جاسى توقسان تورتكە كەلگەن بيسۇلتان قاريانىڭ ايتارى كوپ. مايدان دالاسىنا نەبارى 17 جاسىندا – 1943 جىلى اتتانعان ول, ستالينگرادتى قورعاۋدان باستاپ, بىرنەشە وتتى مايداننىڭ تاجال شەبىنەن امان ءوتتى. جەڭىس تۋى جەلبىرەگەن تاريحي ءساتتى بەرليندە تويلاعان ازعانتاي قازاقتىڭ ءبىرى دە وسى كىسى. ۇزاق جىلدار بويى رەسپۋبليكالىق گازەتتىڭ ءتىلشىسى, ءبولىم مەڭگەرۋشىسى قىزمەتتەرىن ابىرويمەن اتقاردى. كەشەگى كەڭەس داۋىرىندە بۇكىلوداقتىق اسا ماڭىزدى شارالار كەزىندە ماسكەۋدەن, سەزدەر سارايىنان گازەت رەداكتسياسىنا جولداعان جەدەل رەپورتاجدارى مەن ەسەپ-اۋدارمالارى «ەگەمەننىڭ» تاريحي قورجىنىندا قاتتالىپ تۇر. جاسى ۇلعايعانى بولماسا كوڭىل كوكجيەگى كەڭ قايسار جاۋىنگەر, كورگەنى مەن تۇيگەنىن شەجىرە قىلىپ شەرتەدى. قاپىدا قان جۇتقان مايدان دالاسىنداعى قارۋلاستارىن تەبىرەنە ەسكە الادى. جالىنداعان جاستىعىن سوعىسقا بەرگەن بوزبالانىڭ ارمان-اڭسارىن اڭگىمەگە ارقاۋ ەتەدى. «كوپشىلىگىنىڭ ارتىندا اۋلەت كوشىن جالعايتىن ءىز دە قالمادى» دەپ كۇرسىنەدى ءبىر ۋاقىت. ارداگەردىڭ وسى ءبىر ءسوزى الاپات سوعىس قاي شاڭىراققا بولسا دا وڭاي سوقپاعانىن اڭعارتسا كەرەك. راسىندا دا, ءتۇتىنىن دە تۇتەتىپ ۇلگەرە الماي, قاپىدا قىرشىن كەتكەن بوزداقتار رۋحىنىڭ الدىندا ءبارىمىزدىڭ ماڭگىلىك بورىشتار ەكەنىمىزدى ەسىمىزگە سالادى.
سۇراپىل سوعىستا بىرنەشە اۋىر جاراقات السا دا ەلگە امان ورالعان ب.امانعاليەۆ اقپارات سالاسىندا ەڭبەك ەتە ءجۇرىپ, جۋرناليستىك جولدا تالاي تاعدىرعا اراشا بولدى. بار قاجىر-قايراتىن, ءبىلىم-بىلىگىن قازاق جۋرناليستيكاسىنا ارنادى. سول كەزدەگى ەل باسقارعان ازاماتتارمەن ەتەنە ارالاسىپ, ەل تاعدىرىنا قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەردى قالامىنان تىس قالدىرعان جوق. كوڭىلدىڭ كەيبىر ساتتەرىندە مي قابىعىن كەمىرگەن سان الۋان ويلاردى ءالى دە قاعاز بەتىنە ءتۇسىرىپ, وشپەس كۇندەردى تەبىرەنە ەسكە الادى. كەيىنگى ۇرپاققا ۇلاعاتىن ايتادى.
«جاياۋ اسكەر, تانكى اسكەرى, اۋە كۇشتەرىندە شايقاستىم. شايقاستىڭ نەبىر عالاماتتارىن كوردىم. ءتىپتى بەس ايداي گوسپيتالدا جاتىپ ەمدەلگەنىم بار. ونىڭ ءتورت ايىندا ەسىمنەن ءبىر ايىرىلىپ, ءبىر جيىپ ايتەۋىر امان قالدىم-اۋ! ناقتىراق ايتسام, ءبىر ءولىپ, ءبىر تىرىلگەن اداممىن. كورەر جارىعىمىز بار ەكەن. مايدانداس باۋىرلارىمنىڭ بارلىعى دا ەلى ءۇشىن جان اياماي كۇرەستى. ولاردىڭ بارلىعى دا زور قۇرمەتكە لايىق جاندار. بەيبىتشىلىك پەن بەرەكەنىڭ قادىرىن بىلىڭدەر. ودان اسقان باقىت جوق. ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت كورسەتۋ قانىمىزدان كەلە جاتقان قاسيەت. ەڭ باستىسى, وسى قاسيەتتى جوعالتىپ الماڭدار. تاۋەلسىزدىگىمىز ماڭگىلىك, ەل ىرگەسى بەرىك بولسىن. كەلەشەك ۇرپاعىمنىڭ الدىنان ەندى ەشقانداي كەدەرگى كەزدەسپەسىن. تەك قانا مامىراجاي بەيبىت زامان بولىپ, سوعىس ءورتى تۇتانباسىن. ادامدى ادام قىلاتىن, ادامگەرشىلىك پەن ادال ەڭبەك قانا», دەيدى كوپتى كورگەن قازىنالى قاريا.
ومىرلىك جولداسى شاحاربانۋ شاحمەتقىزىمەن بىرگە سەگىز پەرزەنتتى تاربيەلەگەن ءتالىمدى اكە بۇگىنگى كۇنى ۇلى عاليدىڭ قولىندا. قامكوڭىل جاننىڭ قاس-قاباعىنا قاراپ وتىرعان پەرزەنتى اكە ارمانىن جالعاپ, جالىندى جاۋىنگەردىڭ ەرەن ەرلىگىن بولاشاق ۇرپاعىنا جەتكىزۋدى ومىرلىك بورىشى سانايدى. ەل گازەتى «ەگەمەن» الماتىلىق ارداگەردى ەشۋاقىتتا ۇمىتقان ەمەس. ۇلى جەڭىس مەرەكەسىندە بارشا وقىرماندار اتىنان ارداگەر قالامداسىمىزعا اماندىق-ساۋلىق تىلەيمىز.
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
