كسرو جانە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, «وتان», يۋنەسكو-نىڭ «التىن قىران», رەسەيدىڭ لومونوسوۆ وردەندەرىنىڭ, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى سىيلىعىنىڭ يەگەرى ءاسانالى اشىم ۇلىمەن «الماتى اقشامى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى, پرەزيدەنت سىيلىعىنىڭ, قۇرمەت وردەنىنىڭ يەگەرى قالي سارسەنبايدىڭ سۇحباتى.
ءاسانالى ءاشىم ۇلىنىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويىندا تالاي جۇيرىك, شەشەندەر ءسوز سويلەدى. سونىڭ ىشىندە سىنىپتاسىنىڭ ايتقان ءسوزى ەسىمدە قالىپ قويىپتى. «ءاسانالىنىڭ توبەسى كورىنگەننەن توبەم كوككە ءبىر ەلى جەتپەي قالادى. بار ەكەنبىز عوي دەپ, شۇكىرشىلىك ەتەمىن», دەپ ەدى ول كىسى. راسىندا حالىق قاشاندا ءوزىنىڭ قاي تۇلعاسىنا دا وسىلاي قۇرمەت كورسەتەتىنىنە كۋا بولىپ ءجۇرمىز عوي.
تاريحتى تۇلعا جاسايدى. تۇلعاسى بار ەلدىڭ شىعار تاۋى عانا ەمەس, شىعار شوقىسى دا بيىك.
ەل ءومىرىنىڭ قانداي وزەكتى, وتكىر ماسەلەسىنەن بولسىن ءوزىن تىسقارى قويا المايتىن, ازاماتتىق وي-پىكىرىن, وزىندىك پوزيتسياسىن بۇكپەسىز ايتىپ, پاراسات بيىگىنەن كورىنىپ جۇرگەن, تاۋەلسىز ەلدىڭ ءار كۇنىن كۇندەلىگىنە مارجانداي ەتىپ ءتۇسىرىپ وتىراتىن سونداي بىرەگەي تۇلعانىڭ ءبىرى – ءاسانالى ءاشىم ۇلى.
الماتىنىڭ قاق ورتاسىنداعى كەڭسەسىندە وي تەڭىزىن كەشىپ وتىراتىن ويپازبەن سارسەنبىنىڭ ءساتىندە سۇحبات قۇرۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. رەسمي تىلدە كەڭسە دەگەنىمىزبەن, قۇددى ءبىر اكەمتەاتردىڭ قوسىمشا قوسىنىنداي وي وتاۋىنا ەنگەن جاننىڭ جان دۇنيەسى اپساتتە كوركەم كۇيگە تۇسەر ەدى. قازاقتىڭ ءارى-بەرىدەگى مارقاسقالارىنىڭ ءبارىنىڭ ماڭدايى جارقىراپ تۇر وسىندا.
تاۋەلسىزدىك تويىنىڭ ۇلى ءدۇبىرى جاقىنداعان تۇستا الاشتىڭ اسانالىسىمەن قاسيەتىڭنەن اينالايىن قۇدىرەتتى ونەردىڭ ءتىرى شەجىرەسى ىسپەتتەس قۇتحانادا ەمەن-جارقىن وي-پىكىر بولىستىك. اڭگىمەمىز ءاپ دەگەننەن تاۋەلسىزدىك تۇعىرىنا قونعان كۇننەن باستاۋ الىپ جۇرە بەردى.
«ونەرگە جاقسى قاراعان ادام – دۇرىس ادام»
– قادىرلى اساعا! ۋاقىت قالاي-قالاي زۋلايدى. كۇنى كەشە عانا سياقتى ەدى. جەلتوقساننىڭ 16-سى. پارلامەنت ءۇيى. كەشكى ساعات 18.30. قازاقستان ءوزىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن جاريالادى. ۇلان-اسىر قۋانىش. ءدال سول ساتتەگى اتاقتى ونەر ادامىنىڭ قۋانىشى, كوڭىل-كۇيى قانداي ەدى؟! ەسىڭىزدە مە؟...
– ارينە, ول كۇندى ۇمىتۋ مۇمكىن بە؟! قازاقى كوڭىل-كۇي اۋانىنا سالىپ ايتساق, اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلعان كۇن عوي. ءبىر-بىرىمىزدەن ءسۇيىنشى سۇراپ جاتتىق. ەر تۇرىكتىڭ بەسىگى تۇركىستاندى, تۇراندى – اتا-جۇرت, انادولىنى انا-جۇرت دەيتىن تۇرىك باۋىرلاردىڭ پرەزيدەنتى سۇلەيمەن دەميرەل باستاپ, تاۋەلسىزدىگىمىزبەن ەڭ ءبىرىنشى بولىپ قۇتتىقتاعانى دا ەستە. وزبەكستانداعى, قاراقالپاقستانداعى دوستارىمنىڭ تەلەفون شالىپ, قۋانعانى ەسىمە ءتۇسىپ وتىر. ءبىز تاۋەلسىزدىكتىڭ, بوستاندىقتىڭ, ەركىندىكتىڭ, جەڭىستىڭ, قۋانىشتىڭ, ءتىپتى, وكپە-رەنىشتىڭ دە قادىرىن ءبىر كىسىدەي بىلەتىن ۇرپاقتىڭ وكىلىمىز عوي. تاۋەلسىزدىك دەگەن اتاۋدىڭ وزىندە تۇر عوي بار ماعىنا. كەيبىرەۋلەر ءۇشىن بۇل ءبىر كوكتەن تۇسكەندەي بولىپ كورىنۋى دە مۇمكىن. تۇك تە ولاي ەمەس. وسى ەركىندىك ءۇشىن اتا-بابالارىمىز ات ۇستىنەن تۇسپەي, شەلەكتەپ قان توكتى. باسقاسىن ايتپاعاندا, كەشەگى الاش ارداگەرلەرىنىڭ ارمانىن ايتسايشى؟! مىنە, بۇل سول اتا-بابا ارمانىنىڭ اقيقاتقا اينالعان كۇنى.
ال ەندى مەن سىزگە ايتايىن, وسى كۇندى سول كەزدەگى زەردەلى, جەتەلى ازاماتتار ءبىلىپ ءجۇردى. سەبەبى, ۇلى دەرجاۆانىڭ ىرگەسى شايقالا باستاعانىن دا سەزدىك. سول تۇستا «بۇل ءوزى سوزىلىپ كەتتى عوي» دەيتىن اڭگىمەلەر دە ەستىلىپ قالاتىن.
– «قۋانعان مەن قورىققان بىردەي» دەمەكشى, تاۋەلسىزدىك الدىق. ەندى نە ىستەۋ كەرەك دەگەن ءمۇيىزى قاراعايداي سۇراق تۇردى عوي الدىمىزدا...
