«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» 10.04.2018 جىلعى سانىندا «ساۋدا سوعىسى قىزا ءتۇستى» دەگەن ماقالادا اقش پەن قىتاي اراسىندا ەنگىزىلەتىن تاۋارلارعا سالىناتىن كەدەن سالىعىن كوتەرۋ ارقىلى ەكى الىپ «ساۋدا سوعىسىن» باستاعانىن جازعان بولاتىنبىز. وندا اقش ءوز نارىعىنا قىتاي ەنگىزگەن 1333 ءتۇرلى تاۋارعا سالىناتىن سالىق كولەمىن 25 پايىزعا دەيىن ارتتىرىپ, قىتاي بيزنەسمەندەرىن قوسىمشا 50 ملرد دوللار تولەۋگە ءماجبۇر قىلسا, «ەرۋلىگە قارۋلى» جاساعان قىتاي جاعى ءوز نارىعىنا اقش ەنگىزەتىن 106 تاۋارعا (بۇلاردىكى ءىرى تاۋفارلار) 25 پايىز قوسىمشا سالىق ەنگىزۋ ارقىلى امەريكالىق بيزنەسمەندەردى سونشالىق قوسىمشا سالىق تولەۋگە ءماجبۇر ەتۋگە بارىپ وتىرعانىن ايتقانبىز.
تەكەتىرەس ءبىر ايدان ارتىق مەرزىمگە سوزىلىپ, جۋىردا عانا ەكى جاق ءوزارا مامىلەگە كەلدى. «جەنمين-جيباو» گازەتىنىڭ حابارىنا قاراعاندا, «ساۋدا سوعىسىن» اياقتاۋ ءۇشىن اقش-تا جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەردە قىتاي تاراپىنىڭ دەلەگاتسياسىن باستاعان مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ ۆيتسە-پرەمەرى ليۋ حەنىڭ ايتۋىنشا «تاراپتار ساۋدا سوعىسىن باستاماۋعا كەلىسىپ», ەكى جاق تا وزدەرىنە ەنگىزىلەتىن تاۋارلارعا كەدەن سالىعىن ارتتىرۋدان باس تارتقان. سوندىقتان دا ۆيتسە-پرەمەر ءوزى قاتىسقان كەلىسسوزدەردى ناتيجەلى ءارى كونسترۋكتيۆتى بولدى دەپ سانايدى.
سونىمەن قاتار ول الداعى ۋاقىتتا قىتاي مەن اقش ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, مەديتسينا, جوعارى تەحنولوگيالى تاۋارلار مەن قاراجات سالاسىنداعى ساۋدا ىنتىماقتاستىعىن نىعايتا تۇسۋگە كەلىسكەنىن جەتكىزگەن. «بۇل ەكى جاققا دا ءتيىمدى» دەپ اتاپ وتكەن ول. سونىمەن بىرگە ونىڭ سوزدەرىنەن قىتاي مەن اقش اراسىندا ەكىجاقتى ينۆەستيتسيا سالۋعا, زياتكەرلىك مەنشىكتى قورعاۋ سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ىنتالاندىرۋعا كەلىسىم بولعاندىعى ايتىلعان. ۆيتسە-پرەمەر الداعى ۋاقىتتاردا دا ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستا قايشىلىقتار بولىپ قالۋى مۇمكىن, بىراق ولاردى تاراپتار سالقىنقاندىلىقپەن, تىنىشتىقپەن ۇنەمى ديالوگ ارقىلى شەشۋى كەرەك, دەپ ءوزىنىڭ مالىمدەمەسىن اياقتاعان.
وسى كەلىسىمدە اقش تاراپىنىڭ كەلىسسوز جۇرگىزگەن دەلەگاتسياسىن باستاعان قارجى ءمينيسترى ستيۆەن منۋچين Fox News تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا الەمنىڭ «ەڭ ۇلكەن ەكى ەكونوميكاسى ساۋدا ماسەلەسىن رەتتەۋدە وتە تابىستى پروگرەسكە قول جەتكىزدى. ءبىز ساۋدا سوعىسىن «پاۋزاعا» قويامىز, قوسىمشا كەدەن سالىعىن ەنگىزۋدەن باس تارتىپ, وسى شەڭبەردەگى سحەمانى ەنگىزۋدى باستايمىز», دەگەن. سونىمەن بىرگە س.منۋچين جاقىن ارادا اقش-تىڭ ساۋدا ءمينيسترى ۋيلبۋرر روسس بەيجىڭگە بارىپ, قىتايدىڭ امەريكالىق تاۋارلاردى ساتىپ الۋلارى تۋرالى كەلىسسوزدەر جۇرگىزەتىنىن ايتقان. ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى بىلتىرعى ساۋدا اينالىمى 375 ملرد دوللار بولسا, بيىلعى جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىندە ول كوپ تومەندەپ كەتىپتى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
