22 مامىر، 2018

رۋح كوتەرۋدىڭ جولى

351 رەتكورسەتىلدى

كەيىنگى وسكەلەڭ جاس ۇرپاقتى پاتريوت­تىق رۋحتا قالاي تاربيەلەيمىز، ەرتەڭگى ەل قورعار ورەندەرىمىزدىڭ بويىنا وتانشىلدىق پەن ءپاتريوتيزمدى، ەلگە، جەرگە دەگەن سۇيىس­پەن­شىلىك سەزىمىن  قالىپتاستىرىپ، كەلەشەكتە ەرجۇرەك، باتىل بولىپ وسۋلەرى ءۇشىن نە ىستەۋىمىز كەرەك دەپ،  جاستاردىڭ ەرتەڭگى تاعدىرى مەن تاڭداۋىنا ءجيى باس اۋىرتىپ، جانىمىزدىڭ جابىرقاپ جاتاتىنى راس.

وسى رەتتە «تاربيە باسى – تالبەسىك» دەمەكشى، ولاردىڭ ساناسىنا مۇنداي اسىل قاسيەتتەردى بارىنشا سىڭىرە ءبىلۋ ءۇشىن نەنى قولعا العان ءجون دەگەندە، ءبىرىمىز وتان­شىلدىق رۋحتا جازىلعان كىتاپتارعا جۇگى­نۋ كەرەك دەسەك، ال ەندى تاعى ءبىرازىمىز وتان­دىق مۋلتفيلمدەر مەن پاتريوتتىق في­لم­دەردى قولعا الماي ءىستىڭ ىلگەرى باس­پاي­تىنىن العا تارتىپ جاتاتىنىمىز بار.

مۇنى ايتىپ وتىرعانداعى ويىمىز، جاقىندا حالقىمىز جەڭىستىڭ 73 جىلدىعىن مەرەكەلەدى. بۇل جەردەگى اڭگىمە جەڭىس كۇنىن كىمنىڭ قالاي تويلاعانىندا ەمەس، 9 مامىر مەيرامىن جانە سوعان وراي تۇسىرىلگەن فيلمدەردى ۇلتتىق مۇددەمىزگە قالاي پايدالانا الىپ ءجۇرمىز، ناسيحاتتالۋى، دارىپتەلۋى قاي دەڭگەيدە دەگەن وتە ءبىر وزەكجاردى ماسەلە تۋرالى بولىپ تۇر. كەشەگى وتتى جىلداردىڭ جاڭعىرىعىنداي اسەر قالدىراتىن جارىقتىق قارتتاردىڭ قاتارى بولسا جىلدان-جىلعا سيرەكسىپ، ءتىپتى اۋىلدى جەرلەردەن كوزى ءتىرى ءبىرىن تابا المايتىنداي جاعدايعا تاپ بولىپ وتىرعانىمىز تاعى اقيقات. الايدا مۇنىمەن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تۋرالى بارلىق شىندىققا كوز جەتكىزىپ بىتتىك، دەپ قارسى شاپقان جاۋىن سان سوقتىرىپ، ساعى سىنباعان وجەت جاۋىنگەرلەردىڭ سۇراپىل سوعىستاعى ەرلىگى مەن قاھارماندىق بەينەسى تۋرالى اڭگىمەنى ورتا جولدان شولت كەسىپ تاستاۋعا تىم ەرتە، ءالى تاريحتىڭ قاتپارىنان قازىپ الىپ ۇلگەرمەي جاتقان قازىنامىز قانشاما.

مۇنى تىلگە تيەك ەتۋىمىزدىڭ سەبەبى نەدە؟

ادەتتە، تەلەارنالاردان سوعىس تۋرالى فيلمدەردىڭ نەگىزىنەن جەڭىس كۇنى قۇرمە­تى­نە وراي كورسەتىلىپ جاتۋى – ەجەلدەن قا­لىپ­­تاسقان ءداستۇر. وسىعان وراي مەرەكە كۇن­دە­رىندەگى فيلمدەردى شولىپ شىققان جايىمىز بار. سوندا بايقاعانىمىز، وتاندىق كينەماتوگرافيستەردىڭ جاڭادان تۇسىرگەن بىردە-ءبىر تۇشىمدى دۇنيەسىن كەزدەستىرە قويمادىق، ال رەسەي تەلەارنالارى بيىل جەڭىس كۇنى قۇرمەتىنە بەس ءفيلمنىڭ پرەمەراسىن ۇسىنىپتى. ولار «بالتا» («توپور»)، «قالايدا ءتىرى قالۋى ءتيىس» («وستاتسيا ۆ جيۆىح»)، «جاۋجۇرەك» («ودين ۆ پولە ۆوين»)، «سو­عىس ۋاقىتىنىڭ زاڭى بويىنشا» («پو زاكو­­نام ۆوەننوگو ۆرەمەني»)، «ۇزىلگەن ماحاببات حيكاياسى» («نا پوروگە ليۋبۆي») دەپ اتالادى. كينو ونەرى ماماندارىنىڭ قۇلاعىنا التىن سىرعا، ءبىر ايتا كەتەرلىگى، ولاردىڭ قازىرگى ءتۇ­سىرىپ جۇرگەن فيلمدەرىنە قاراساڭىز، ەكىن­شى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قازاقتىڭ ەش قاتىسى جوق-اۋ دەگەن ويدا قالۋىڭىز عاجاپ ەمەس...