– راسىندا سولاي. شىنى كەرەك, سول كەزگە دەيىن كوپ نارسەگە باس اۋىرتپاي, قولىمىزدى ۇكىمەتتىڭ يىعىنا ارتىپ قويىپ ءومىر سۇردىك قوي. ال ەندى ءوز ەركىندىگىمىز ءوز قولىمىزعا تيگەننەن كەيىن, باسقانى قايدام, ونەر ادامدارىنىڭ ءارى-ءسارى كۇيدە بولعانى راس. بۇرىن بار سەنىمدى جوعارى جاققا ارتىپ تاستاپ جۇرەتىن بولساق, ەندى بار جاۋاپكەرشىلىك ءوز يىعىمىزعا ءتۇستى. ارينە, تىڭنان جول باستاۋ قاشاندا قيىننىڭ قيىنى بولعان. ونىڭ ۇستىنە بۇرىنعىداي جالپاقتاۋ, قۇلدىق پسيحولوگيادان بىردەن ارىلۋ دا مۇمكىن ەمەس ەدى. ءتىپتى, بۇرىنعى تاۋەلدى كەزدەگىدەي دۇنيەلەردى, ماسەلەن, «قىز جىبەكتەي» فيلمدەردى ءالى كۇنگە دەيىن جاساعان جوقپىز عوي.
مەنىڭ ءوز فيلوسوفيام بار. جالپى, ادامنىڭ تابيعاتى سونداي, ەركىندىك بەرىلگەن كەزدە مىندەتتى تۇردە داعدارىستى باستان كەشەدى. ول ەشقاشان تولىق تاۋەلسىز بولمايدى. ەرىكسىز ءبىر كۇش كەيدە جىبەرمەيدى. سەبەبى, ادام قولىمەن جاسالاتىن ۇياتتار كوپ. سونىڭ ءبىرى – تابيعاتپەن ساناسپاۋ. ماسەلەن, ءبىز قاسقىردى اياۋسىز قىردىق تا, قويدىڭ ەتىنىڭ دامدىلىگىن جويدىق, تورعايدى قىردىق, كەي جەرلەردە ەگىن شىقپاي قالدى. مىنەكي, تابيعاتتا ارتىق ەشتەڭە جوق. ءبارى ءوز رەتىمەن. كەزىندە جاساعان تۋىندىلارىمىزدى ورتالىق كوميتەت ماي شاممەن قارادى. سونداي جاۋاپكەرشىلىك بولعاننان كەيىن بە, ءاربىر ءىسىمىزدى ۇقىپتىلىقپەن جاساپ, ءبىر جەرى ساياساتقا كەلىڭكىرەمەي قالا ما دەگەن كۇدىكپەن جۇمىس ءىستەدىك. مىنە, وسىنداي ورتادان شىققان ءبىزدىڭ العاشقى كەزدەرى ەركىندىككە ۇركە قاراعانىمىز دا راس.
– قالاي بولعاندا دا سول تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى عوي, العاشقىدا ابىلاي حان تۋرالى فيلم تۇسىرسەك دەگەن قۇلشىنىس تا كۇشتى ەدى...
– ول راس. ءتىپتى, ماسكەۋدەگى يۋري سولومينمەن سويلەسىپ, وسىنداي فيلم تۇسىرسەم دەگەن وي بار, اق پاتشانىڭ وفيتسەرىنىڭ رولىنە تۇسەسىڭ بە دەگەنىمدە, ول بىردەن كەلىسىمىن دە بەردى. اۋەلدە اقسەلەۋ, سماعۇل ۇشەۋمىز اقىلداستىق. ستسەناري دايىن. ءسويتىپ ءجۇرگەندە ول ستسەناري تارتىسقا ءتۇسىپ, باسىلىمداردا بىرنەشە نۇسقاسى جاريالاندى دا, ءبىر كەلىسىمگە كەلە المادىق. بۇل فيلم دە ءبىر كەزدەگى «قىز ءجىبەكتىڭ» تاعدىرىن قۇشا جازدادى. ەستەرىڭىزدە بولسا, «قىز جىبەكتىڭ» ءوزىن ايتماتوۆتىڭ ارقاسىندا قىرعىزدار ءتۇسىرەمىز دەپ الەك سالعان جوق پا ەدى. ءتىپتى, ولار العاشقى جۇمىستارىن باستاپ تا كەتكەن ەدى. اقىر سوڭى ازاماتتارىمىزدىڭ نامىسى ويانعان بولۋى كەرەك, وزىمىزگە اۋپىرىمدەپ ءجۇرىپ قايتارىپ الدىق قوي. سول سيياقتى ابىلايعا ەشكىم تالاسپاسا دا اركىم ءار جاققا تارتىپ, قالىپ قويدى. كەيدە ويلايسىڭ: «وسىنشاما, باسقا حالىقتا كوپ كەزدەسپەيتىن ەپوستار, اڭىزدار, جىرلار, تۇلعالار قازاقتا جەتىپ ارتىلادى. سونىڭ ىشىندە وڭدى كينو بولىپ شىققانى – «قىز جىبەك» قانا. ابايدى دا, جامبىلدى دا جەتىستىرە المادىق. ابىلاي اناۋ. بۇلار ءبىزدىڭ پاسپورتىمىز عوي. كەيبىرەۋلەر ابايعا شاماسى كەلمەگەن سوڭ, جاس كەزىن بەينەلەدىك دەپ بۇرىپ كەتتى. سوندىقتان, قانشا جەردەن قاراجات بولعانىمەن, كادر, رەجيسسەر بولماعان سوڭ, ءبارى بەكەر.
– ءفيلمدى ايتاسىز, سول فيلمدەردىڭ قاراشاڭىراعى – «قازاقفيلمگە» دە قاۋىپ تونگەن جوق پا؟
– ەگەر بۇل ماسەلەگە كەزىندە نۇرەكەڭنىڭ ءوزى تىكەلەي ارالاسپاعاندا, بالكىم, الدەقانداي جاعداي بولار ەدى.
– تاياۋدا «الماتى اقشامىندا» ءسابيت ورازبايدىڭ ەلباسى تۋرالى تاماشا, ادامي اڭگىمەسى جاريالاندى. حالىق ءارتىسى پرەزيدەنتتىڭ بويىنداعى ونەرپازدىق قاسيەتتى ادەمى اڭگىمەلەيدى. ءوز ومىرىڭىزدە دە وسىنداي ساتتەر بولدى ما؟
– جالپى, ونەرگە جاقسى قاراعان ادام – دۇرىس ادام. «رۋحاني بيىك كىسى – ۇلتتىڭ ۇيىتقىسى» دەپ قادىر ايتپاقشى, پرەزيدەنتتىڭ ونەر تۋرالى ءتۇسىنىگىنىڭ تەرەڭ ەكەنىنە كۇمان جوق. ول كىسىنى تەمىرتاۋدا جۇرگەن كەزىنەن بىلەمىن. ءبىر جولى گرۋزيانىڭ كينو قايراتكەرلەرى دەلەگاتسياسىن تەمىرتاۋعا باسقارىپ باردىم. ءبىزدى نۇرسۇلتاننىڭ ءوزى الىپ ءجۇردى. سول كەزدىڭ وزىندە العىر, زەردەلى ەكەنىن بايقادىم. بۇل ءبىرىنشى كەزدەسۋىمىز ەدى.
