07 جەلتوقسان, 2011

انەت باباعا ەسكەرتكىش ورناتىلدى

701 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن
سوڭعى بىرەر ايدان بەرى اباي ەلىندە ءبىرشاما جار­قىن ىستەر جۇزەگە اسىرىلدى. ونىڭ ءوز جالعاسىن تاۋىپ وتىرعانى جانە كوڭىل قۋانتادى. ايتالىق, ەل تاۋەل­سىز­دىگىنىڭ جيىرما جىلدىق مەرەكەسى قارساڭىندا اۋداندا بىرقاتار يگى شارالار جۇزەگە اسىرىلدى. ەكى مىڭنان استام تۇرعىنى بار ىرگەلى سارجال اۋىلىندا تازا سۋ ءما­سە­لەسى ۇزاق جىلدار بويى ءوز شەشىمىن تاپپاي كەلگەن ەدى. ەندى, مىنە, «اقبۇلاق» باعدارلاماسى اياسىندا مۇندا جال­پى ۇزىندىعى جيىرما شاقىرىم سۋ قۇبىرى پاي­دا­لانۋعا بەرىلدى. ءسويتىپ, وسىنداعى ەكى جۇزگە جۋىق ءۇي تازا سۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. كەشەگى سەمەي اتوم پو­لي­گونىنىڭ ناق ىرگەسىندەگى اۋىل ءۇشىن بۇل مەرەكە ال­دىن­داعى ەرەكشە سىي بولدى. اۋداندا بىرىنە ءبىرى جالعاسقان وسىنداي ايتۋلى وقي­عا­لارعا وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ ارنايى كەلىپ قا­تىس­تى. ول سارجال اۋىلىنداعى كۇنىنە ءبىر مىڭ ليتر قى­مىز وندىرەتىن تسەحتا دا بولدى. سارجالدىڭ سارى قىمىزى جاز ايلارىندا استاناعا دەيىن جىبەرىلىپ جاتادى. قىمىز تسەحىندا ون ادام جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلگەن. سول كۇنى كەلەسى مەدەۋ اۋىلىندا كۇردەلى ءجون­دەۋ­دەن سوڭ كلۋب ءۇيى قاتارعا قوسىلدى. ءجۇز ورىندىق بۇل مادەنيەت ورداسىندا ەندى اۋىل ونەرپازدارى ءوز ونەر­لەرىن ودان ءارى شىڭداي تۇسۋىنە بارىنشا جاعداي جا­سال­عان. مۇندا بەس جۇمىس ورنى اشىلدى. ال اۋدان ورتالىعى قاراۋىلدا حوككەي كورتى اشىلىپ, سپورت ءمودۋلىنىڭ ىرگەتاسى قالاندى. جالپى اۋماعى ءبىر مىڭ شارشى مەترگە جۋىق جالپى قۇنى ءجۇز قىرىق ميلليون تەڭگەدەي بۇل سپورت ءمودۋلىنىڭ قۇرىلىسى كەلەر جىل­دىڭ مامىر ايىندا پايدالانۋعا تاپسىرىلماق. قاراۋىلدا وسىدان ءبىر اي بۇرىن 16 پاتەرلى تۇرعىن ۇيگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلە باستاعان ەدى. سول ءۇي ءبىر اي ىشىندە قاتارعا قوسىلدى. مەرەكە قار­ساڭىندا جايلى پاتەرگە جايعاسقان جانداردىڭ قۋا­نى­شىندا شەك بولمادى. سونداي-اق, مۇندا «تۋعان جەرگە تاعزىم» اكتسياسى اياسىندا 12 ورىندىق قوناقۇي پايدا­لانۋعا بەرىلدى. وسى ورايدا بۇل شارانىڭ وسى ەلدىڭ تۋماسى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۋنيۆەر­سي­تەتى­نىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆتىڭ دەمەۋشىلىگىمەن جۇزە­گە اسىرىلعانىن ايتا كەتكەنىمىز ءجون بولار. ۇلىلار ەلىندەگى مەرەكەلىك شارالار قاراۋىلدا ءاز تاۋكەنىڭ كەڭەسشىسى بولعان, قازاق ەلىنىڭ بىرەگەي زاڭى «جەتى جارعىنىڭ» جازىلۋىنا تىكەلەي اتسالىسقان, تولە, ايتەكە, قازىبەك سىندى ءۇش ءبيدىڭ ۇستازى انەت بابا ەسكەرتكىشىنىڭ اشىلۋىمەن قورىتىندىلاندى. عۇ­لا­ما بابا دەپ شاكارىم قاجى باعاسىن بەرىپ كەتكەن بي ەسكەرتكىشى حالىقتان جينالعان قارجى كۇشىمەن تۇر­عى­زىلدى. ال ول مۇنداي قۇرمەتكە ابدەن لايىق جان ەدى. ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز سويلەگەن وب­لىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ تاريحسىز بولاشاق جوق, ەل تۇ­تاستىعىنا ەڭبەك سىڭىرگەن بابالارعا باس ءيىپ, قۇر­مەت كور­سەتۋ ءبىزدىڭ بورىشىمىز دەي كەلىپ, وسىنىڭ ءبارى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ, ەلباسىمىزدىڭ دانا ساياساتىنىڭ ار­قا­سى ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. بۇدان كەيىن ەل اعاسى, شەجىرەشى-ەتنوگراف مولدابەك جانبولات ۇلىنا ءسوز بەرىلدى. ول وسى وقيعاعا وراي «انەت بابا» اتتى دەرەككە باي كولەمدى كىتاپتى قۇراس­تىرىپ شىعارىپ اكەلگەن ەكەن. كىتاپتىڭ العىسوزىن بىلىكتى زاڭگەر سۇلتان سارتاەۆ جازسا, سونداي-اق مۇندا عالىمدار سالىق زيمانوۆ, ماناش قوزىباەۆ, ادە­بيەت­شى عالىم جاڭعارا دادەباەۆ, بەلگىلى جازۋشىلار مۇح­تار ماعاۋين مەن سوفى سماتاەۆتاردىڭ انەت بابا تۋ­را­لى وي-پايىمدارى توپتاس­تىرىل­عان. ەلىمىز تاۋەل­سىز­دىككە قول جەتكىزگەننەن بەرگى جەردە انەت بابانىڭ سۇيە­گى قاسيەتتى تۇركىستانداعى قوجا احمەت ياساۋي مازارىندا جەرلەنگەنى انىقتالىپ, ونداعى كوكتاسقا ەسىمى جازىلدى. سول تۇركىستان قالاسى مەن ال­ماتى­داعى ءبىر-ءبىر كوشەگە, سەمەي قالاسىنداعى قوس مۇنارا­لى مەشىتكە اتى بەرىلدى, دەدى م.جانبولات ۇلى. ول سولاي دەي كەلىپ, ەندى استانا, سەمەي, وسكەمەن قالالارىندا انەت باباعا كوشە اتى بەرىلىپ, ەسكەرتكىشى ورناتىلسا, ادىلەت وقۋ ورىندارىنا دا اتى بەرىلسە, ونداعى وزات ستۋدەنتتەرگە بابا اتىنداعى ستيپەنديا تاعايىندالسا, ار ءىلىمى, قۇ­قىق قورعاۋ, ۇلتتىق دۇنيەتانىم, سالت-ءداستۇر ۇلگىسىن نا­سي­حاتتايتىن ورتالىعى اشىلسا دەگەن ۇسىنىسىن جەتكىزدى. ەندى ءبىر شيرەك عاسىردان سوڭ تۋعانىنا ءتورت ءجۇز تولاتىن عۇلاماعا قۇرمەت وسىلايشا جالعاسىن تابۋى كەرەك. جيىننىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ەسكەرتكىش اۆتورى, بەل­گىلى ءمۇسىنشى اسكەربەك ساكىجان مەن بابا ۇرپاعى, پە­داگوگ-عالىم سەرعازى قاليەۆ ءسوز سويلەدى. جيىن سوڭىن­دا ابىز ءبيدىڭ قۇرمەتىنە اس بەرىلىپ, قۇران با­عىشتالدى. داۋلەت سەيسەن ۇلى. سەمەي.
سوڭعى جاڭالىقتار