ءسويتىپ 1926 جىلدان بەرگى كەزەڭدە كەڭەستىك يمپەريا اۋماعىندا ناۋرىز مەرەكەسىن تويلاۋعا تىيىم سالىنعان. الايدا توتاريتارلىق رەجيم ەجەلدەن حالقىمىزدىڭ قانىنا سىڭگەن, سانا-سەزىمدەرىنە ورنىققان ءداستۇردى. ولاردىڭ كوكەيلەرى مەن جۇرەكتەرىنەن سىزىپ تاستاي المادى.
ءتىپتى رەسپۋبليكانىڭ باتىس وڭىرلەرىندە 14-ناۋرىز جىلدىڭ باسى دەپ سانالىپ, بۇل كۇنى تۇرعىندار ءبىر-بىرىمەن قۇشاقتاسىپ, كورىسكەن. ءار ۇيدە مول داستارقان جايىلاتىن سالت-ءداستۇر كومۋنيستىك ساياساتتىڭ قىلىشىنان قان تامىپ تۇرعان كەزدە دە جويىلماعان. بۇگىنگى كۇنى جوعارى رەسمي ورگاندار تاراپىنان بۇل داتاعا تۇسىنىستىك تانىتىلىپ, ناۋرىز مەرەكسى ءوز باستاۋىن 14- ناۋرىزدان الاتىن بولعانى دا ءبىر مەرەي. البەتتە بۇگىنگى اڭگىمەمىزدىڭ باستى ارقاۋى ماتەريالدىڭ تاقىرىبىنا شىعارىپ وتىرعانىمىزداي ناۋرىز كۇنى دۇنيەگە كەلگەندەر بولماق. ەجەلگى ناۋرىز تويى تۇركى حالىقتارىنىڭ سانا-سەزىمدەرىنەن وشپەدى دەگەننەن شىعادى. 1926 جىلدان كەيىنگى كەزەڭنىڭ وزىندە بۇدان بەرىدەگى وتىزىنشى-سەكسەنىنشى جىلدار اياعىندا ناۋرىز ەسىمىن يەلەنگەن سابيلەر قازاق جەرىنىڭ قاي قيىرىندا دا كوپ كەزدەسكەن. مۇنىڭ ءوزى الدىڭعى پىكىرىمىزدىڭ باستى دالەلى بولماق.
بۇعان ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىندە ورنالاسقان اقتوبە, باتىس قازاقستان وبلىستارىنان بىرنەشە ناقتى مىسالدار كەلتىرە كەتكەندى ءجون كورەمىز. وسى ورايدا كوزى تىرىسىندە اقجايىق ايماعىنا كەڭىنەن تانىمال بولعان تۇلعا, ورال وڭىرىندە قازاق تەلەۆيزياسىنىڭ وكىلدىگىن ءوز قولىمەن قۇرىپ, وبلىستىق تەلەۆيزيا جانە راديو حابارلارىن تاراتۋ كومپانياسىن ۇزاق جىلدار بويى باسقارعان ازامات ناۋرىزعالي سىدىقوۆتىڭ ەسىمى اۋىزعا ءبىرىنشى ورالادى. ول ىشكى جان-دۇنيەسى تازا, وزگە ءبىر جانعا قىلداي قيانات جاساپ كورمەگەن كوڭىلى مەن پەيىلى ناۋرىزدىڭ اقشا قارىنداي اق, كىرشىكسىز جان ەدى. ومىردەن ەرتەرەك كەتىپ قالدى. كوزى ءتىرى بولعاندا ۇلكەن ابىروي مەن بەدەل يەسىنىڭ توقسان جاسقا تولۋىن ەلى مەن جۇرتى ناۋرىز تويىمەن بىرگە اتاپ وتەر ەدى.
بۇدان كەيىن ناۋرىز ايىندا ومىرگە كەلگەن ءبىز بىلەتىن ناۋرىز ەسىمدى پەرزەنتتەردىڭ لەگىن ناۋرىز بەكماشەۆ جانە ناۋرىزباي قاراعويشين ەسىمدى ازاماتتار جالعاستىرادى. ونىڭ ءبىرىنشىسى ەلىمىزدى كوشىم اتتى اسىل تۇقىمدى جىلقىنىڭ ءوسۋ مەن تارالۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ جۇرگەن بەلگىلى ۇيىمداستىرۋشى-جەتەكشى بولسا, ەكىنشىسى ەل باسقارىپ, ەل قۇرمەتىنە بولەنىپ جۇرگەن نارىن قۇمى توپىراعىنىڭ ءتول تۋماسى جاڭاقالا اۋدانىنىڭ اكىمى ناۋرىزباي قاراعويشين بولىپ شىعادى.
ناۋرىز ەسىمىن يەلەنگەن ءبىر زامانداسىمىز ۇزاق جىلدار بويى وبلىستىق «ورال ءوڭىرى» گازەتىندە كولىك جۇرگىزۋشىسى بولىپ قىزمەت جاسادى. ول بۇگىندە زەينەت جاسىنا جەتكەن ەل اعاسى. قاق-سوقپەن ءىسى جوق, بۇل جالعان ءومىردىڭ كۇڭكىل-سۇڭكىلى مەن ىردۋ-دىردۋىنان قاشىق جۇرەتىن تابيعاتى تازا جان. اتالعان ايماقتاردا ناۋرىزگۇل ەسىمدى اقىلىا كوركى ساي قاباقتارى قاشاندا جايدارى, اشىق-جارقىن, ەل-جۇرتىنا سىيلى, ايەل زاتىنىڭ پاديشالارى دا بارشىلىق. مىنانداي دا ءبىر ءجايت بار. رەسەيدە دۇنيەگە كەلىپ, كەيىن تابيعي وتانىنا ورالعان ءبىر زامانداس قۇربىمىزدىڭ ەسىمى –مارتا دەپ قويىلىپ كەتىپتى. ول وتباسىمىزبەن ارالاسىپ تۇراتىن كوڭىلىمز بەن سىيلاستىعىمىز جاراسقان ازاماتتىڭ اسىل جار. ءبىر كۇنى قوناقتىق ۇستىندە, داستارقان باسىندا باس قوسقان ساتىمىزدە وعان: مارتاڭ نە سەنىڭ, مارتا دەپ اتىڭدى كىم قويىپ ءجۇر؟ مارتا ەمەس, سەنىڭ ەسىمىن ناۋرىزگۇل. قانە, شۇعىل وزگەرت قۇجاتتاعى ەسىمىڭدى دەپ ءازىل-شىنىن ارالاستىرا ءتىل قاتقانىم بار. نە دەسىن, ول مەنىڭ دوستىق-جولداستىق راۋىشتەگى ۇسىنىس-تىلەگىمدى ءۇنسىز قولداعانداي ءتۇر كورسەتتى.
قالاي دەگەندە دە ءبىز بىلەتىن ناۋرىز ەسىمدى قازاق توپىراعىنىڭ پەرزەنتتەرى كوڭىلدەرى كىم-كىمگە دە ناۋرىز ايىنىڭ ارايلاپ اتقان اق تاڭىنداي اشىق, قولىنان كەلمەيتىن كومەگىن اياپ قالمايتن سۇيەگى اسىل جاندار. قاي-قايسىسى دا ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ, قايىرىمدىلىق پەن تاتۋ-ءتاتتى تىرلىكتىڭ تۋ ۇستاۋشىلارى. ولاردىڭ ءبارى دە جىلدىڭ باسى, جىلدىڭ العاشقى ءتولى –جاقسىلىقتىڭ جىرشىسى. ەندەشە ناۋرىز كۇنى دۇنيەگە كەلىپ ناۋرىز اتانعاندار ەكى-ءۇش اۋىز وڭ لەبىزگە ابدەن لايىقتى دەپ بىلەمىز.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە-ورال-اقتوبە