ەكىنشى كەزدەسۋىم ەركىندەۋ بولدى. ءالى ەسىمدە. جاستىق قوي. ساعات تۇنگى 3-4-ءتىڭ كەزى. جاڭبىر قۇيىپ تۇر. سودان مەن جانىمداعى ارىپتەستەرىمدى نۇرسۇلتاننىڭ ۇيىنە بارايىق دەپ, ەرتىپ كەلدىم. ءبىر قاباتتى ۇيدە تۇرادى ەكەن. نۇرەكەڭ قۇشاق جايا قارسى الدى. سودان تاڭدى تاڭعا ۇرىپ, ءبىر سىرلاسقانىمىز بار. تەمىرتاۋدان كەيىن نۇرەكەڭ قاراعاندىعا اۋىستى. ودان كەيىن الماتىعا مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى بولىپ كەلدى. تاعى دا قاۋىشتىق. ول كەزدە مەن اكەمتەاتردىڭ ديرەكتورىمىن. قابىلداۋىنا سۇراندىم. بىردەن قابىلدادى. تەاترعا اۆتوبۋس سۇرادىم. ماسەلەنى بىردەن شەشتى. ارينە, بۇل ول كىسى ءۇشىن ۇساق-تۇيەك بولۋى مۇمكىن, بىراق, شارۋا شەشپەيتىن ادام ءبارىبىر شەشپەيدى عوي. مىنە, وسى قاتىناسىمىز كۇنى بۇگىنگە دەيىن جالعاسىپ كەلەدى. جۇمىسى باستان اساتىن ادامنىڭ تۇلعالى ازاماتتاردىڭ تاعدىرىنا ارالاسىپ وتىرۋى دا ۇلكەن كورەگەندىكتىڭ بەلگىسى. ۇنەمى كەزدەسە بەرۋگە ۋاقىت بولمايدى عوي. بىردە ءبىر كەزدەسۋدە «نۇرەكە, ءبىر فيلم تۇسىرمەكشى ەدىم, سوعان ءسىزدى ءبىر ەپيزودقا تۇسىرسەم دەيمىن, رۇقساتىڭىزدى بەرسەڭىز» دەدىم. سودان ول كىسى «ءبىر وبلىستا ماعان ۇقسايتىن ءبىر كىسى بار دەيدى» دەپ كۇلدى. مىنە, وسىنداي اڭگىمەلەر جۇرەدى ارامىزدا. انا جولى ءبىر جينالىستا ءوزى بۇرىلىپ كەلىپ سالەم بەرىپ, ءىلتيپات ءبىلدىردى. «ءبىر جاقسى كىتاپ جازىپسىز دەپ ەستىدىم» دەدى. كەيىننەن سول كىتابىمدى قولتاڭبا جازىپ تابىستادىم. تۇتاس وقىپ شىعىپ, جاقسى پىكىر ءبىلدىردى.
ماعان ءبىر ۇنايتىنى – استانادا وبلىستاردىڭ, قالالاردىڭ مادەني كۇندەرىن وتكىزۋ. وسى دۇرىس ويلاستىرىلعان شەشىم. ءار وبلىستىڭ ونەرىن ساراپقا سالىپ, ۇلكەن كونتسەرت بەرۋ, وعان ەلباسىنىڭ ءوزى قاتىسۋى زور تاعىلىم. ەلدى ۇيىستىراتىن, وزىنە-ءوزىن تانىتاتىن دا – ونەر. كەيبىر ايتا الماي جاتقانىمىزدى ايتاتىن دا, جەتكىزەتىن دە – ونەر. ەلدى وسىرەتىن دە, وركەندەتەتىن دە – ونەر.
مەن ءوز ابىرويىم وزىمە جەتەتىن اداممىن. وسى جاسقا كەلگەندە جاعىمپازداناتىن جاعدايىم دا جوق. دەگەنمەن دە, دۇرىسىن ايتۋ ءلازىم. ءبىز وتىرىك ايتاتىن جاستان اسىپ كەتتىك. قازىر ءبىر قاپ اقشا بەرەم دەسە دە وتىرىك ايتا المايمىز. ويتكەنى, وتىرىكتى قيىستىرا المايمىز. ءبىز ونداي مەكتەپتەن وتپەگەنبىز. ءوز ءسوزىمىزگە ءوزىمىز ەسەپ بەرە الاتىن جاستامىز. وسى تۇرعىدان كەلگەندە جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايتۋ كەرەك.
جالپى, ءزاۋ بيىكتە جۇرگەن باسشىنىڭ ءبارىنىڭ بويىندا ەلجاندىلىق, ۇلتجاندىلىق قاسيەت كوبىنە كەزدەسە بەرمەيدى. اتقا قاي جاعىنان ءمىنۋدى بىلمەيتىندەر دە بار. اۋىل-ايماقتىڭ, بوتا-تايلاقتىڭ عانا قامىن ويلاماي, ەلدىڭ ەرتەڭىن ويلاپ, الىسقا قاراۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ بويىنان تابىلا بەرمەيتىن قاسيەت.
الىسقا قارايدى دەگەندە, مەن استانا تۋرالى ايتپاقشىمىن. بۇل ەندى اقىلمەن جاسالعان ءىس. وسىنىڭ وزىنە ءاۋ باستا ۇركە قارادىق قوي. ءاۋ باستا اقىلمەن شەشىلگەن ءىستىڭ ۋاقىت وتە كەلە اقيقاتقا اينالاتىنى راس.
