30 ءساۋىر، 2018

شىعارماشىلىق پەن مارافون

292 رەتكورسەتىلدى

جۇگىرەتىن اقىندى كوردىڭىز بە؟ شىن مانىندە مارافونعا قاتىسىپ، جۇگىرۋدى ومىرلىك سەرىگى ەتكەن اقىندى ايتامىن. مەن ءالى كورمەدىم، دۇنيە جۇزىندە دە ولاردىڭ سانى كوپ ەمەس سياقتى. مارافون جانە جازۋشى دەسە بىردەن جاپون جازۋشىسى حارۋكي مۋراكامي ەسىمىزگە تۇسەتىنى ءسوزسىز.

ونىڭ جەلاياق رەتىندە تانىمال بولۋىنا جۇگىرۋ تۋرالى جازعان كىتابى دا سەپتىگىن تيگىزدى. وزدەرى جۇگىرمەسە دە جۇگىرۋ، مارافون، جەلاياق دەگەن سوزدەردى ولەڭدەرىندە قولداناتىن اقىندار بارشىلىق. اعىلشىن تىلىندە ىزدەۋ جۇيەسىنە جازساڭىز ءتىپتى «؛جۇگىرۋ تۋرالى جازعان تانىمال اقىندار»؛ دەپ، ولەڭدەرىمەن بىرگە ءبىراز اقپاراتتى شىعارىپ بەرەدى ەكەن.

وزى دە جۇگىرۋمەن اينالىساتىن New York Magazine جۋرنالىنىڭ كولۋمنيسى برەد ستالبەرگ (Brad Stulberg) «؛جۇگىرۋ ءماتىن جازۋعا ۇقسايدى: ەكەۋى دە قالىپتاسقان ادەتتى جانە سول ىسكە تولىقتاي بەرىلۋدى تالاپ ەتەدى، ال سوڭىندا ءسىز بۇرىنعىعا قاراعاندا جاقسىراق بولا تۇسكەنىڭىزدى سەزەسىز»؛ دەيدى.

قاي ءىس بولسا دا، ەڭ قيىنى باستاۋ ەكەنى بەلگىلى. مۇنىڭ شىعارماشىلىققا دا، جۇگىرۋگە دە قاتىسى بار. شىعارماشىلىق جولى جانە جۇگىرۋمەن قىزىعۋشىلىعى قاتار باستالعان حارۋكي مۋراكامي مارافوندى جۇگىرىپ ءوتۋدى رومان جازىپ شىعۋمەن سالىستىرادى. مۋراكاميدىڭ جەتىستىككە جەتۋ فورمۋلاسى &ndash؛ تۇراقتىلىق، كۇن ءتارتىبى جانە ۇستامدىلىق، ياعني ارتىق تا، كەم دە ەمەس، كەلەسى كۇنى جالعاستىرۋعا جەتەرلىكتەي كۇشىڭ قالاتىنداي جۇگىرۋ كەرەك جانە جۇمىس ىستەۋ كەرەك.

سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە مارافون دا، ءتۇرلى سپورتتىق شارالار دا كوپ وتكىزىلگەندىكتەن، سالاماتتى ءومىر سالتىنا دەن قويىپ، ءوز دەنساۋلىعىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ جاتقاندار دا، ءسان قۋىپ، قاتارىنان قالماي مارافونعا قاتىسىپ جاتقاندار دا كوپ. ادامدى قانداي ماقسات جەتەلەسە دە، ەڭ باستىسى ناتيجە، ال بۇل جىلدان جىلعا ادامداردىڭ ويى وزگەرىپ، دەنساۋلىقتى ساقتاۋ، ورتانى وزگەرتۋ، ساپالى ءومىر ءسۇرۋ باعىتىنا اۋىسىپ جاتقانىن كورسەتەدى.

نە ىستەسەك تە بارلىعىمىزعا جاقسى كەڭەس، كاسىبي ماماننىڭ تاجىريبەسى جانە قولداۋ كەرەك. ونى كوبىنە كىتاپتاردان الاتىنىمىز وتىرىك ەمەس. سوندىقتان جۇگىرۋگە ارنالعان ەكى-ۇش كىتاپقا سىلتەمە جاسايىن. سپورت ءجۋرناليسى مەتت فيتسدجەرالد جۇگىرۋ تۋرالى جيىر­؛ما­؛دان استام كىتاپ جازىپتى. وعان قوسا ترياتلون، تاماقتانۋ، فيتنەس جانە ارىقتاۋ تاقى­؛رىپ­؛تارىن دا قامتىعان. ءبارىمىز 20/80 دەگەن پارەتو زاڭىن ەستىپ ءجۇرمىز. ياعني 20 پايىز كۇش-جىگەرىمىز 80 پايىز ناتيجەگە جەتكىزسە، ال قالعان كۇشىمىز تەك قانا 20 پايىز ناتيجە اكەلەدى. وسىعان ۇقساس مەتت فيتسدجەرالدتىڭ «؛80/20 جۇگىرۋ»؛ («؛80/20 Running: Run Stronger and Race Faster By Training Slower»؛) اتتى كىتابى بار. ول جاتتىعۋدىڭ 80 پايىزىن تومەن قارقىندا وتكىزۋ جۇگىرۋشىنىڭ شار­؛شاۋى مەن جاراقات الۋىن ازايتاتىنىن، دەگەنمەن جۇكتەمەنى وزگەرتە وتىرىپ جاتتىعۋ­؛شىنىڭ جىلدامىراق جۇگىرۋىنە جانە ونىڭ توزىم­؛دىلىگى مەن شىدامدىلىعىن دامىتا تۇسۋىنە مۇمكىندىك جاساۋعا بولاتىنىن كورسەتەدى.

