ۇلتتىق ويىندار – ەرتە زاماننان قالىپتاسقان ءداستۇرلى ويىن-ساۋىقتاردىڭ ءبىر ءتۇرى. ونىڭ باستاۋى تىم تەرەڭدە, عاسىرلار قويناۋىندا جاتىر. وسى ويىندار نەگىزىندە ءار حالىق ءارتۇرلى جاتتىعۋلار جاساۋ جولىمەن دەنە- شىنىقتىرۋ ءىسىنىڭ نەگىزىن سالدى. بۇل بەرتىن كەلە شىنايى سپورت ويىندارىنىڭ شىعۋىنا تۇرتكى بولدى. ونىڭ ادام دەنساۋلىعىن جاقسارتا تۇسۋدە پايداسى زور ەكەنى بەلگىلى. قازاقتىڭ ۇلتتىق ويىندارى – بابالارىمىزدان قالعان اسىل قازىنا. سوندىقتان حالىقتىق مۇرانى ۇيرەنۋدىڭ ءارى كۇندەلىكتى تۇرمىسقا پايدالانۋدىڭ زامانىمىزعا ساي ۇرپاق تاربيەلەۋدە وراسان پايداسى تيمەك. ويىن ءار بالانىڭ الدىنان ءومىردىڭ جارقىن ساتتەرىن اشىپ, جەكە قاسيەتتەرىمەن بىتە قايناسىپ, ءارى قاراي دامۋىمەن ۇشتاسادى.
بۇل دۇنيەگە قاراي اشىلعان ۇلكەن جارىق تەرەزە ىسپەتتى. وسى ارقىلى بالالىق بالداۋرەن شاقتا ءوزىن قورشاعان ورتا تۋرالى تۇسىنىگى مەن دۇنيەتانىمىن قالىپتاستىرادى. ويىن دەگەنىمىز – بىلۋگە, بىلىمگە قۇشتارلىقتى ۇشقىنداتاتىن قۇرال. مىنە, مۇنىڭ ءبارى بالانىڭ كوڭىلىن اشاتىن, ونى ويدان-ويعا جەتەلەيتىن, ادامعا قيالمەن قانات قاقتىراتىن عاجاپ اقىل-وي جەتەكشىسى, دەنساۋلىق كەپىلى, ءومىر تىنىسى. ۇلتتىق ويىنداردىڭ مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالارعا لايىقتىلارى بار. ونىڭ ىشىندە «كوكپار», «ورامال الۋ», «تاقيا جاسىرۋ», «التىن قاقپا», «اقسەرەك – كوكسەرەك», «اسىق», «ايگولەك», «اق ساندىق – كوك ساندىق», «اق سۇيەك» سياقتى ويىندار ويناتۋ ارقىلى بالانى تاپقىرلىققا, جىلدامدىققا, شاپشاڭدىققا, يكەمدىلىككە, باتىلدىلىققا ۇيرەتەمىز. ياعني تاڭەرتەڭگى قابىلداۋ كەزىنەن باستاپ كەشكە بالانىڭ ۇيىنە قايتۋىنا دەيىنگى ۋاقىت ارالىعىنداعى كۇن تارتىبىنە سايكەس دەنە تاربيەسى كۇنى بويعى تاربيە تۇرلەرىمەن ءبىرتۇتاس ساباقتاسا جۇرگىزىلەدى. سوندىقتان باعدارلاما بويىنشا ارنايى وتەتىن تاقىرىپتىق تاربيە ساتتەرىنىڭ اراسىندا اۋەلى دەنە سەرگىتۋ, جۇمىس سوڭىندا ىرعاقتى قيمىل-قوزعالىس ويىندارىن وتكىزۋ كوزدەلگەن. ەڭ باستىسى, اتا-بابادان قالعان ونەر مەن ونەگە, ۇلگىلەرىنىڭ لايىقتىلارىن بالا ساناسىنا قۇيىپ, كوز الدىندا كورسەتە وتىرىپ ءسىڭىرۋ ولاردى ادەپتىلىككە, مەيىرىمدىلىككە, ىزەتتىلىككە, باۋىرمالدىققا, قامقورلىققا باۋليدى.
بالاباقشادا قازاقتىڭ ۇلتتىق ويىندارىن بۇلدىرشىندەرگە ويناتۋ مەن ۇيرەتۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى بالالاردىڭ دەنە تاربيەسىن دۇرىس جولعا قويۋعا, سپورتتىق شەبەرلىكتەرى مەن مۇمكىندىكتەرىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. سونداي-اق بۇل حالقىمىزدىڭ ەرلىك-جاۋىنگەرلىك تاريحىن, ەرلىكتىڭ وشپەس ۇلگىسىن قالدىرعان قاس باتىرلاردىڭ ءومىر-ونەگەسىمەن تانىستىرۋعا, ءوز جەرىن, ءوز ەلىن قورعاي الاتىن ەلجاندى, ۇلتتىق نامىسى مول جىگەرلى بۇلدىرشىندەردى تاربيەلەۋگە جول اشادى. جاس ۇرپاقتى وزدىگىنەن ءبىلىم دەڭگەيىن كوتەرۋگە ۇيرەتىپ, ءوزىن ءوزى تاربيەلەۋگە داعدىلاندىرادى. سول سەبەپتى دەنساۋلىقتى نىعايتۋدى كوزدەيتىن قوزعالىس ارەكەتتەرى مەن دەنە جاتتىعۋلارىنىڭ نەگىزگى تۇرلەرىن بالالارعا مەڭگەرتۋدە, قىزىعۋشىلىعىن قالىپتاستىرۋدا باعدارلامانىڭ مازمۇنىنا قاراي سەرگىتۋ جاتتىعۋلارى رەتىندە كەڭىنەن قولدانعان ابزال.
گۇلباحار جالعاسوۆا,
№9 «بايتەرەك» بالاباقشاسىنىڭ تاربيەشىسى
ماڭعىستاۋ وبلىسى,
مۇنايلى اۋدانى
