ءتۇنىڭدى تۇگەل ارناماي ء«تۇبىن تۇسىرە» المايسىڭ. جاقسى دۇنيە شىققانشا, جانىڭدى جاي تاپتىرتپايتىن جايسىزداۋ ءبىر جانر. بالكىم, سودان دا شىعار-اۋ, سۇيەگى اسىل سۋرەت ونەرىنە جۇرەگى داۋلاپ, جەڭ تۇرەتىندەردىڭ قاتارى تىم سيرەك. ۇشتى قالام ۇستاعان ۇركەردىڭ شوعىرىنداي عانا قازاق بالاسىنىڭ الدىڭعى لەگىندە التى قۇرلىققا اتى كەتكەن بەلگىلى سۋرەتشى, قازاقستان جاستار وداعى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ايداربەك عازيز ۇلى اعامىزدىڭ جۇرەتىندەي ءجونى بار...
كەنجەلەپ قالدى دەپ جۇرگەن كاريكاتۋرا الەمىنە ايدەكەڭ كۇنى كەشە كەلگەن جوق. ياكي, جالىنا جولشىباي جارماسقان جان ەمەس. اۋەستىگى اۋەلدەن بار-تىن. بوياۋ بىتكەنگە بالا كۇنىنەن باۋىر باسىپتى. جاسى ءسال-ءپال وتىڭكىرەپ كەتكەنىنە ۇيالاتىن ۇياڭ ۇل «پيونەرگە» ءىنىسىنىڭ اتىنان سۋرەت سالىپ تۇرىپتى دەسە, سەنەر مە ەدىڭىز؟ اسكەردە ءجۇرىپ-اق «بوەۆوي ليستوكتى» بىرىنەن سوڭ ءبىرىن بۇرقىراتىپتى. بورىشى بىتكەن سوڭ, ەل قاتارلى ەڭبەككە ارالاستى. قاي سالاعا بارسا دا قالامى مەن قاعازىن قولتىقتاي جۇرەتىن. ءبىر قىزىعى, جۇرت ۇيىقتاپ جاتقاندا, ايدەكەڭنىڭ «ەكىنشى تىنىسى» اشىلاتىن...
وسى سالانى وقىپ الامىن دەپ جىل سايىن وقتالعانىمەن «وڭايشىلىقپەن» ول دا ورىندالا قويمادى. ال جولى بولماعانعا جاسي قوياتىن ايدەكەڭ بە؟ قايتا ونى قايراتتاندىرا ءتۇستى. ونەرىڭ ورلەۋ ءۇشىن ءوزىڭدى دە جان-جاقتى ءوسىرۋىڭ كەرەك قوي. اعامىز تالماي ىزدەنەتىندەردىڭ قاتارىنان تابىلدى. قاي تاقىرىپتا اڭگىمە قوزعالماسىن عازيز ۇلىنىڭ عيبراتتى ايتارى بار ەدى. ويتكەنى ول بىلەتىنى بار, كورگەنى كوپ كىشىپەيىل دە يماندى جان.
قيالداعىنى قيىستىرىپ قۇراۋ قاي كەزدە دە قيىننىڭ قيىنى ەمەس پە ەدى؟ وسى جولدا ول يگور سميرنوۆ, نيكولاي كازانتسەۆ سىندى ناعىز مىقتىلارعا ەلىكتەدى. ال نيكولاي اشتەماندى ومىرلىك ۇستازىم دەپ الىگە دەيىن ۇلگى تۇتىپ كەلەدى. «ۇستازى جاقسىنىڭ ۇستانىمى جاقسى» دەمەكشى, ول كىسىنىڭ سالعان سۋرەتتەرى وتە مازمۇندى ءارى ۇعىنىقتى شىعاتىن. بەسىكتە جاتقان بالاسىنا دەيىن بيدسترۋپتى قارايتىن بۇل شاڭىراق, راسىمەن دە ونەر قونعان اۋلەت ەدى.
اللا ءوزى تالانت بەرمەسە, ادامدى تاڭعالدىرا المايتىنىڭ اقيقات قوي. ءاربىر دۇنيەسىن كورگەن جاننىڭ كوزى توياتىنداي كوركەم ەتىپ جەتكىزۋگە كۇش سالدى. اڭعارعانعا, ار جاعىندا قىلتيىپ استارلى وي جاتاتىن. كەز كەلگەن كەسكىننىڭ كومپوزيتسيالىق بەرىلۋىنە كوبىرەك نازار اۋداردى. شىعارمالارىنا شەندەستىرۋ ءادىسىن دە شەبەر پايدالانا ءبىلدى. بوياۋىن بارىنشا قانىق جەتكىزدى, ويىن مەيلىنشە انىق ايتا الدى. قاي قىرىنان قاراساڭ دا ءيى قانعان يدەيا مەنمۇندالاپ تۇراتىن.
ال شىندىعىندا ول جانىنا جاقىن بوياۋ ىزدەپ ءجۇردى. ۇلتتىق رەڭك تابۋعا ۇمتىلدى. جالعىز بوياۋمەن بۇتىندەي ءبىر ۇلتتىڭ بولمىسىن بەرۋ اناۋ-مىناۋ ادامنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىن تاۋەكەل-تۇعىن. اقىرىندا الۋان كەيىپكە ەنىپ, مىڭ قۇبىلىپ, سان تۇرلەنەتىن ءتۇستى دە تاپتى. ول – قوڭىر داۋىستى, قوڭىرلاۋ مىنەزدى, قوڭىرقاي كوزدى قازاقتىڭ بولمىسىن بەرە الاتىن بوياۋدىڭ ناعىز ءوزى ەدى. بىردە ەكەۋارا اڭگىمەدە «مەنىڭ وسىعان دەيىنگى ازدى-كوپتى دۇنيەم نەگىزىنەن مىنا ءۇش تاقىرىپتى قامتىپتى. ادەپكى كەزدە تۇرمىستىق, ودان سوڭ ۇلتتىق تاقىرىپقا قاراي ويىسىپ, ال كەيىنگى جىلدارى جالپى ادامزات بالاسىنا ورتاق قۇندىلىقتار جايلى ءسوز قوزعاپ ءجۇر ەكەنمىن» دەپ قالعانى بار.
ءيا, اعامىزدىڭ مەيلىنشە ءوندىرىپ جۇمىس ىستەگەن جىلدارى ءباسپاسوز سالاسىنا بەت بۇرعان جىلدارىنان باستاۋ الادى. وسى تۇستا پەتەربورلىق كاريكاتۋراشى ۆيكتور بوگورادتىڭ ايتقان مىنا ءبىر ءسوزىن اينالىپ وتە المايتىن سياقتىمىز. «كاريكاتۋراشىلار ۇنەمى باق-پەن ءبىر قايىقتا». ءيا, جانى بار ءسوز. ول كىسىنىڭ جاڭا نومىردە جاريالانعان ءار سۋرەتى باسىلىمعا زور بەدەل اكەلەتىن. ال باسىلىم شىندىقتى شۇقىپ تۇرىپ كورسەتەتىن شىنشىل سۋرەتشىنى شىڭداعان ۇستىنە شىڭداي ءتۇسۋشى ەدى. مىنە, جيىرما ءۇش جىلدىڭ ءجۇزى بولدى اعامىز ەل گازەتى «ەگەمەندە» تابان اۋدارماي ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. اللا بىزگە وسىنداي الەم مويىنداعان ازاماتپەن يىقتاسا جۇمىس ىستەۋدىڭ باقىتىن بۇيىرتىپتى. دارا داۋىسىمەن باۋراعان ديماشتىڭ دۇنيەنى دۇركىرەتىپ جاتقان شاعىندا, ءبىزدىڭ ايدەكەڭ دە شەت مەملەكەتتەردىڭ ءبىرشاماسىنان شىتىرلاتىپ جۇلدە جيناپ جاتتى. جۇلدەدەن جۇلدە جاۋىپ, قانجىعا قايتا-قايتا مايلانىپ جاتقان سونداي شاقتاردا «باسقاسىن قايدام, ءبىزدىڭ ءوز «ديماشىمىز» قاسىمىزدا» دەپ قالجىڭدايتىنبىز.
كەيىنگى جىلدارى سانادا سىرەسكەن ستەروتيپتەردى سىرىپ تاستاپ, ارىگە كەتىپ قالعان الەمدىك كاريكاتۋرانىڭ كوشىنە قوسىلدى. «كۇللى الەمگە كوزىمدى اشقان كاريكاتۋراشى كۇلمەشكەنوۆ ەدى» دەگەن ءبىر سوزىندە اعامىز. «ايتپەسە قازاقستاننىڭ ءوز قازانىندا قىز-قىز قايناپ جۇرە بەرەر مە ەدى, كىم ءبىلسىن؟!»...
سونىڭ اسەرى مە ەكەن, سوڭعى جىلدارى پالساپالىق كاريكاتۋرالار پارادىن باستاپ تا جىبەردى. شىعارماشىلىق شەرۋى شارتاراپتى شارلاعان شابىت يەسى بۇگىنگە دەيىن 50-دەن استام ەلدىڭ بايقاۋىنا قاتىستى. جۇلدەسىز قۇر قايتقان كەزى, ءتىپتى جوقتىڭ قاسى. سوڭعى العان قوماقتى سىيى – «2017 جىلدىڭ ەڭ ۇزدىك كاريكاتۋرا سۋرەتشىسى» شارتاراپتىڭ «سەن تۇر مەن اتايىن» دەيتىن تاڭداۋلى سۋرەتشىلەرى قاتىسقان ەڭ ءىرى بايقاۋ بولاتىن. ءار شەبەر جۇزگە جۋىق تۋىندىسىن جولداپ, كەي-كەيدە مىڭ جارىم مىقتىعا دەيىن باق سىناساتىن بۇل سايىستاردا ۇزدىك جۇزدىككە كىرۋدىڭ ءوزى ۇلكەن جەتىستىككە بالاناتىن. سولاردىڭ اراسىنان سۋىرىلىپ شىعىپ جيىرما جەتىلىككە كىرۋ تەك ايداربەك عازيز ۇلىنىڭ عانا قولىنان كەلەتىن تاباندىلىق!
P.S. اعامىزدىڭ جەكە كورمەسىن اسىعا كۇتىپ جۇرگەن كوپشىلىكتىڭ دە كوڭىلى ءبىر دەمدەلەتىن كەز كەلەر. اللا قالاسا, سول ءسات تە الىس ەمەس سياقتى عوي. ءار ءتۇستىڭ قادىر-قاسيەتىن ارتتىرعان الپىستىڭ اسقارالى بيىگى قۇتتى بولسىن دەي وتىرىپ, «مەحناتتى ونەردىڭ» مەكتەبىن اشىپ, بالعىن سۋرەتشىلەردى وسى سالاعا باپتاپ تاربيەلەسەڭىز, تىپتەن تاماشا بولار ەدى دەگەن تىلەككە قوسارلانعان بازىنامىز بار! جانە دە وسىنشاما مول مۇرانى استانا تورىنەن كاريكاتۋرا مۋزەيى ەتىپ اشىپ, كەلەر ۇرپاقتىڭ كوزايىمىنا اينالدىرا الساق, بۇدان ساۋاپتى ءىس بولا قويماس...
امانگەلدى قياس,
«ەگەمەن قازاقستان»