مۇمكىن ءسىز «؛مەنىڭ جاسىم قىرىقتان (ەلۋدەن، الپىستان) استى، ءبارى كەش، جۇگىرگەنى نەسى؟»؛ دەرسىز. ءبىراق وعان دا جاۋابىمىز بار: دجو فريل «؛50-دەن كەيىن»؛ (Fast After 50: How to race strong for the rest of your life) اتتى كىتابىندا ءوز تاجىريبەسىمەن بولىسەدى، قارتايۋدى زەرتتەيتىن عالىمداردىڭ جۇمىستارىنا سىلتەمە جاساپ، ەلۋدەن اسقاندار ەشنارسەگە قاۋقارى جوق، تەلەديدار الدىندا وتىرىپ ءومىرىن وتكىزەتىن ادام ەمەس ەكەنىن، سپورت­؛پەن اينالىسىپ، تىڭ ءارى قايراتتى بولۋ­؛دىڭ، ۇزاق ءومىر ءسۇرۋدىڭ جولدارىن كورسەتەدى.

ال ءسىز اقش ازاماتى مارگارەت حەگەرتيدىڭ 72 جاسىندا جۇگىرۋدى باستاپ، 81 جاسىندا بارلىق قۇرلىقتاعى مارافوندارعا قاتىسىپ شىققانى تۋرالى بىلەسىز بە؟ نە دەگەن جانقيارلىق، نە دەگەن قايسارلىق دەسەڭىزشى! تاعى ءبىر قىزىق جايت: 2010 جىلدىڭ 5 تامىزىندا 700 مەتر تەرەڭدىكتە 33 شاحتەر چيليدەگى سان-حوسە شاحتاسىندا قالىپ قويادى. العاشقى 17 كۇندى جوعارعى جاقپەن بايلانىس بولماي قاراڭعىلىقتا وتكىزەدى، سودان سوڭ ديامەترى 12 سانتيمەتر ساڭىلاۋ تەسىپ، سول ارقىلى سۋ مەن تاماق جەتكىزىلىپ تۇرادى. جەر بەتىنە ولار 69 كۇننەن كەيىن شىعادى. مۇنىڭ نەسى قىزىق دەرسىز؟

اسىقپاڭىز، سول 33 شاحتەردىڭ ىشىندە بولعان ەديسون پەنيا جەر استىندا ۋاقىتىن بوس جىبەرمەي، جۇگىرۋمەن اينالىسادى، ول باسىلىپ قالماعان بار بولعانى ءبىر شاقىرىمداي جەردى اينالىپ جۇگىرە بەرەدى. بارلىعى ونى اقىماق، ەسى اۋىسقان دەپ ويلايدى، ەشكىم ونى قولدامايدى. 13 قازاندا شاحتەرلەر جەر بەتىنە شىعادى، ال 7 قاراشادا ەديسون نيۋ-يورك مارافونىنا ارنايى شاقىرۋ الىپ قاتىسادى دا، 5 ساعات 40 مينۋت 51 سەكۋندتا جۇگىرىپ وتەدى. تاڭعالارلىعى، بۇعان دەيىن ول ەشقاشان سپورت­؛پەن اينالىسپاعان جانە مارافوندارعا قاتىس­؛پاعان ەكەن. ال ءسىز ءالى سپورتپەن نە شىعار­؛ما­؛شىلىقپەن اينالىسپاعانىڭىزدى، دۇرىس تاماقتانا باستاماعانىڭىزدى، جاڭا ءتىل ۇيرەنبەگەنىڭىزدى تۇسىندىرەتىن سىلتاۋ ىزدەپ ءجۇرسىز بە؟

شىعارماشىل ادام ءبارىن جاڭا پاراقتان، تازا بەتتەن باستايتىنى سياقتى، جۇگىرۋشىنىڭ دە قادامى جاڭا جولدان باستالادى. ءبىراق ەكەۋى دە وزدەرى قالاعان ناتيجەگە قول جەتكىزەدى، دەگەنمەن كوڭىلى تولماي قايتا باستاۋ دا، ريزا بولىپ، العا قاراي جىلجۋ دا، «؛وسىعان دا شۇكىر»؛ دەپ ءوزىن جۇباتۋ دا بولادى. كۇندە مارافون جۇگىرۋدىڭ قاجەتى جوق، مارافوندى جىلىنا ءبىر رەت، ءارى كەتسە ەكى رەت جۇگىرەسىز. ەڭ باستىسى، ءوز كۇشىڭىز بەن شەگىڭىزدى سەزىپ، ۋاقىتىندا توقتاپ، دەم الىپ، باسقا نارسەمەن اينالىسىپ، قايتا قۋاتتانىپ، كەلەسى كەزەڭگە وتۋگە كۇش-جىگەرىڭىز جەتكىلىكتى بولسىن.

باقىتگۇل سالىحوۆا،

پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى

سوڭعى جاڭالىقتار

كۇلكى كەرۋەنى № 14

رۋحانيات • كەشە

ارنايى ەكونوميكالىق ايماق

ەكونوميكا • كەشە

قاھارمانعا قۇرمەت

رۋحانيات • كەشە

ماقساتى بيىك «مامىلە»

ايماقتار • كەشە

تالانتتار تالىمگەرى

رۋحانيات • كەشە

اقىن جانە ونىڭ مۋزاسى

رۋحانيات • كەشە

اۋادان قارماعان ايىپپۇل

ايماقتار • كەشە

ۇركىمباەۆ ۇيلەسىمى

ايماقتار • كەشە

جوشىعا اپارار جول

قوعام • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار