىپ, كارى قۇر­لىق­قا توبەبيلىك ەتكەن مەرەي بيىگى جونىندەگى ماقالا, رەپورتاج, سۇحباتتاردان «سالتانات» كى­تابىن قۇراستىرعان بو­لاتىن­بىز. بۇل جيناققا وتكەن جي­ىرما جىلدا باس باسىلىم بەتىندە تاۋەلسىزدىكتىڭ  قادىر-قا­سيەتى, تاۋەكەلگە تولى تا­عىلىمدى تاريحى, جەڭىستەر مەن جەمىستەرگە تولى جاسام­پاز­دىق جولى جايىندا جازى­لىپ, جا­رىق كورگەن ماتەريالدار توپ­تاستىرىلدى. وسى ار­قىلى ەل گازەتى قازاق تىلىندەگى ساياسي جۋر­ناليستيكانىڭ تۇڭ­عىش تري­لو­گياسىن وقىرمان نازارىنا ۇسى­نىپ وتىر دەپ تە ايتا الامىز. تاۋەلسىزدىك... مىنا دۇنيە­دە 2500-دەن استام حالىق بار ەكەن. سونىڭ ەكى جۇزگە جۋىعى عانا ءوزىنىڭ مەملەكەتتىلىگىنە يە ەكەن. سانى جاعىنان قازاق­تى سان وراپ كەتەتىن ۇلتتار­دىڭ ارا­سىن­دا دا ءوز ەلى وزىنە ولەڭ توسە­گى بولماي, تۋعان جەرىنەن ءبىر جا­پىراق تۋىن تىگەتىن الا­قان­داي توبە تاپپاي جۇرگەندەرى جەتەرلىك. ءتىپتى تۋعان جەرگە تۋىن تىككەن ەل­دەردىڭ ءبارىن بىردەي تولىق ماعىناسىندا تاۋەلسىز دەپ تاني المايتىنىمىز تاعى بار. بۇل بيىككە ەل تاۋەلسىزدىكتى جاريالاۋمەن, گيمندى, گەربتى, تۋدى بەلگىلەۋمەن, ءتىپتى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مۇشە­لىگىنە وتۋمەن دە بىردەن جەتە قالمايدى. تاۋەلسىزدىك ۇعى­مى­نىڭ اياسى كەڭ. الەمدىك قاۋىم­داستىق مويىنداعان ءوز اۋماعى بولۋى دا, سول اۋماقتى باسقارا­تىن مەملەكەتتىك بي­لىك­تىڭ بو­لۋى دا بۇل ءۇشىن از­دىق ەتەدى.  تاۋەلسىزدىك ەڭ ال­دىمەن مەم­لەكەتتىڭ ءوز ساياسا­تىن ءوز ەركىمەن جۇرگىزۋگە قابى­لەتتىلىگىن بىلدىرەدى. كۇنىڭدى زورعا كورىپ, كورشىلەرىڭنەن كومەك سۇراپ, بارار جەرىڭە بارا الماي, ايتار ءسوزىڭدى ايتا الماي, جان-جاعىڭا جالتاقتاپ جۇرسەڭ قانشا جەردەن اتىڭ تاۋەلسىز بولسا دا زاتىڭ تاۋەلدى ەلسىڭ دەگەن ءسوز. شۇكىرشىلىك, ارتتا قالعان جيىرما جىلدىڭ العاشقى بە­لەستەرىنەن-اق قازاقستان رەس­پۋبليكاسى تولىق تاۋەلسىز­دىككە جەتۋدىڭ جولىنا ءتۇستى,  نەبىر تايعاق كەشۋلەردەن امان-­ەسەن ءوتىپ, ازاتتىقتىڭ العاشقى ءارى ازاپ, ءارى عاجاپ اسۋلارىنان ابى­رويمەن استى, اينالاسى ون­شاقتى جىلدىڭ جۇزىندە ەگەمەن ەل رەتىندە دا­مۋدىڭ داڭعىلىنا قاراي قا­دام باستى. ودان كەيىنگى ون­جىلدىقتا قازىر بۇكىل الەم «قازاقستان جولى» دەپ ات قوي­ىپ, ايدار تاققان شىن مانىندە  فەنومەن قۇبىلىستى دۇنيەگە اكەلدى. بۇگىندە ءبىزدىڭ ەلىمىز ەكو­نوميكاداعى ىشكى جالپى ءونىم­نىڭ ءوسۋ قارقىنى جونىنەن الەم­دەگى ەڭ الدىڭعى كورسەت­كىش­تەردىڭ بىرىنە قول جەتكىزىپ وتىر. ءبىر سويلەممەن ايتىلا سالعان وسى جايدىڭ استارىنا كوز جىبەرسەك, تاريح ساعاتىنىڭ ءتىلى سىرت ەتە قالعانداي قىسقا كەزەڭدە كەشەگى كەڭەستىك يمپە­ريا­نىڭ شەت ايماعى, شيكى­زات­تىق شى­لاۋى رەتىندە  كەلگەن رەس­پۋبليكادان ەكونوميكاسى قۋات­­تى, ساياساتى