نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنەن ساپارعا اتتانعان «قازاق ۇلتتىق جاعرافيا قوعامىنىڭ» ەكسپەديتسياسى 10-29 مامىردا سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك ارال ارالىعىن ءجۇرىپ وتپەك. ەكسپەديتسيا قۇرامىندا گيدروبيولوگ عالىمدار, كارتوگرافتار, مادەنيەتتانۋشىلار, ارحەولوگتەر, ەكولوگتەر, بيولوگتەر, جۋرناليستەر مەن فوتوگرافتار بار.
ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى تۇزدىڭ, فوسفوردىڭ, قىشقىلدىڭ مولشەرى, سۋدىڭ لاستانۋى جانە پلانكتونداردىڭ بيوالۋاندىلىعى تۋرالى مالىمەتتەردى جيناقتاپ, عىلىمي سىنامالار جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك ارال ەكوجۇيەسىنىڭ دامۋ بارىسىن انىقتاۋدى, سونداي-اق ارال ءوڭىرى بويىنشا تۋريستىك كارتا جاساۋ مەن بىرەگەي فوتو جانە بەينەماتەريالدار جيناۋدى دا كوزدەيدى.
قازاق ۇلتتىق جاعرافيا قوعامى باسقارما كەڭەسىنىڭ توراعاسى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ يننوۆاتسيالار جونىندەگى ۆيتسە-پرەزيدەنتى قانات بايعاريننىڭ ايتۋىنشا, ارال تەڭىزىنە QazaqGeography وسىمەن ءۇشىنشى رەت ەكسپەديتسيا جىبەرىپ وتىر.
– ءبىز ارال ءوڭىرىنىڭ تۇراقتى دامۋ مۇمكىندىگىن, ەكونوميكالىق جانە تۋريستىك الەۋەتىن زەرتتەۋدى جالعاستىرامىز. ارال تەڭىزىنىڭ قاسىرەتى تۋرالى ۇنەمى ايتا بەرگەننەن گورى, اتالعان ءوڭىردىڭ دامۋ باسىمدىقتارىن تۇسىنگەن ابزال. ادامدار ول جاقتان كوشۋدى قالامايدى, كوبىنە قالۋعا تىرىسادى. سوندىقتان ءبىزدىڭ مىندەتىمىز, اسىرەسە قازىرگىدەي كىشى ارال قايتادان قالپىنا كەلتىرىلىپ جاتقان كەزدە وڭىردەگى جۇمىس ورىندارىنىڭ مۇمكىندىگىن انىقتاۋ بولماق. ەكسپەديتسيانىڭ ءوز ىستەرىن جەتىك بىلەتىن ادال مۇشەلەرىنە ريزاشىلىق بىلدىرە وتىرىپ, جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەيمىز, – دەدى ق.بايعارين.
19 كۇنگە سوزىلاتىن ساياحات بارىسىندا 20 ادامنان تۇراتىن ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى جول تالعامايتىن بەس كولىكپەن ەلىمىزدەگى جانە وزبەكستان ەلىنىڭ اۋماعىنداعى 7 مىڭعا جۋىق شاقىرىمدى باسىپ وتپەك. ءساتىن سالسا, استانادان شىققاننان كەيىن قاراعاندى – بالقاش – شۋ – تاراز – شىمكەنت – تاشكەنت – سامارقان – بۇقارا – ۇرگەنىش – نۇكىس – مويناق – ارال تەڭىزى – بەينەۋ – بوزوي – ارال تەڭىزى – ارال – قىزىلوردا – جەزقازعان – قاراعاندى باعىتى ارقىلى ءجۇرىپ ءوتىپ, قايتادان ەلورداعا ورالادى.
ەكسپەديتسيا جەتەكشىسى, QazaqGeography مەنەدجەرى نۇرجان العاشوۆ ارال تەڭىزىندە ون شاقتى سىناما الىنىپ, جان-جاقتى زەرتتەۋ جۇرگىزىلەتىنىن جەتكىزدى. ال «اۆالون» تاريحي-جاعرافيالىق قوعامىنىڭ جەتەكشىسى ۆيتالي شۋپتاردىڭ ايتۋىنشا, ارال تەڭىزىندەگى كەمەلەر زيراتىن كورۋ ءۇشىن ەۋروپالىق جانە امەريكالىق تۋريستەر ۇزاق جولدى دجيپتەرمەن دە, موتوتسيكلمەن دە, ءتىپتى ۆەلوسيپەدپەن نەمەسە جاياۋ ءجۇرىپ وتۋگە بار.
ساياحاتشىلارعا تاريحتىڭ كەيبىر پاراقتارى, اسىرەسە ارال ماڭايىنداعى كەڭەستىك كەزەڭنىڭ كورىنىستەرى وتە قىزىق. بۇل ءدال سول كەزدە ورىن العان ەكولوگيالىق اپات بولعاندىقتان, قاڭىراپ قالعان كەمەلەر فوتوسۋرەت ءۇشىن تاپتىرماس نىساندار. سول ءۇشىن دە ادامدار مىڭداعان شاقىرىمدى باسىپ ءوتىپ كەلەدى» دەدى ول. سونىمەن بىرگە ترانسشەكارالىق ءتۋريزمدى دامىتۋ ورتالىقازيالىق ەلدەردىڭ بارلىعىنا دا ماڭىزدى ەكەنىن جەتكىزدى.
2016 جىلى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عالىمدارى اتالعان ەكسپەديتسيا قۇرامىندا سولتۇستىك ارالدىڭ بىرقاتار بولىگىندەگى سۋدىڭ گيدروبيولوگيالىق جاعدايىن زەرتتەگەن بولاتىن. سول كەزدە عالىمدار سولتۇستىك ارالدىڭ ورتاشا تۇزدىلىعىنىڭ تومەندەۋ ۇدەرىسىن بايقاعان-دى. ياعني, بۇل سولتۇستىك ارالداعى ەكولوگيالىق احۋال بىرتىندەپ جاقسارىپ كەلە جاتىر دەگەن تۇجىرىمعا نەگىز قالادى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