جالپى, نۇرەكەڭمەن دوستىعىمىز وسىنداي. ءالگىندە ايتقانىمداي, نۇرەكەڭ تالانتتى ادامداردىڭ تاعدىرىنا كوپ ارالاسىپ, قولۇشىن بەرىپ كەلەدى. ءبىر عانا مىسال ايتايىن. قايسىبىر جىلى زيالى قاۋىممەن كەزدەسىپ, ۇلكەن اڭگىمە بولدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى. جۇمىس وتە قاربالاس, تىرلىك كوپ. «نەدەن باستاۋ كەرەك, قايتسەك كەرەك» دەگەن اڭگىمەنىڭ كۇشەيىپ تۇرعان كەزى. سونداي ءبىر ساتتە نۇرەكەڭ ازەكەڭە بۇرىلىپ, عازيزا احمەتوۆنانىڭ جاعدايىن سۇرادى. عازەكەڭ سول كۇندەرى حال ۇستىندە ەدى. سونداعى «قازاق ءۇشىن عازەكەڭنىڭ ساۋلىعى كەرەك, ول كىسىنىڭ جۇرەگى بارىمىزگە قىمبات» دەگەنى سوزبە-ءسوز ءالى ەسىمدە تۇر. بۇل ءسوزدىڭ ارتىندا قازاق ءۇشىن بار سانالى عۇمىرىن سارپ ەتكەن جۇبانوۆتار اۋلەتىنە دەگەن قۇرمەت جاتقانى انىق. كەيىننەن نۇرەكەڭ ەلتسيننەن ارنايى دەمالدىراتىن وتتەگى اپپاراتىن الدىرىپ, كومەكشىسىنەن بەرىپ جىبەرگەنىن ەستىدىك. تۇلعانىڭ تۇلعاعا دەگەن قۇرمەتىنە بۇدان ارتىق قانداي مىسال كەرەك.
قىزمەتكەر كىم, قايراتكەر كىم؟
– وسى جەردە ءبىر زاڭدى ساۋال تۋىندايدى, اساعا. ءبىز وسى قىزمەتكەر مەن قايراتكەردى اجىراتا الماي جۇرگەن جوقپىز با؟ قازىر ءوزى قايراتكەر كوبەيىپ كەتكەن جوق پا؟
– قايراتكەر بولۋ ءۇشىن كەمبريدجدى ءبىتىرۋ مىندەت ەمەس. قايراتكەر دەگەن ۇعىم, مەنىڭ تۇسىنىگىمدە, ەلدىڭ قامىن ەكى ەسە ويلايتىن, سوعان ساي دانا ءبىلىمى, پاراساتى بار ادام. ءتىپتى, كەيدە وقىپ تۋعان ادام دەۋگە بولادى. ماسەلەن, كەشە ءوزىمىز كوزىن كورگەن دالانىڭ دانا شالدارىن, دالا اكادەميكتەرىن الايىق. مەنىڭ وقۋلىعىم دا, مەكتەبىم دە وسىلار بولدى. ەشكىم دە وقىپ قايراتكەر بولمايدى. كىسى قايراتكەر بولىپ تۋادى. قازىرگى كۇنى قوعامدىق ىستەرگە بەلسەنە ارالاسىپ, ءار جەردە سويلەگىش, كوزگە تۇسكىش, ءبىر جەردەن وقىپ العانى, يا بىرەۋدەن ەستىگەنىن قۇبىلتىپ ايتىپ, ءبىر كىتاپتى تاۋىسىپ وقىماعاندار, مىنبەردەن تۇسپەيتىندەردى قايراتكەرلەر دەيتىن بولدىق. ماعان سالسا, سولاردىڭ ىشىنەن قىزمەتكەرلەردىڭ ءوزىن تاڭداپ الار ەدىم.
كەز-كەلگەن ادام, مەيلى مۇعالىمنەن, ۋنيۆەرسيتەتتەن وقى, ەڭ باستىسى, ءوزىن تاربيەلەي الماسا, ول ەشقاشان قايراتكەرلىك دارەجەسىنە كوتەرىلمەيدى. قايراتكەر ادام ەشقاشان ماراپاتقا, اتاققا سەمىرمەيدى.
– ءسىزدىڭ دە ءبىر باسىڭىزعا جەتەر اتاق, ماراپاتىڭىز, سىيلىعىڭىز بار, ەشتەڭەدەن كەندە ەمەسسىز. سوندا دا ءسىز ءۇشىن ەڭ باستى سىيلىق نە؟
– مەن ونەردىڭ ادامىمىن. مەنىڭ الاڭىم, تۇعىرىم, مىنبەرىم – ساحنا. بار ويىمدى, پىكىرىمدى سول ساحنادان ايتامىن. ەگەر سول ويىمدى, ونەرىمدى حالىق قولداسا, قول سوقسا, ماعان ودان ارتىق سىيلىقتىڭ كەرەگى جوق. شاپالاقتىڭ دا بىرنەشە ءتۇرى بار. باياعىدا پەتەربوردا كاچالوۆ دەگەن ءارتىس كوشەدە كەلە جاتقاندا, ادامدار تۇرا قالىپ قول سوعادى ەكەن. سوسىن اناۋ يتالياندىق مانياني قايتىس بولىپ, كوشەدەن الىپ بارا جاتقاندا, جۇرت تۇرا قالىپ ولىگىنە قول سوققان. بۇل – ۇلكەن سىي, قۇرمەت. ءولگەندە دە سەنى وسىلاي شىعارىپ سالىپ جاتسا, بۇدان ارتىق ەشتەڭە جوق. بۇل ەشتەڭەمەن باعالانبايتىن نارسە. كەيدە ستسەناري بويىنشا سوعىلاتىن شاپالاق تا بولادى. ستسەناري دەگەننەن ەسكە تۇسەدى. باياعىدا ماسكەۋدە سوكپ-نىڭ ءححVى سەزى ءوتىپ, سوعان دەلەگات بولىپ قاتىستىق. شوتا دا دەلەگات ەدى. قوناق ۇيدە جاتقانبىز. سودان بىرەۋ شوتاعا ءبىر ءسوز بەرىپتى. وسى ءسوزدى ايقايلاپ ايتاسىڭ دەگەن عوي. ءبارىن جازىپ بەرگەن. شوكەڭ زيالى ادام عوي, ىڭعايسىزدانىپ, «مەنىڭ داۋسىم جوق ەدى, ايقايلاي المايمىن, مىنا ءاسانالى ءارتىس قوي, جاقسى ايقايلايدى» دەسە كەرەك. شوكەڭ قايدان ءبىلسىن, جالعىز ءوزىم قول شاپالاقتاپ, جالعىز ءوزىم ايقايلايمىن دەپ ويلاعان عوي. الگى كىسى «جوق, جالعىز ءسىز ەمەس, بۇكىل زال قول شاپالاقتاپ ايقايلايدى, مىناۋ ايتاتىن ءسوزىڭىز» دەپ زورعا كوندىرىپتى. مىنە, سوندىقتان مۇنداي باقاي ەسەپكە قۇرىلعان قولشاپالاقتاۋ ەمەس, حالىقتىڭ ىقىلاسىن بىلدىرەتىن قولشاپالاقتاۋ مەن ءۇشىن سىيلىقتىڭ ەڭ زورى.
مىسالى, پرەزيدەنت ۇلكەن جينالىستارعا كىرىپ كەلە جاتقاندا قول شاپالاقتايدى. مىنە, بۇل شىن قۇرمەت, ءىلتيپات. ەڭ باستىسى, ساعان سول قۇرمەتتى شىنايى سەزىنەتىن قابىلەت تە كەرەك.
– ءسىزدىڭ جۇمىس ءتارتىبىڭىز تۋرالى ازدى-كوپتى حاباردارمىن. قازىر وزگەرىس بار شىعار؟
– كوپ وزگەرىس جوق. قاي زاماننان ۇستانعان ءۇردىسىم – سپەكتاكلگە شىعاتىن كۇننىڭ الدىندا دەمالامىن. ۇيدە بولعانىما باعدات تا قۋانىپ قالادى. ىشتەي دايىندىق جۇرەدى. ساعات 2 مەن 4-ءتىڭ اراسىندا مىزعىپ الامىن. شاشىمدى, بەت-الپەتىمدى باعداتقا دۇرىستاتىپ, 4-تە گريمگە بارامىن. ساحنامەن ءجۇرىپ وتەمىن. ساحناعا شىعاردا ىسقاق پىرادارعا تابىنامىن. ءابۇيىر بەرە گور دەپ تىلەيمىن. ماقتانعانىم ەمەس, «ىمىرتتاعى ماحابباتتى» ويناعان كەزدە, ساحناعا شىققان كەزدە ءوزىم توقتاتپايىنشا, شاپالاق توقتامايدى. «ىمىرتتاعى ماحابباتتى» 150 رەت ويناپپىن. ساحنادان ءبىز دە كەتەمىز عوي, سوندىقتان, پارتنەرلەر دايىندا دەپ ەسمۇحانعا ايتىپ ءجۇرمىن.
– اسەكە, ساحناعا شىعاردا ىسقاق پىرادارعا تابىنامىن دەيسىز. ءسىز ابدەن شىڭدالعان, كاسىبي اكتەرسىز, سوندا ءالى كۇنگە دەيىن قوبالجيسىز با؟
– ارينە. مەن حالىقتىڭ الدىنا شىعامىن عوي. حالىقتان بيىك سىنشى بار ما؟! سەن ءبىر رەت جاڭىلساڭ, ءمۇلت كەتسەڭ, كورەرمەننىڭ ەسىندە ءومىر باقي سول قالىپتا قالىپ قويۋىڭ مۇمكىن. «قورقامىن كەيىنگى جاس بالالاردان» دەپ اباي ايتپاقشى, ءبىزدىڭ ءالى كۇنگە دەيىنگى وسى قوبالجۋىمىز سپەكتاكل اراسىندا تامادا بولىپ كەتىپ جاتاتىن كەيبىر جاستارعا ۇلگى بولسا دەيمىن.
– بىردە عازيزا جۇبانوۆانىڭ ءسىز ويناعان تسەزاردى كورىپ, «ەندى اسانالىدەي تسەزار تۋمايدى» دەپ تولقىعانىن ەستىپ ەدىم.
– ول راس. ءبارى ىزدەنىسكە, جانكەشتى ەڭبەككە بايلانىستى. قازىرگى جاستاردى كىنالاعىم كەلمەيدى, ءبىراق, كوبىسى بەينەتقور ەمەس. بالكىم, ولاردى اشۋ ءۇشىن ءازىربايجانداي رەجيسسەر كەرەك شىعار. ءبىزدىڭ باقىتىمىز – رەجيسسەر ەدى. مەن قاي رولدە ويناسام دا رەجيسسەر مەنى ءبىلدى, ەرىك بەردى, ءوزىڭ جاساي بەر دەدى. ەركىندىك دەگەن نە؟ وڭ جامباسىڭا كەلگەندى ويناۋ. بەكەجان سونداي ءرول بولدى. تولەگەندى وينا دەسە, ولاي شىقپاس ەدى, ويناماس تا ەدىم.
– الگىندە ساحناعا شىعار الدىندا ىسقاق پىرادارعا تابىنامىن دەدىڭىز. بىلۋىمىزشە, ءسىز ەلدە ىسقاق ءپىرادار اتىندا مەشىت اشتىڭىز. ءوزىڭىز بىلەتىن ءشامشىنىڭ:
كۇنارا سايىن قىرىنباي,
مۇرتتىڭ ءسانى كەلە مە,
بىردەڭەگە ۇرىنباي
قىرتتىڭ ءسانى كەلە مە.
قۇبىلاعا جىعىلماي,
جۇرتتىڭ ءسانى كەلە مە, – دەگەن ءبىر شۋماق ءازىل ولەڭى بار ەكەن. قانشا ءازىل بولسا دا استارىندا كوپ ءزىل جاتقان جوق پا؟ ءبارىمىز قۇبىلاعا قاراپ كەتپەسەك تە, شۇكىرشىلىك ەتۋگە بولادى. دەيتۇرساق تا, كەيبىرەۋلەر ءدىندى ءتۇرلى ماقساتتا ۇستانىپ, مەشىت سالۋدىڭ ءوزىن باسەكەگە اينالدىرىپ جىبەردىك دەپ ويلامايسىز با؟
– مەن ءبىر التى مەشىت سالعان ادامدى بىلەمىن. اتىن ايتپاي-اق قويايىن. مەشىتتى ارناپ سالادى. ول كىسىنىڭ نيەت-پيعىلىن بىلمەيمىن. مەن, مىسالى, ىسقاق پىرادارعا ارنادىم, ىشىنە اكەلىپ توپىراعىن سالدىم. بىرەۋ سالساڭ دا, بىرەگەي ەتىپ, باقاي ەسەپتى ويلاماي, شىن نيەتىڭمەن سال. بولماسا, باسقا دا ساۋاپ ءىس بار عوي. مەشىت سالۋعا قارسى ەمەسپىن. نەگە مەكتەپ, بالاباقشا سالمايسىڭ؟ ول دا حالىققا جاساعانىڭ عوي. ءار ادام تولىق تاقۋا بولۋدى مىندەت ەتپەي, ءوزىن دۇرىس, تازا ۇستاسا, حالىق دۇرىستالار ەدى. مەن سونىڭ ءوزىن دىنگە قۇرمەت دەپ بىلەمىن. ويتكەنى, ءدىننىڭ ءوزى تۇنىپ تۇرعان تازالىق, مادەنيەت قوي. جۇرتتىڭ ءبارى ساۋاتسىزدىقپەن, ءبىلىپ-بىلمەي قۇبىلاعا جىعىلا بەرۋى دۇرىس ەمەس قوي. وقۋىن وقىماي, دۇمشە بولىپ جۇرگەندەر كوپ. مۇندايلار ءوزىن عانا ەمەس, ەلدى دە اداستىرادى. قۇراندا عىلىمعا ايرىقشا ورىن بەرىلگەن. سوندىقتان, جاستار عىلىمعا بارۋى كەرەك, ەڭ الدىمەن وقۋىن تۇزەۋى كەرەك. اللا تاعالاعا سول ادام جاعادى. ال ءبارى مەشىتكە بارىپ سۇراي بەرسە, اللا ەشتەڭە بەرمەيدى. قازىر مەشىتكە بارساڭ, جاستار تولىپ ءجۇر. دۇرىس, قۋانۋ كەرەك. ءبىراق, سونىڭ كوبىنىڭ جۇمىسى, وقۋى جوق. سودان كەيىن مەشىتتى قايىرشىلاردان تازارتۋ كەرەك. شىن ءمانىندەگى كوزگە كورىنىپ تۇرعان مۇگەدەك بولسا, اياۋعا بولادى. ال, اياق-قولى ءبۇتىن ادامدى اياۋدىڭ كەرەگى جوق.
انا جولى الماتىداعى بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىندا ءدىني كيىمدەر ۇلگىسىنىڭ بايقاۋى ءوتتى. سوندا مەن ەڭ الدىمەن جىگىتتەردىڭ كيىمىن دۇرىستاۋ كەرەك ەكەنىن ايتتىم. قىز بالا ول ءوز تابيعاتىندا بار, جاراسىمدى, ادەمى كيىنۋگە ۇمتىلادى. ال, بىزدە ەر ادامدار دۇرىس كيىنبەيدى. كيىم كيۋ دەگەننىڭ ءوزى تۇنىپ تۇرعان مادەنيەت. ورىستىڭ پوپتارىنا قاراڭىزشى, تۇيمەسىنە دەيىن ءدىني.
«ءبىز كۋالىگى جوق دەپۋتاتپىز عوي»
– ونەردە جولىڭىز بولعان ادامسىز, ال ەندى ساياساتتا شە؟ كەزىندە دەپۋتاتتىققا تۇسكەنىڭىز بار ەدى...
– وسى جەردە اقسەلەۋ, ءبىراز ازاماتتار بار, «مىنا دەپۋتاتتاردىڭ اراسىندا ءبىزدىڭ ءسوزىمىزدى سويلەيتىن ونەر ادامدارى جوق, ءسىز نەگە تۇسپەيسىز؟» دەپ كەۋ-كەۋلەدى. سودان ولار مەنى تەاتر وداعىنا تىركەتىپ تە قويىپتى. بىراق, مەن بۇل جاقتان ءتۇسكەنشە, ءوزىمنىڭ تۋعان جەرىمنەن تۇسپەيمىن بە دەپ, تارازعا باردىق اقسەلەۋ ەكەۋمىز. سودان 10 كۇندەي ەلدىڭ ىشىندە جۇردىك. قايدا بارسام دا قوعاداي جاپىرىلعان حالىق. ءبارى دە سىزگە داۋىس بەرەمىز دەيدى. ءتىپتى, بيلىكتەگىلەر «ءسىزدىڭ كانديداتۋراڭىز ءبىرىنشى ورىندا» دەپ قويادى. بىراق, ءبارى كەرىسىنشە بولدى. ساياسي ويىن دەگەنىڭىز وسىلاي بولادى ەكەن. جالپى, مەن ءوزىم قانداي سايىستا دا جەڭىپ شىعۋعا قۇمار اداممىن. ومىردە دە, ونەردە دە سولاي ەدىم. بىراق سول جولى دەپۋتات بولماعانىما وكىنگەن جوقپىن. بەس جىل بويعى ۋاقىتىم زايا كەتكەن جوق. ەسەسىنە, ماعان ءابۇيىر اپەرەتىن وسى قىزمەتىم ەكەنىن جەتە ءتۇسىندىم. اركىم ءوز ىسىمەن اينالىسۋى كەرەك ەكەن. ءبىز ونسىز دا كۋالىگى جوق دەپۋتاتپىز عوي. ەل ىشىندە كوپ جۇرەمىز, كوپ كورەمىز. سول جۇرتتىڭ جاعدايى قابىرعاما قاتتى باتقان سوڭ, ارەكەتتەنىپ ەدىم. ايتپەسە دەپۋتاتتىقتى نەعىلايىن, ءبىر باسىما جەتەرلىك اتاعىم بار. ەلگە قىزمەت ەتۋدىڭ ءتۇرلى جولى بار, دەپۋتاتتىققا قاراپ تۇرعان جوق.
– وسى قانشا ەلدە, ورتادا بولىپ ءجۇرمىز, باتا بەرگەن اقساقال كورگەن ەمەسپىن. بۇل قاسيەت ءبىزدىڭ ەلدە عانا بار ءتارىزدى...
– ونىڭ راس. بىردە ءبىر تۋىسقان حالىقتىڭ وكىلدەرىنىڭ ورتاسىندا بولدىم. سوندا ءبىر تۇرىك ازاماتى «قازاقستان ءالى دە وسەتىن ەل. ويتكەنى, سىزدەر وتىرعان جەردە باتا بەرەسىزدەر» دەدى. شىنىندا دا, دۇرىس بايقاعان. حالقىمىز «جاۋىنمەنەن جەر كوگەرەر, باتامەنەن ەل كوگەرەر» دەپ بەكەر ايتپاعان عوي. سودان كەيىن ارۋاقتى دا قۇرمەتتەۋ بىزدە ايرىقشا عوي. ولگەن ادامنىڭ باسىنا بارىپ تۇرامىز, دۇعا باعىشتايمىز, ەسكە الامىز دەگەن ءتارىزدى. مىسالى, قۇداي باسقا بەرمەسىن, كەيبىر وسكەن ەلدەردىڭ وزىندە ولگەن ادامعا قۇرمەت جوق, ۇمىتىلادى.
– ويدى وي تۇرتەدى. كەيبىرەۋلەر كوزى تىرىسىندە مازار سالىپ قوياتىندى دا شىعاردى. ىلكىدە وسى مازار سالۋدى, بەيىت باسىن مۇراجايعا اينالدىرىپ جىبەرگەندى اشىنىپ ايتتىڭىز. سۇرايىن دەگەنىم, كوزىمنىڭ تىرىسىندە شاكەن اعا ەكەۋمىزگە ارناپ ءبىر مۇراجاي سالسام دەۋشى ەدىڭىز. ونىڭ جايى قالاي بولدى؟
– بۇل ويىمدى كوپتەن بەرى ايتىپ جۇرگەنىم راس. قازىر تۇرىپ جاتقان ءۇيىمنىڭ ءبىر بولىگىن مۋزەيگە اينالدىرسام دەگەن وي بولعان. مەنىڭ سول ويىمدى وقىپ قويعانداي تارازدان جىگىتتەر مەنىڭ اتىما مۇراجاي اشىپتى. كەرەك جادىگەرلەردى بىرتىندەپ جىبەرىپ جاتىرمىن. تاياۋدا وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆ تەلەفون شالىپ, مۇراجايدىڭ شتات كەستەسىن بەكىتىپ, ديرەكتور, ماماندار بەلگىلەنگەنىن ايتتى. سول مۇراجايعا شاكەڭنىڭ, ءانۋاردىڭ, ەسبولعاننىڭ, رايىمبەكتىڭ, ءازىربايجاننىڭ, ءسابيرا اپايدىڭ جانە باسقالاردىڭ پورترەتتەرىن سالدىرتىپ ءبىر بولمە ارناسام با دەيمىن.
