ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىندا

كەشە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ وتىرىسىندا كوميسسيا «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى­نىڭ پارتيالىق ءتىزىمىن تىركەدى. 5 جەلتوقساندا پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسى دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتار ۇسىنۋ اياقتالعان بولا­تىن. ال ورتالىق سايلاۋ كوميس­سيا­سىنا بارلىعى سەگىز ساياسي پار­تيانىڭ پارتيالىق تىزىمدەرى ۇسى­نىلعان ەدى. ولار: «نۇر وتان» حا­لىقتىق-دەموكراتيالىق پارتيا­سى­نىڭ, قازاقستان پاتريوتتارى پارتياسىنىڭ, قازاقستان سوتسيال-دەموكراتيالىق «اۋىل» پارتيا­سى­نىڭ, «رۋحانيات» پارتيا­سى­نىڭ, «ادىلەت» دەموكراتيالىق پار­تياسىنىڭ, جالپىۇلتتىق سو­تسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى­نىڭ, قازاقستاننىڭ «اق جول» دە­موكراتيالىق پارتياسىنىڭ جانە قازاقستان كوممۋنيستىك حالىق­تىق پارتياسىنىڭ تىزىمدەرi. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ءبىرىنشى پارتيالىق ءتىزىم – «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ ءتىزىمىن تىركەدى. «نۇر وتان» پارتياسىنان تىركەلگەن كانديداتتار اراسىندا 6 ۇلت­تىڭ وكىلى بار, كانديداتتاردىڭ 20 پايىزدان استامى ايەلدەر. پار­تيالىق تىزىمگە ەنگىزىلگەندەردىڭ جارتىسىنان كوبىنىڭ جاسى 55-كە دەيىنگى ازاماتتار, ەڭ جاس ۇمىتكەر – 35 جاستا. بارلىق كانديدات­تار­دىڭ جوعارى ءبىلىمى بار. ولاردىڭ 40 پايىزعا جۋىعى زاڭگەرلەر مەن ەكونوميستەر, 35 پايىزدان استا­مى حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ ءتۇر­لى سالالارىنىڭ ماماندارى. پارتيا ۇسىنعان 50 كانديدات بۇرىن پارلامەنت دەپۋتاتى بول­عان (49-ى بۇرىنعى ماجىلىسمەن, 1-ەۋى سەناتور). سونداي-اق عىلىم, ءما­دەنيەت پەن ءبىلىم قايرات­كەر­لە­رى, بەلگىلى سپورتشىلار, كوممەر­تسيا­لىق قۇرىلىمداردىڭ, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن مەكەمە­لەر­دىڭ قىزمەتكەرلەرى دە بار. كۇن­تىزبەلىك جوسپارعا سايكەس پار­تيا­لىق تىزىمدەردى تىركەۋ 15 جەل­توقسانعا دەيىن جالعاسادى, ال 16 جەلتوقساننان باستاپ پارتيالار ۇگىت جۇمىسىنا كىرىسە الادى. كەشە ورتالىق سايلاۋ كوميس­سيا­سى 2012 جىلعى 15 قاڭتارعا تا­عايىندالعان قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسى پارلامەنتى ءماجىلىسى دە­پۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس ساي­لاۋ­ىنداعى اقپاراتتىق داۋلاردى قاراۋ جونىندەگى قوعامدىق كەڭەس قۇردى جانە ءتيىستى ەرەجەنى بەكىتتى. قوعامدىق كەڭەستىڭ قۇرامىنا ەلىمىزگە تانىمال زاڭگەرلەر, سايا­سات­تانۋشىلار, بەدەلدى رەسپۋب­لي­كالىق جانە جەرگىلىكتى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ باسشى­لا­رى­مەن قاتار, ءتيىستى وكىلەتتى ورگاندار – ورتالىق سايلاۋ كوميس­سياسى, بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگى جانە ادىلەت مي­نيستر­لىگىنىڭ وكىلدەرى كىرىپ وتىر. قوعامدىق كەڭەس سايلاۋ ناۋ­قا­نى كەزىندە تۋىندايتىن اقپارات­تىق داۋلاردى القالى قاراۋ ءۇشىن قۇرىلعان جانە قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى ورتالىق سايلاۋ كو­ميس­سياسى جانىنداعى كونسۋلتا­تيۆ­تىك-كەڭەسشى ورگان بولىپ تا­بى­لادى. قوعامدىق كەڭەستىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى: بارلىق سايلاۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ بۇقا­را­لىق اقپارات قۇرالدارىنا تەڭ قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە سايلاۋ الدىنداعى ناۋقان بارىسىن باق-تا شىنايى جاريا ەتۋگە جاردەمدەسۋ; باق پەن ولار­دىڭ قىزمەتكەرلەرىنىڭ سايلاۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋشىلارمەن ءوزارا قارىم-قاتىناستارداعى مۇددەلە­رى مەن زاڭدى قۇقىقتارىن قورعاۋ; باق قىزمەتىندە ادەپ نورمالارى مەن كاسىبي قاعيداتتاردىڭ ساقتا­لۋى­نا ىقپال ەتۋ, سايلاۋ ۇدەرى­سىنە قاتىسۋشىلار مەن باق ارا­سىن­داعى داۋلاردى جانە وزگە دە جاعدايلاردى شەشۋگە قاتىسۋ. كەڭەستىڭ قۇزىرەتىنە سايلاۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ جانە ولاردىڭ سايلاۋ ناۋقانى ۋاقى­تىن­دا سايلاۋ زاڭناماسىن ساق­تاۋى تۋرالى وتىنىشتەردى قاراۋ جانە ولار بويىنشا شەشىمدەر قا­بىلداۋ كىرەدى. ولار جۇرت­شى­لىقتىڭ نازارىنا ماتەريالداردى باق-تا جاريالاۋ نەمەسە ورتساي­لاۋ­كومنىڭ رەسمي ينتەرنەت-رە­سۋرسىندا ورنالاستىرۋ ارقىلى جەتكىزىلەدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسيا­سى­نىڭ وتىرىسىندا, سونداي-اق ءماس­ليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋ بويىنشا بيۋللەتەندەر بۇرىن بەلگىلەنگەندەي ءتورت ەمەس, جەتى وڭىرلىك ۇيىمدا باسىلىپ شىعا­تى­نى تۋرالى شەشىم قابىل­دان­دى. بۇل رەتتە بارلىق بيۋللەتەندەر قاجەتتى قورعالۋ دەڭگەيىمەن قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. ورتسايلاۋكومنىڭ وتىرى­سى­نان كەيىن وتكەن بريفينگتە كوميسسيا توراعاسى ق.تۇرعانقۇلوۆ ماسس-مەديا وكىلدەرىن سايلاۋ ناۋقانى بارىسى تۋرالى حاباردار ەتتى. ورتالىق سايلاۋ كوميس­سيا­سى­نا ءتۇسىپ جاتقان مالىمەتتەرگە سايكەس, 2011 جىلعى 7 جەلتوق­سان­داعى جاعداي بويىنشا ءماسلي­حات­تار دەپۋتاتتىعىنا 1861 ۇمىتكەر ۇسىنىلعان. ولاردىڭ ىشىندە وب­لىستىق ماسليحاتتارعا – 188, استانا قالاسىنىڭ ءماسليحاتىنا – 17, الماتى قالاسىنىڭ ءماسلي­حا­تىنا – 12, اۋداندىق ءماسليحات­تار­عا – 1349, قالالىق ماسليحاتتارعا 324 كانديدات بار. ال ءماسلي­حات­تار دەپۋتاتتىعىنا 24 كانديدات تىركەلگەن. 2011 جىلعى 16 قاراشا مەن 6 جەلتوقسان ارالىعىنداعى كەزەڭدە ورتسايلاۋكومعا 24 ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن. ولاردىڭ ىشىندە 18 ءوتى­نىش سايلاۋ زاڭناماسىن ءتۇسىندىرۋ تۋرالى, تاعى 6-ۋى سايلاۋ ور­گان­دارى مەن بۇقارالىق اقپارات قۇ­رالدارىنىڭ قىزمەتىنە بايلا­نىس­تى. «سايلاۋ كوميسسيالارى ءمۇ­شەلەرىن وقىتۋ بويىنشا جال­عاسىپ وتىرعان جۇمىسپەن قاتار, وڭىرلەردە سايلاۋشىلار تىزىمدەرىن جاساۋ جانە ناقتىلاۋ بويىن­شا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جا­تىر. سايلاۋ زاڭناماسىنا ءساي­كەس, سايلاۋشىلار تىزىمدەرىن جاساۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا جۇكتەل­گەن. ولار تولىعىمەن سالىستىرا تەكسەرىلگەن جانە ناقتىلانعان سايلاۋشىلار تىزىمدەرىن سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە 25 جەلتوقساننان كەشىكتىرمەي تاپسىرۋى ءتيىس. ال 30 جەلتوقساننان باستاپ سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە سايلاۋشىلاردىڭ تىزىمدەرمەن تانىسۋىنا مۇمكىندىك بەرىلەتىن بولادى», – دەپ اتاپ ءوتتى ورتسايلاۋكوم باسشىسى. ءاليسۇلتان قۇلانباي.