تۇراقتى, سۇيەگى مىعىم مەملەكەتكە, ءسوزدىڭ تو­لىق ماعىناسىنداعى ەڭسەلى ەلگە, ەل بولعاندا دا الىس تا, جاقىن دا مويىندايتىن, باتىس تا, شىعىس تا بىردەي سىي­لايتىن ەلگە, كوپ ءدىندى, كوپ ءتىلدى, بىراق ءبىر ءدىلدى ەلگە اي­نا­لۋ­دىڭ قاندايلىق قيىن­دىعىن سەرگەك سانا سەزىنبەي قويمايدى. وسىنىڭ بارىنە ەڭ الدىمەن تابيعاتىنان كەڭ جاراتىلعان, مول پىشىلگەن  حال­­قىمىزدىڭ, سول حالىققا  دانا باسشىلىق جاساي بىلگەن ەلباسىمىزدىڭ – حالقى­مىز­دىڭ باعىنا تۋعان پەرزەنت, ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ ار­قاسىندا قول جەتىپ وتىر­عانى شىعار كۇندەي شىندىق. كىتاپتا باسى قوسىلعان ءدۇ­نيەلەر قازاقستاننىڭ وسى جي­ىرما جىلداعى ءجۇرىپ ءوت­كەن جولى اتقان وقتاي ءتۇزۋ, ءتو­سەل­گەن تاقتايداي تەگىس بول­ما­عا­نىن, جاس مەملەكەتتىڭ ال­دىنان تالاي-تالاي سىناقتار توسىل­عانىن, ولاردى ەڭسەرۋ ەلدىڭ ەلى­نىڭ, ەردىڭ ەرىنىڭ قو­لى­نان كەلەتىنىن كورسەتەدى. قازاق ەلىنىڭ دە, ەلدى باس­قارعان ەردىڭ دە قو­لىنان كەلدى سول شارۋا. وسى جيىرما جىل­دىڭ ىشىندە دالا­مىز دا وزگەر­دى, قالامىز دا ءوز­گەردى. ولاي بولاتىنى – بارىنەن بۇرىن ءبىزدىڭ سانامىز وزگەردى. اتا-بابالارىمىز اڭساپ, ارمانداپ وتكەن ازاتتىققا   ارپا­لىسقا تولى جاسامپاز جۇمىس قانا  اپاراتىنىن, تاۋەلسىزدىك­كە تاۋە­كەلى تۇراتىنداردىڭ عانا  قولى جەتەتىنىن ايقىن ۇعىن­­­­عان  بوستان سانا ول. تاۋەل­سىزدىكتىڭ باسقا ءبىر قونسا ءماڭ­گىلىككە شەگەلەنىپ قالماي­تىنىن, باياندى بوستاندىق با­قىتتىڭ باعاسىن بىلگەندەردىڭ عانا قولىندا تۇراتىنىن دا بىلەدى ءبىزدىڭ حالقىمىز. بار ادامزات ءبىر بازاردا باسەكە­لەسىپ, بارىن سالىپ, باعىن سىناپ جاتقان مىنا جاھان­دانۋ­دىڭ جانتالاستى جاعداي­ىندا ۇلت رەتىندە ۇپايىڭدى جوعالت­پاۋ, حالىق قالپىڭدا قادىرىڭدى كەتىرمەۋ,  مەملەكەت كۇيىندە مى­عىم تۇرۋ بارعان سايىن قيىنداي تۇسەتىنىن دە بىلەدى ءبىزدىڭ حالقىمىز. بۇل كىتاپ شىن مانىندە تاۋەلسىزدىك تولعاۋى. ونى وقي وتىرىپ, ءسىز بەن ءبىز اتا-بابالار اماناتىن اقتاعان ۇرپاق ەكەنىمىزگە ماقتانامىز, ءسىز بەن ءبىزدىڭ مىنا جەردىڭ بەتىنە كەلگەن كەزىمىز حالقىمىزدىڭ تاريحىنداعى ەڭ ءبىر عاجايىپ تۇسقا – ازاتتىق العان, تاۋەل­سىز مەملەكەت قۇر­عان تۇسقا تاپ بولعانىنا, ءبىزدىڭ ماڭدايى­مىزعا وسى ەلدىڭ كىرپىشىن قالاۋ باقىتى بۇيىر­عا­نىنا شۇكىرشىلىك ەتەمىز, ونى وقي وتىرىپ, كەلەر ۇرپاق وزدە­رىنە ەلباسى باستاپ, ەلى قوستاپ قۇرىپ بەرگەن قازاقستاننىڭ قادىر-قاسيەتىن تاني تۇسەدى, تاۋەل­سىزدىك تۋىن جەلبىرەتىپ ۇستاۋدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنە تۇسەدى. ەل گازەتى «ەگەمەن قازاق­ستان» بارشاڭىزعا تاۋەلسىز­دىگىمىزدىڭ ۇلى تويى تۇسىندا وسى كىتاپتى تارتۋ ەتەدى, ار­داقتى اعايىن. تورقالى تويىمىز قۇتتى بولسىن!