– اساعا, ءشامشىنىڭ تاعى ءبىر ولەڭىن مىسالعا العىم كەلىپ وتىر. شاكەڭ بىلاي دەيدى:
قىز ەدى باياعىدا ماقالىمىز,
بۇگىندە بۋرىل تارتتى ساقالىمىز.
دۇنيە-اي, وتكەن كۇننىڭ بەلگىسى جوق,
قىز كەتىپ, قاتىن بولدى قاتارىمىز.
وسى ولەڭ مىناداي ساۋال قويۋىمىزعا تۇرتكى بولىپ وتىر. تاياۋدا الگىندە ءوزىڭىز اۋىزعا العان ءانۋار مولدابەكوۆپەن تۇسكەن سۋرەتىڭىزدى تاۋىپ العانىڭىزدى ايتىپ, «الماتى اقشامىنا» ماتەريال بەردىڭىز. وسى سۋرەتتىڭ جۇرتشىلىققا اسەرى كۇشتى بولدى. ومىردەن وتكەن ارىپتەستەرىڭىزدى ءجيى ەسكە الاسىز, ۇمىتپايسىز...
– تاعدىر مەنى وسى بىزگە باس-كوز بولىپ ءجۇرسىن دەپ سولاردىڭ ارتىندا قالدىرعان شىعار. حال-قادەرىمشە ولاردىڭ اتىنىڭ وشپەۋىنە, وتباسىنا قولۇشىن بەرىپ جۇرەمىن. ءومىر ءوتىپ بارادى. جانە سول ءومىر بىزبەن بىتپەيدى. سوندىقتان, ءبىزدىڭ بۇگىنگى اتقارىپ جاتقان ساۋاپ ءىسىمىز ەرتەڭگە ۇلگى بولىپ قالۋى كەرەك. تۇلعالارعا دەگەن قۇرمەت ورتايماۋى قاجەت. ءانۋاردىڭ سۋرەتىن تاۋىپ العاندا التىن تاۋىپ العانداي بولدىم. بىرگە جۇرگەن كۇندەر ەسكە ءتۇسىپ, قاتتى تولقىدىم. ءانۋار, ەسبولعان, رايىمبەك, قايسىبىرىن ايتايىن, شەتىنەن باعىلان, شەتىنەن بيىك ەدى عوي. سولار قازىر ازايىپ بارادى. تاياۋدا ءبىر ءوزى ءبىر ءداۋىر بولعان سالىق زيمانوۆ ومىردەن ءوتتى. تازالىقتىڭ ەتالونى بولىپ, ەشكىمنىڭ قالتاسىنا تۇسپەي كەتتى. ارتىنا ءزاۋلىم ساراي, زاۋىت ەمەس, ەشقاشان ورتايمايتىن, توزبايتىن باي رۋحاني مۇرا قالدىردى.
«مەنىڭ بيزنەسىم وسى كەزگە دەيىن جيعان ابىرويىم...»
– «ەشكىمنىڭ قالتاسىنا تۇسپەي» دەدىڭىز. ءسىز ءوزىڭىز شە؟ بيزنەسىڭىز بار ما؟ قازىر ءوزى كوپ جاعدايدا كىسىنى تۇلعاسىنا ەمەس, تۇرمىسىنا قاراپ باعالايتىن دا ادەت بار عوي...
– مەنىڭ بيزنەسىم – وسى كەزگە دەيىن جيعان ابىرويىم, اتاعىم, مەنىڭ ەشقانداي زاۋىتىم دا, باسقام دا جوق. ءۇيدى دە سول اتاعىم سالىپ بەردى. ەگەر ايتقانىمدى ازاماتتار ورىنداپ جاتسا, وندا ەلگە دۇرىس جۇمىس ىستەگەنىم عوي. ەلدەن مەشىت سالدىم. سالدىم دەيمىن, وعان دا قولۇشىن بەرگەن ۇلتجاندى, ۇلت ونەرىن قۇرمەتتەيتىن ازاماتتار. ودان ولار دا, مەن دە جامان بولعان جوقپىز. وسى مەشىتتىڭ اشىلۋى ەلدە كوپ جاقسىلىققا جول اشتى. دەمەك, بايلىق ەلگە قىزمەت ەتسە عانا بايلىق. ايتپەسە, ساسىق بايدىڭ ءبىرى بولىپ قالاسىڭ.
قازاقتا «قاناعات قارىن تويدىرادى» دەگەن ءسوز بار. قاناعاتشىل بولساڭ, قاتارىڭنان قالمايسىڭ. قازاق ءوزى قۇدايى بار حالىق قوي. كونبىس, ءتوزىمدى, تاڭعى استى تاڭىردەن تىلەپ جاتاتىن حالىق. ءبىزدى ۇستاپ تۇرعان دا وسى قاسيەتىمىز. مىناداي ءبىر ءتامسىل بار. سوناۋ قىزىل قىرعىننىڭ كەزىندە ءبىر شال مەن كەمپىر اشتان ولگەندە, كەرەگەنىڭ ارتىندا ءبىر اسىم ەت تۇر دەيدى. كوردىڭىز بە, سونىڭ وزىندە قوناقتىڭ سىباعاسىن ساقتاپ قويعان. مەنتاليتەتتەن قاشىپ قۇتىلا المايسىڭ. كەزىندە ءبىزدىڭ اۋىلعا اۋىپ كەلگەن نەمىستەرگە, كۇردتەرگە, چەشەندەرگە شەشەلەرىمىز اۋزىمىزدان جىرىپ نان بەرىپ اسىرادى. بىراق, سولار كەيىن تويىنعاننان كەيىن, ۇرلىق-قارلىق ىستەپ, ەسىردى دە. مىنە, وسىندايدى كورىپ وسكەن ءبىز بايلىقتىڭ دا, بارلىقتىڭ دا قادىرىن بىلمەگەندە, كىم بىلەدى؟! قازىر قيت ەتسە جىلاپ قويا بەرەتىندى شىعاردىق. بارعا ءشۇكىرشىلىك ەتۋ جوق. 100 جىلدىق, 200 جىلدىق تاريحى بار, ءوسىپ كەتكەن ەلدەردىڭ وزىندە جوقشىلىق بار. ال, 20 جىلعا ەندى اياق باسقان ءبىزدىڭ ەلدىڭ جەتىستىگىنە تاۋبەشىلىك ەتۋ كەرەك قوي. ول مەملەكەتتەر دە كەزىندە ءبىزدىڭ جاعدايىمىزدى باستان وتكەردى ەمەس پە؟! سوندىقتان ماعان پرەزيدەنتىمىزدىڭ الدىمىزعا ۇلكەن ماقسات قويىپ, جۇمىس ىستەيتىنى ۇنايدى. ماسەلەن, پرەزيدەنتتىڭ تاياۋ بولاشاقتا دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋدى ماقسات ەتىپ قويۋى ەلدى قاناتتاندىراتىن, ەلدىگىمىزدى تانىتاتىن تىرلىك ەمەس پە؟! ەرتەڭىنە كوز جىبەرىپ, ۇمتىلعان ەل عانا وسەدى.
