تابيعاتقا قۇشتارلىق پەن جان راحاتىن ىزدەۋ جولىنداعى تالپىنىس زاماندار وتە كەلە جاھاندا تۋريزم ۇعىمىن قالىپتاستىرعانى حاق. قازىر تۋريزم يندۋسترياسى الەمدەگى مول تابىس اكەلەتىن مايشەلپەككە اينالعان. ياعني ادامنىڭ جەر تانۋ مەن الاڭسىز دەمالۋىنا كەز كەلگەن قارجىنى قيىپ بەرە سالاتىندىعى تابيعاتى اسەم وڭىرلەر مەن مادەنيەتى باي ەل ءۇشىن قازىناسىن تولتىرۋعا تاپتىرمايتىن مۇمكىندىك بولىپ وتىر. سوندىقتان دا ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا دۇنيە ءجۇزىنىڭ بارلىق مەملەكەتى مۇددەلى. ويتكەنى تۋريزمنەن تۇسەتىن تابىس مۇناي مەن كولىك وندىرۋدەن كەيىنگى ءۇشىنشى ورىندا تۇر.
دۇنيەجۇزىلىك تۋريزم ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا تۋريزم يندۋسترياسى عالامشارداعى جالپى ۇلتتىق ءونىمنىڭ وننان ءبىر بولىگىن قۇرايدى ەكەن. الەمدەگى ينۆەستيتسيا اينالىمىنىڭ 11 پايىزى دا وسى ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان. ال ادامزاتتى جۇمىسپەن قامتۋ جونىنەن دە تۋريزم يندۋسترياسى الدىڭعى ورىندا, مىسالعا, جىل سايىن جاڭادان اشىلاتىن ون جۇمىس ورنىنىڭ ءاربىر توعىزىنشىسى وسى سالانىڭ ەنشىسىندە. وكىنىشتىسى, دۇنيەدەگى جاعراپياسى جۇماققا بەرگىسىز, تابيعي كليماتى تاماشا ەلدىڭ ءبىرى بولا تۇرا قازاقستانداعى تۋريزم يندۋسترياسى باسەكەگە قابىلەتتى بولا الماي كەلەدى.
ونىڭ ءبىر دالەلىن سىرتقى ەلدەردىڭ دەمالىس ورىندارىنا سالىنعان ميلليونداعان قارجىنىڭ كولەمىنە قاراپ باعامداۋعا بولادى. دەرەك بويىنشا وتانداستارىمىز شەتەل كۋرورتتارىندا دەمالۋعا جىل سايىن 2 ملرد (!) اقش دوللارىنا جۋىق قاراجات جۇمسايدى ەكەن. ياعني قازاقستاندىقتاردىڭ ماڭداي تەرمەن تاپقان قارجىسىنىڭ قىزىعىن باسقالار كورىپ وتىرعانىن مويىنداۋىمىز كەرەك. بۇل دەگەنىڭىز, ءتۋريزمى دامىعان ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا. ال وسى مول قارجىنى ىشكى ەكونوميكادا اينالىسقا جىبەرۋگە نە كەدەرگى؟ بۇل ەندى مۇلدەم باسقا اڭگىمە.
بىراق اۋىزدى قۋ شوپپەن ءسۇرتۋ ادىلەتسىز بولار ەدى. قازىر ەلىمىزدەگى تۋريزم سالاسىنىڭ دامۋى قالىپتى دەڭگەيدە. اسىرەسە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ىشكى جانە سىرتقى ءتۋريزمدى دامىتۋعا بايلانىستى ايتىلعان تاپسىرمالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋى نەگىزىندە جۇمىس جاندانىپ وتىر. قازاقستاننىڭ تۋريستىك الەۋەتىنە الەمنىڭ ىقىلاسى اۋعان كەزەڭ رەتىندە بىلتىرعى ەكسپو كورمەسىنىڭ ءوتۋىن ايتۋىمىزعا بولادى. ياعني بىلتىر جاز بويى ەلىمىزگە 7 ميلليوننان استام تۋريست كەلگەن ەكەن. بۇل بۇرىنعىمەن سالىستىرعاندا كەلۋشىلەر قاتارىنىڭ 18 پايىزعا ارتقانىن ايعاقتايدى. سونداي-اق ىشكى ءتۋريزمنىڭ ۇلەسى دە ارتىپ, تۋعان جەردىڭ تابيعاتىن تاماشالاپ, كورىكتى مەكەندەردى ارالايتىن وتانداستارمىزدىڭ قاتارى 20 پايىزعا ءوسىپ, شامامەن 6 ميلليون ادامدى قۇراعان.
جاقىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الماتى وبلىسىنا جاساعان جۇمىس ساپارى بارىسىندا الاكول كولىنىڭ تۋريستىك الەۋەتىن كوزىمەن كورىپ, ەلىمىزدەگى تۋريزم يندۋسترياسىنىڭ دامۋىنا قاتىستى جيىن وتكىزگەن بولاتىن. وسى جەردە ەلىمىزدىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ارتتىرۋعا قاتىستى ماسەلەلەر تالقىعا ءتۇستى. اسىرەسە الاكولگە تۋريست تارتۋ مەن دەمالۋشىلاردىڭ كەلۋى مەن لايىقتى دەمالۋلارىنا قاجەتتى سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋگە قاتىستى كەيبىر پروبلەمالاردىڭ باسىن اشىپ, ءتيىستى سالا باسشىلارىنا تاپسىرمالار بەردى.
– الاكول – ءبىزدىڭ قازاقستاننىڭ تۋريستەرى كوپتەپ كەلەتىن جەر بولۋى كەرەك. ءدال ەلدىڭ ورتاسىندا, الماتىعا دا جاقىن, قاراعاندى مەن استاناعا دا اسا الىس ەمەس, مىنا جاقتان بالقاش پەن جەزقازعانعا دا جاقىن دەۋگە بولادى. بۇل – شيپالى كول. ەمدەيدى. وتە قاجەتتى جەر. قازاقستاندىقتار وسى جەرگە كەلىپ دەمالۋلارى كەرەك, – دەدى ەلباسى الاكول اۋدانىنىڭ ورتالىعى ءۇشارال قالاسىندا وتكەن جيىندا.
ەلباسى ايتقانداي, الاكول جاعالاۋىنداعى دەمالىس ورىندارىنىڭ اتى الەمگە تانىمال. بۇل جەرگە كەلەتىن دەمالۋشىلار سانى جىل سايىن ارتۋدا. الاكولدىڭ شيپالى سۋىنىڭ داڭقى كورشى رەسەي, وزبەكستان, قىتاي ەلدەرىنەن اسىپ, ەۋروپا تۋريستەرىن قىزىقتىرا باستاعان. كەلۋشىلەردىڭ كوبەيۋى ايماقتاعى تۋريستىك نىسانداردىڭ دامۋى مەن ينفراقۇرلىمىنىڭ جاقسارۋىنا دا ىقپال ەتىپ وتىر.
وتاندىق ءتۋريزمنىڭ دامۋ كورسەتكىشتەرى بويىنشا الماتى وبلىسىندا قولعا الىنعان جۇمىستار اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق. سوڭعى 4 جىل ىشىندە بۇل سالادا ىلگەرىلەۋ بار. ايماقتا تۋريستىك قىزمەت كورسەتۋ كولەمى ەكى ەسەگە وسكەن. 2017 جىلعى ەسەپ بويىنشا تۋريستىك قىزمەت كورسەتۋدەن بيۋدجەتكە 8,3 ميلليارد تەڭگە تابىس كەلگەن. وبلىس اكىمى ا.باتالوۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل بۇل كورسەتكىش ودان ءارى جاقسارىپ, 10 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن تابىس تابۋ بولجانىپ وتىر. ءبىر عانا الاكولگە كەلەتىن تۋريستەر سانى 1 ميلليون ادامعا جەتپەكشى. ال مۇندا دەمالۋشىلار ءۇشىن بارلىق جاعداي قاراستىرىلعان.
– الاكول كولىنىڭ جاعالاۋىندا دەمالۋشىلار قاتارىنىڭ جىل سايىن ارتۋىنا بايلانىستى 2017 جىلى «جەتىگەن – دوستىق – جەتىگەن» ماۋسىمدىق تەمىر جول قاتىناسى اشىلعان بولاتىن. بۇل ماقساتتا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 85 ملن تەڭگە ءبولىندى. تاسىمالداناتىن جولاۋشىلاردىڭ بولجامدى سانى 60 مىڭ ادامدى قۇرادى. پويىزدىڭ قاتىناۋ كەستەسى 20 ماۋسىم مەن 30 تامىز ارالىعىن قامتيدى. ال تۋريستەردى الاكول كولىنىڭ جاعالاۋىنا قولايلى جەتكىزۋ ءۇشىن ءۇشارال قالاسىندا اۋەجاي قولدانىسقا بەرىلدى. قۇرىلىس جۇمىستارىنا 896,9 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىندى. «استانا – ءۇشارال – استانا» اۋە باعىتىن سۋبسيديالاۋ وتكەن جىلى 173 ملن تەڭگەنى قۇرادى, تاسىمالداۋدى اپتاسىنا 3 رەت «جەتىسۋ» اۋە كومپانياسى اتقاردى, – دەيدى الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ.
بۇل ءىس بيىل دا جالعاسىن تاۋىپ وتىر. كۇنى كەشە ەلباسى اقشي اۋىلىنداعى جاڭا تەمىر جول ۆوكزالىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. ەندى الاكولدەگى دەمالىس ورىندارىنا دەيىن پويىزبەن قاتىناۋعا مۇمكىندىك بار. سونداي-اق بيىل اۋە كولىگىنىڭ قىزمەتىن پايدالانۋشىلارعا قوسىمشا مۇمكىندىك تۋدى. قازىر ءۇشارال باعىتىنا Scat اۋە كومپانياسى قىزمەت كورسەتۋدى باستادى. كەلىسىم بويىنشا رەسەيدىڭ ءنوۆوسىبىر قالاسىنان تىكەلەي اۋە رەيسى اشىلۋدا. الاكولدەگى تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋعا مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان قامقورلىقتىڭ ءبىر كورىنىسىن تالدىقورعان – ءۇشارال باعىتىنداعى كولىك جولىنىڭ قۇرىلىسىنان دا كورۋگە بولادى. الماتىدان تالدىقورعانعا دەيىن سالىنعان اۆتوبان الاكول اۋدانىنا دەيىن جالعاسىپ, ءارى قاراي شىعىس قازاقستان وبلىسىنا وتەدى.