نەمىس باسقىنشىلارىنا قارسى سوعىس تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا، بەلگىلى رەجيسسەر ءماجيت بەگالين اعامىزدىڭ «ماسكەۋ ءۇشىن شايقاس» (1967 ج.)، «مانشۇك تۋرالى ءان» (1980 ج.)، بولوتبەك شامشيەۆتىڭ «مەرگەندەر» (1985 ج.)، لەيلا ارانىشەۆانىڭ «پانتەرانىڭ ءۇش رەت قارعۋى» (1986 ج.)، الەكساندر كار­پوۆ­تىڭ «انا تۋرالى اڭىز» (1963 ج.)، شاكەن ايمانوۆتىڭ «اتامەكەن» (1966 ج.)، ابدوللا قارساقباەۆتىڭ «بالالىق شاقتىڭ كەرمەك ءدامى» (1983 ج.)، الەكسەي گورلوۆتىڭ جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان تەلەسەريالى مەن  اقان ساتاەۆتىڭ «اناعا اپارار جول» (2016 ج.) سياقتى ساۋساقپەن سانارلىقتاي عانا فيلمدەر شوعىرى جادىمىزعا ورالادى. ۇمىتپاساق، قازاقتار رەسەي مەن ۋكراينا كينەماتوگرافيستەرىمەن بىرلەسىپ سوڭعى رەت، وسىدان 4-5 جىل بۇرىن حالىق قاھارمانى قاسىم قايسەنوۆ اعامىز جايىندا ءبىر فيلم ءتۇسىردى. «حابار» ارناسىنىڭ باستاماسىمەن رەجيسسەر اقان ساتاەۆ ۇسىنعان «باۋىرجان مومىش ۇلى» اتتى مينيسەريالدىڭ ەكرانعا جول تارتقانىنا دا شامامەن سونشاما ۋاقىت ءوتتى. بۇل حيكاياتتىڭ جالعاسىن كۇتكەن ەدىك، الايدا ازىرگە «وسىنداي سەريال قولعا الىنىپ جاتىر، جالعاسى بار» دەگەن اڭگىمەنى قۇلاعىمىز شالماعانىنا قاراعاندا، جاقىن ۋاقىتتا بۇل ءىستىڭ جۇزەگە اسىرىلا قويۋى ەكىتالاي-اۋ. شىركىن ايتپەسە، باتىرلىعى ءبىر-ءبىر كينو­ەپوپەياعا تاتيتىن قاھارمان قازاق از با بۇل سوعىستا شايقاسقان.

بۇل جەردە بىرەۋلەر سوعىس تۋرالى ءفيلمنىڭ ەندى بىزگە كەرەگى قانشا، كەيىنگى جاس ۇرپاقتى بۇلار قىزىقتىرمايدى دەگەن ءۋاجدى العا تارتۋى مۇمكىن. ال الگى رەسەيدىڭ جوعارىداعى بەس ءفيلمى ءبىزدى باسقاشا ويعا جەتەلەيدى. كوركەمدىك ساپاسى، ءتۇسىرىلۋ جاعى، اكتەرلەر ويىنى سونشاما جوعارى دەڭگەيدە دەپ ايتا الماي­مىز. ال بىراق بۇلاردىڭ بارىنە ورتاق ءبىر مىقتى يدەيا بار. بۇل – ورىس سولداتىنىڭ سوعىستاعى اسقان ەرلىگى مەن قاھارماندىعىن كورسەتۋ، جاستاردى پاتريوتيزمگە باۋلۋ، «بۇرىنعى ەل قورعاعان ورىس جاۋىنگەرى مىنە، وسىنداي ەشكىمنەن قايمىقپايتىن ەرجۇرەك بولعان» دەگەندى بالانىڭ ساناسىنا كىشكەنتاي كەزىنەن سىڭىرە بەرۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقان شارا. بۇلاردى تاماشالاپ وتىرعان ادام راسىندا مىنا سوعىستا فاشيزمگە قارسى ولاردان باسقا بىردە-ءبىر حالىق ەرلىك جاساي قويماعان ەكەن-اۋ دەپ قالۋى عاجاپ ەمەس.

تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت، ورىس في­لم­دەرىندە وزگە ۇلتتار اسپاز، بولماسا قا­تارداعى قاراپايىم جاۋىنگەر ءتارىزدى ءجاي ەكىنشى قاتارداعى قوسالقى رولدەردە وي­نايدى. بۇلاي ەتىپ تۇيىندەيتىنى  ءۇشىن رە­سەي­لىك كينەماتوگرافيستەردى جازعىرعالى وتىر­عان جوقپىز. ويتكەنى كينو ونەرى – يدەو­لوگيا قۇرالى. رەسەيدە جىل سايىن سوعىس تۋ­رالى فيلمدەردىڭ ۇزدىكسىز ءتۇسىرىلىپ، پرە­م­ەرالاردىڭ جىل بويىنا جالعاسىپ جاتاتىنى سو­دان بولسا كەرەك-ءتى. وسىنى تاربيەنىڭ مىقتى قارۋى رەتىندە دۇرىس پايدالانىپ وتىرعان مۇنداي ەلدەن تەك ۇلگى الۋ عانا قالىپ تۇر.

قاراشاش توقسانباي،
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

التىن قورىمىز كوبەيىپ كەلە جاتىر

قازاقستان • بۇگىن، 17:30

اقمولادا تاعى ءبىر ناۋقاس انىقتالدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:07

قارعىن سۋ بالكاشيندى باسىپ قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:05

تاسقىننىڭ بۇگىنگى احۋالى

ايماقتار • بۇگىن، 15:42

سالەحاردتان كەلگەن تسيكلون

ايماقتار • بۇگىن، 15:30

ەلوردادا جالپى جاعداي تۇراقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:50

فۋتبول ماۋسىمى جالعاسا ما؟

سپورت • بۇگىن، 14:48

ۇقساس جاڭالىقتار