– جالپى, ءوزى تۇلعالى, بيىك ادامعا ۇلان-عايىر ءبىلىمى, پاراساتىمەن قوسا, ارتيستيزم دە ءتان بە, جوق پا؟ قالاي ويلايسىز؟
– ارتيست دەگەن ءسوزدىڭ ماعىناسى اسا كەڭ, كيەلى. ءبىر قولباسشى تۋرالى ەستىپ ەدىم. الگى كىسى حالىقتىڭ الدىنا شىعاردا ۇنەمى ايناعا قارايدى ەكەن. دەمەك, بۇل تولقۋدىڭ, ءابىرجۋدىڭ, نە قۋانىشتىڭ بەلگىسى عوي. حالىقتىڭ الدىنا شىعۋ ءۇشىن دايىندالادى, بۇل جاي ۇقساستىق ەمەس. ساياسي ساحنانىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن تەك تالانتتى ادام عانا سەزىنە الادى. ول حالىقپەن ءتىل تابىسۋ ءۇشىن ءومىرى ديالوگ, مونولوگقا اينالىپ كەتەدى. بۇل دەگەنىڭىز ءتۇرلى مىنەزدەردىڭ توعىسۋى, اشىلۋى دەگەن ءسوز عوي. وسىنى ءبىز جەڭىل ۇعىنىپ ءجۇرمىز. ءارتىس دەسە كوبىنە ءومىردىڭ كۇلكىلى جاعىن ەلەستەتىپ ۇيرەنگەنبىز.
ال ونەردىڭ ءبىر بيىگى تۇنىپ تۇرعان تاعىلىم, ديداكتيكا ەكەنىن بىلە بەرمەيمىز. ماسەلەن, ۇلى قولباسشى ابىلاي حاندى الايىقشى. ءبىر باسىندا قانشاما ونەر بولدى. ءوز حالقىنىڭ ارمانىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن وعان ارتيستيزم دە ءتان ەدى. ءايگىلى ءۇش بي – دالا ساحناسىنىڭ ۇلى ارتىستەرى ەدى.
ءبىزدىڭ پرەزيدەنتتە كوپ قاسيەت بار. ماسەلەن, كۇنى كەشە قاراعاندىدا بولدى. مەن سوندا ول كىسىنى مۇقيات تىڭدادىم. ءبىر ەرەكشەلىكتى بايقادىم. بۇرىنىراقتا ميكروفون قولعا تيسە, قانشا بايىپتى بولساڭ دا, ءسال داۋىس كوتەرىپ سويلەۋگە تۋرا كەلەتىن. ال قازىرگى اڭگىمە مۇلدەم بايسالدى قالىپقا تۇسكەن. جۇرتتى اقىرىن سويلەپ-اق تىڭداتا بىلۋگە كوشتىك. دەمەك, وسى سابىرلى, بايسالدى قالىپ بىزگە ۇلگى بولۋى قاجەت. اقىلسىزدىق ورىن العان جەردە ايقاي كوپ بولادى. ءدال قازىرگى ۋاقىتتا ساياساتتاعى كۇنامشىل ادامدارعا وسى قاسيەت جەتىسپەيدى.
«كۇندەلىك – مەنىڭ ءومىرىم»
– جۇرت ءسىزدىڭ ونەرپازدىعىڭىزبەن قاتار, قالام ۇستايتىنىڭىزدى دا بىلەدى. «الماتى اقشامىندا» بىرنەشە جىل جاريالانعان كۇندەلىگىڭىز «الماتى اقشامىنىڭ كىتاپحاناسى» سەرياسىمەن «مەنىڭ جانرىم – كۇندەلىك» اتتى تاقىرىپپەن ەكى مارتە كىتاپ بولىپ جارىق كوردى. وقىرماندار جاقسى قابىلدادى, رەداكتسياعا كەلىپ كىتاپ سۇرايتىندار كوپ. كۇندەلىكتى كۇندە جازاسىز با, الدە وي كەلگەن كەزدە مە؟
– مۇمكىندىككە قاراي, كۇندە جازۋعا تىرىسامىن. مەنىڭشە, ءار ادام ءۇشىن ءار كۇنى قىمبات. ءتىپتى, مىناۋ جارىق كۇندى امان-ەسەن كورگەنىڭە تاۋبەشىلىك ەتۋ كەرەك. ءتىپتى, ول كۇنى ەشتەڭە بىتىرمەسەم دە, كوڭىل-كۇيىمدى, اۋا رايىن جازىپ قويامىن.
كۇندەلىك – مەنىڭ پىكىرىم, ويىم, كوزقاراستارىم, ونى كەلەشەك ۇرپاق ءوزى ەكشەپ الادى. شىندىقتى عانا جازامىن. شىندىقتى كەيدە ايتا المايسىڭ, سوندىقتان ونى جازىپ قويامىن. كۇندەلىك – ماعان ىشىمدەگى شەردى شىعارۋ ءۇشىن ۇلكەن كومەك. ول – مەنىڭ ءومىرىم. وتكەن جىلداردا نە ىستەگەنىمدى وقىسام, قايتا جاسارامىن, شابىتتانامىن, ءار كۇنىمنەن وي تۇيەمىن, قورىتىندى جاسايمىن. ءار كەزەڭنىڭ دەڭگەيىن كۇندەلىكتەن كەيىنگىلەر باعامداسا دەيمىن. كۇندەلىكتى ستۋدەنتتىك جىلداردان جازعانمىن. وكىنىشكە وراي, سول جىلدارداعى 10 داپتەرىم جوعالىپ كەتتى. سوعان وزەگىم ءورتەنەدى. تىلگە, ادەبي جازۋعا كوپ ءمان بەرىپ جاتپايمىن, باستاۋىش, بايانداۋىشتار ايقاسىپ ءجۇرۋى مۇمكىن, ماعان سول ساتتەگى سيتۋاتسيا قىمبات. قالاي كەلەدى, سولاي جازامىن, سونىسىمەن دە جاقسى, تابيعي شىعادى.
– شۇيگىن اڭگىمەڭىزگە راحمەت!