جالپى, الماتى وبلىسىنىڭ وتاندىق تۋريزم يندۋسترياسىنىڭ دامۋىنا قوسىپ وتىرعان ۇلەسى قوماقتى. ەل اۋزىندا «جەر ءجانناتى – جەتىسۋ» دەپ بەكەرگە ايتىلماعان. وزەندەر ورنەكتەگەن ولكەدەگى تابيعات عاجايىپتارى قازىناعا قارجى اكەلەتىن تابىس كوزى عانا ەمەس, ۇلتتىق مادەنيەت پەن ءداستۇردى دارىپتەپ, رۋحاني جاڭعىرۋعا, سول ارقىلى مەملەكەت ءيميدجىن اسقاقتاتۋعا تاپتىرمايتىن مۇمكىندىك بولسا كەرەك.
– سوڭعى ءتورت جىلدا وبلىستا تۋريستىك قىزمەت كورسەتۋ كولەمى ەكى ەسە ارتتى. بۇل كورسەتكىش 2014 جىلى 3,9 ملرد تەڭگەنى قۇراسا, 2017 جىلى 8,3 ملرد تەڭگەگە ءوستى. بيىل مۇنى 10 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ءبىر عانا الاكول اۋدانىندا كورسەتىلگەن قىزمەت كولەمى 2017 جىلى 3,5 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, 2014 جىلعى دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا 8 ەسە ارتتى, – دەيدى وبلىس باسشىسى اماندىق باتالوۆ.
جانە وبلىستىڭ تۋريستىك الەۋەتىن تانىتاتىن جالعىز الاكول جاعالاۋى عانا ەمەس ەكەنىن ەسكەرسەك, تاياۋ بولاشاقتا جەتىسۋ جەرى قازاق ءتۋريزمىنىڭ تۋىن جەلبىرەتەتىن ورتالىققا اينالارىنا سەنىم مول. وسى ماقساتتا الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىندا الاكول مەن بالقاش كۋرورتتى ايماقتارىن دامىتۋ جوسپارى ازىرلەنىپ, بەكىتىلگەن. وتكەن جىلدىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, ايماقتا 680 تۋريستىك نىسان تۇراقتى جۇمىس ىستەدى. بۇل ورىندارعا كەلىپ, دەمالعانداردىڭ جالپى سانى 1,5 ملن ادامدى قۇراعان. ونىڭ ىشىندە 1731 ادام سىرت ەلدەن كەلگەن ەكەن. وبلىس بويىنشا تۋريستەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىراتىن مەكەندەردىڭ قاتارىندا «التىن ەمەل» مەن «تاڭبالى» مەملەكەتتىك مۇراجاي-قورىقتارى, شارىن شاتقالى, كولساي كولى سياقتى ورىندار بار. تۋريزمنەن تۇسكەن بىلتىرعى 8,3 ملرد تەڭگەنىڭ كوپ بولىگى وسى نىسانداردىڭ ۇلەسىندە.
جالپى, ەلىمىز ءۇشىن وتاندىق تۋريزم يندۋسترياسىن دامىتۋعا لايىقتى كوڭىل ءبولۋ قازاقستاننىڭ كورىكتى اۋماقتارىن الەم نازارىنا تانىتىپ قانا قويماي, دۇنيەجۇزىلىك نارىقتاعى قوماقتى قارجىنىڭ ەل قازىناسىنا قۇيىلۋىنا جول اشادى. ال الماتى وبلىسىنداعىداي تابيعي مۇمكىندىك ءبىزدىڭ الەمدىك تۋريزم يندۋسترياسىنداعى سۇبەلى ۇلەستەن قۇر قالماۋىمىزعا كەپىلدىك بەرەدى.
ايتپاقشى, جاقىندا الماتى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى, «Kazakh Tourism» ۇلتتىق كومپانياسى» اق جانە «الماتى تاۋ» تۋريستىك كلاستەرىنىڭ قاۋىمداستىعى ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويعان بولاتىن. ول بويىنشا بيىل وبلىستا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ 100 نىسانى اشىلادى. ولاردىڭ ىشىندە تەك شاعىن كاسىپورىندار عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قىزمەت كورسەتۋ, ياعني تۋريستىك نىساندار دا بار. ماسەلەن, بيىلعى جىلى وڭىردە 25 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ كوزدەلسە, سونىڭ 12 مىڭى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىندە بولادى.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى
