ادەبيەت • 06 ءساۋىر, 2018

مۇرات شايماران. جالعىزدىعىم موينىندا – عالام مۇڭى

1130 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

مۇرات شايماراننىڭ ولەڭدەرى

مۇرات شايماران. جالعىزدىعىم موينىندا – عالام مۇڭى

انت

قايىرشى تارتقان سىبىزعىنىڭ سىرلى سازىنداعى, ولەڭ,

شوق بۇلتتىڭ ءۇلپا ۇكىسىنە قۇدىرەتتى قولمەن جازىلعان, ولەڭ,

جاسىننىڭ جۇزىنەن جاپ-جاسىل نۇر بوپ تاراعان, ولەڭ,

اي استىندا جالى بۇرقىراپ جورتقان ابادان, ولەڭ,

اق ءسۇتى سىزداتقان انا ومىراۋىنىڭ ىرىستى ۇرپىسىندەگى, ولەڭ,

شالىقتاپ جاتقان ءسابيدىڭ جۇماق لەبىندەي كۇلكىسىندەگى, ولەڭ,

جۇلدىز كوزىندە,

بۇلاق ۇنىندە,

جاپىراق سىبىرىنداعى, ولەڭ,

ارۋ انارىندا,

جۇپار اتقان سۇلۋ بۇرىمىنداعى, ولەڭ,

جەر قازانىندا,

اسپاننىڭ ادال ۋىسىنداعى, ولەڭ,

شامىرقانعان ءتاڭىردىڭ كيەلى, تىلسىم تىنىسىنداعى, ولەڭ,

تەرەڭدە تەبىندەپ,

بيىكتە جاراتىلعان, ولەڭ,

پاتشا تاجىنە ساڭعىعان قۇستىڭ قاناتىنداعى, ولەڭ,

ومىردەي اۋىر,

اجالداي اسقاق ماڭگىلىك, ولەڭ,

جالعىزىم – ولەڭ,

تالقىعا تۇسكەن تاعدىرىم, ولەڭ,

مەن سەنى ساراي تابانىنا,

توبىر اياعىنا تاستاي الماسپىن!..

كوكتەم كەلسە …

ۇستاپ تۇرا المايدى عوي ونى اقپان,
بۇلبۇلدارى سايراپ اتار ءالى اق تاڭ.
مەن كوكتەمنىڭ كۇندەرىنە عاشىقپىن,
كوكىرەگىنەن سەل اققان.
 
بارادى, انە, ۋاقىت-اربا ىشقىنىپ,
جىرلايدى كەپ تۇسىمە ىلعي قۇس كىرىپ.
كوكتەم-قىزدىڭ دەمىندەي بوپ تيەدى,
جىرتىق ءۇيدى ۇرعان تۇنگى ۇسكىرىك.
 
ەسەڭگىرەپ كەدەيلىكتىڭ ۋىنان,
جاتىر جارىم جاس كوڭىلى سۋىعان.
«كوكتەم كەلسە, – ۇيقىسىراپ قويادى –
جاسىنداردىڭ جارقىلىمەن جىلىنام».
 
كوكتەم كەلسە جادىرارمىز, كۇلەرمىز,
تانىمىزگە جاسىل جاپىراق ىلەرمىز.
تەڭگە بيلەر تەكسىز مىناۋ قوعامدا,
تاس عاسىردىڭ ادامىنداي جۇرەرمىز.
 
كەتەتىندەي ۇلى اقىنى اداسىپ,
بارلىق شىراق تۇرار بىزگە جول اشىپ.
سۇپ-سۋىق سول تەرەزەلەر تامسانىپ,
سەنىڭ ءمارمار ومىراۋىڭا قاراسىن.
 
گۋلەسەر جۇرت «جەر» عىپ جانە «اسپان» عىپ,
ايقايلايدى الاتاۋدى باسقان بۇلت.
ەركىن ءومىر سۇرگەنىمىز ءۇشىن دە,
مىڭ راحمەت, و, كيەلى بوستاندىق!
كوكتەم كەلسە…

تولقىن
(تولقىن اقان ۇلىنا)

اتىڭ دا – تولقىن,
زاتىڭ دا تولقىن جارعا ۇرعان,
قايسار بوپ ءوستىڭ قايمىقپاي قاتال تاعدىردان.
اتاجۇرتىڭدى اڭساعان ۇلدىڭ ءبىرى ەدىڭ,
اسقاقتاپ سەنىڭ الاتاۋ شىقتى الدىڭنان.

جىر بولىپ اعىپ مايلىنىڭ اپاي توسىنەن,
ءان بولىپ ەستىڭ جايىردىڭ قوڭىر كەشىنەن.
سارناتىپ جەتتىڭ ساعىنىش اتتى قوبىزدى,
الدىڭدا سەنىڭ سارارقا جاتتى كوسىلگەن.

التى الاشىڭا «قازاق ەلىڭدى» ال تىڭدات!
ماxاببات رۋxى بويىڭنان قالاي سارقىلماق.
ەسىڭدە – ەسىل, كەۋدەڭدە بالقاش شايقالىپ,
كوزىڭدە تۇردى اق ايدىن كاسپي تولقىنداپ...

اسپانمەن استاس اسقارلى ەردىڭ قيالى,
ق ۇلىستاي – كەۋدەڭ,
ۇلىستاي دوسىڭ سيادى.
جالعىز اتىن دا جاياۋعا ءتۇسىپ بەرەتىن,
وزىڭدەي مە ەكەن جومارتتىڭ سوڭعى تۇياعى.

تاڭىردەن ءناسىپ – ازامات بولدىڭ تۇلعالى,
جانىڭ دا جايساڭ,
سىرىڭ دا تەرەڭ جىلعالى.
دەرتىن دە ەمدەر, ءورتىن دە ەمدەر پەندەنىڭ,
وزىڭدەي مە ەكەن يبن سينانىڭ بارلىق 
ۇلدارى...

شاناقتان شالقىپ, شارق ۇرىپ كەتتى كۇي-كوڭىل,
سازىنا ەلتىپ, سان ىرعاق تاۋىپ بيلە, ءومىر!
باسىڭدا سەنىڭ جىعا بوپ تۇرسىن جىعىلماس,
ۇلتانىڭ بولسىن ءوز توپىراعىن ولە سۇيگەن ۇل!

تۇرادى ءبىر ءسوز

 تاۋسىلىپ تۇگەر ءبىر ءومىردىڭ سوڭعى تۇسىندا,
وسيەتىمدەي كورىنگەن –
تۇرادى ءبىر ءسوز ءتىلىمنىڭ عانا ۇشىندا,
ايتا المان قازىر ونى مەن.
 سول ءسوزدى تۋعان دالامنان ۇقتىم كەشە مەن,
الجىعان ويعا ەس ءبىتتى!
اۋىرلاپ بارىپ قارا جەرگە باۋىرىن توسەگەن
قوبىزدىڭ ءۇنى ەستىرتتى.
 
كونە ءبىر ەلەس جانىمدى قانشا جىلتادى؟!
ىڭكارمىن, ايتەۋ, مەن وعان.
ەستىدىم ونى تۇياعىنان ۇشقان تۇلپاردىڭ
ءمۇجىلىپ بىتكەن تاعادان.
 
سول ءسوزدى انا – اسپاننان ۇقتىم تاعى مەن,
جۇلدىزى سىنىق, كۇنى ولگەن.
سول ءسوزدى انا – بۇلتتاردان ۇقتىم تاعى مەن
شاشتارىن جايىپ جىبەرگەن.
 
اۋەندى اۋلاپ جول شەكتىم ازاپ ىشىندە,
قالعانى مۇلدەم جوق ەستە.
سول ءسوزدى –
مەنىڭ بەيۋاقتا كورگەن تۇسىمدە
شىرىلداپ ايتتى نارەستەم...

ءتۇن

كۇندى ءسۇيدىم,
ءسۇيدىم مەن تاڭ الاۋىن,
جايدىم سوعان جانىمنىڭ بار الابىن.
...كۇن باتادى-اۋ كوزۇشى كوكجيەكتە
بۇلعاپ, بۇلعاپ قان قىزىل ورامالىن.
سىڭسىتا ءبىر باسادى انىنە كەش,
تەرەزەمدى قاعادى تاعى دا ەلەس.
ءتۇپسىز كوكتەن مىڭ جۇلدىز ويانادى,
ويانادى...
دەرتىمە ءدارۋ ەمەس.
قايعى قولى قايناتقان ۋدى ءىشۋدى,
كىم بۇيىردى,
كەسەسىن كىمگە ۇسىندى؟!
قوڭىر ۇزىك ءىڭىردىڭ ىرگەسىنەن
كەلە جاتىر اقىق كوز ءتۇن مىسىعى.
تىنىشتىعىن العانداي ءتۇن ۇرلاتىپ,
تۇرەگەلدى كوپ كۇدىك قىرىن جاتىپ.
ءتۇن مىسىعى جارامدى تىرنايدى ەندى,
بالاپانىن جانىمنىڭ شىرىلداتىپ.
نەگە بۇلاي؟
نە ءۇشىن؟
(سۇراق بۇلار)
ءاي, شاماسى, ءولتىرىپ بىراق تىنار...
قارا جاۋلىق جامىلعان جالعىزدىعىم,
بوساعاما سۇيەنىپ جىلاپ تۇرار.
قاناتىم – ءتۇن.
مەن قايدا بارام ۇشىپ؟!
ويسىز توبىر ءجۇر تويلاپ شاراپ ءىشىپ.
جالعىزدىعىم موينىندا – عالام مۇڭى,
ال عالامنىڭ قوينىندا – قارا مىسىق...

سوڭعى جاڭالىقتار