29 قاراشا, 2011

بۇگىنىنەن ەرتەڭى نۇرلى

430 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
كەرەكۋ ەلىندە ۇلتتىق تەات­رى­مىزدىڭ قالىپتاسۋىنىڭ تاريحى تەرەڭدە. وبلىستا تۇڭعىش قازاق تەاترى 1938 جىلى بەسقاراعاي كولحوز-سوۆحوز تەاترى نەگىزىندە قۇرىلعان ەكەن. سول جىلدارى بۇل تەاتر م.اۋەزوۆتىڭ «ايمان-شولپان», «ەڭلىك-كەبەك», ع.ءمۇ­سىرەپوۆتىڭ «قىز-جىبەك», «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» پەسالا­رىن ساحناعا شىعارىپتى. وكىنىشكە وراي كەيىننەن, ياعني 1948 جىلى جابىلىپ قالعان ونەر شاڭىراعى تەك 1990 جىلى عانا قايتادان ەسىگىن اشتى. سودان بەرى وسىناۋ ونەر ۇجىمى ءوز ساحناسىندا قانشاما جاۋھار­لار­دى شىعاردى دەسەڭىزشى. سولار­دىڭ قايسىبىرىنە توقتالا كەتسەك, م.اۋەزوۆتىڭ «ايمان-شولپان», «قاراگوز», «ەڭلىك-كەبەك», ع. ءمۇ­­سىرەپوۆتىڭ «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ», «ۇلپان-ەسەنەي», ۋ.شەك­س­پيردىڭ «كورول لير», ا.چەحوۆ­تىڭ «شاعالا», ەۆريپيد­تىڭ «مە­­دەيا», ي.كالماننىڭ «سيل­ۆا», «ميستەر يكس», ي.شتراۋستىڭ «جارقانات», ف.ەر­ۆەن­نىڭ «تۇلكى بيكەش», م.باي­سەركە ۇلىنىڭ «ابى­لاي حان», «كەنە حان», ءا.ءتا­جى­باەۆتىڭ «مايرا». سونداي-اق د.يسابەكوۆتىڭ «اپكە», «مۇرا­گەر­لەر», «ەسكى ۇيدەگى ەكى كەزدەسۋ», «اكتريسا», ت.احتانوۆتىڭ «كۇ­شىك كۇيەۋ», ءا.ءتارازيدىڭ «جاقسى كىسى», س.بالعاباەۆتىڭ «بىزدە عا­شىق بولعانبىز», ي.بايزاقوۆتىڭ «اقبوپە», ش. ايتماتوۆتىڭ «انا – جەر-انا», ج. ايماۋى­توۆ­تىڭ «اقبىلەك», «شەرنياز» جانە ت.ب.تۋىندىلارى ساحنانىڭ كوركى­نە اينالدى. تەاتردىڭ نەگىزگى كورەرمەن­دە­رى جاستار, سەبەبى, تەاتر اكىمشىلى­گى­نىڭ الدىنا قويعان مىندەتى ەلى­مىزدىڭ بولاشاعى جاستاردى ۇلت­تىق ونەرگە, اتا-بابالارىمىزدىڭ سال-داستۇرىنە, تىلىنە كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ بولىپ وتىر. ءسوز ورايىندا تەاتر ۇجىمى­نىڭ گاسترولدىك ساپارىمەن ءماس­كەۋ, لەنينگراد, ومبى, ءنوۆوسىبىر, الماتى, استانا, قىزىلجار, تالدىقورعان قالالارىندا ءوز ونەرىن كورسەتكەنىن ايتا كەتسەك دەيمىز. سونداي-اق, حالىقارالىق جاستار شىعارماشىلىق «شا­بىت» فەستيۆالىنە ەكى رەت (1995, 2008 ج.ج.) جانە كاير قالاسىندا وتكەن VII حالىقارالىق ەكسپەري­مەن­تالدىق تەاترلار فەستيۆالىنە, كونيا قالاسىندا (تۇركيا) دۇنيەجۇزىلىك تۇركى تىلدەس حا­لىق­تاردىڭ فەستيۆالىنە قاتىسىپ لاۋرەات اتانعانى دا ۇجىمداعى ىزدەنىس ىزدەرىن اڭعارتاتىنى ءسوز­سىز. ال ەندى اكتەرلار قاۋىمىنا كەلەتىن بولساق, روزا تاجىباەۆا, امان­كەلدى جۇكە, سەيىتجان ءتا­جىباەۆ, سانسىزباي بەكبولاتوۆ, تالجىبەك اتامبەك, مۇحتار باي­جۇمانوۆ, اقىق تاسپاەۆا, با­حار­گۇل قۇربانوۆا, تولقىن ابدراحيموۆا, بەيبىت ءشانىم, دوس­كەن ۇياباي جانە جاس بۋىن وكىل­دەرى بەكبولات وقاسوۆ, رۋسلان نىع­مانوۆ جانە ت.ب. كوپ قۇرمە­تىنە بولەنىپ جۇرگەن ونەر يەلەرى. ءبىر ايتا كەتەتىن ءجايت, تەاتر ترۋپ­پاسى جىل سايىن ت.ءجۇر­گە­نوۆ اتىنداعى تەاتر اكادەميا­سى­نىڭ تۇلەكتەرىمەن تولىقتى­رى­لىپ تۇ­رادى. تەاتردىڭ وزىندىك سيم­فونيالىق وركەسترى بار, ديريجەرى بولات راقىمجانوۆ, ءان ءپانىنىڭ مۇعالىمى اننا الەكسەەۆا, كونتسەرتمەيستەرلەر يرينا ۆو­رونينا, ناتاليا كۋمينوۆا بالەتمەيستەر بايان يسابەكوۆالار ءار تۋىندىنىڭ جۇرت جۇرەگىنە جە­تۋىنە ءوز ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن اياۋلى جاندار. ءيا, تەاتر حالىقتىڭ, ەلدىڭ تاريحى مەن بولمىسىنان سىر شەرتەر قازىنالى وردا دەسەك, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ اتىنداعى وبلىستىق قازاق مۋزىكالى دراما تەاترىنىڭ ماقساتى – ۇلتتىق ونەرگە دەگەن مۇقتاجدىقتىڭ ور­نىن تولتىرۋ. بۇگىندە بۇل ونەر ۇجىمىنىڭ ءوز باعىت-باعدارى بار. ەڭ باستىسى, ۇجىم ۇدايى ىزدەنىس ۇستىندە. سوندىقتان دا وسى­ناۋ 20 جىل ارالىعىندا ول ءوزىنىڭ مۇمكىندىگىن ءوز ەلىمىزدە عانا ەمەس, الىس شەت ەلدەرگە دە دالەلدەي ءبىلدى, حالىقارالىق فەس­تيۆالدارعا, ونەر سايىستا­رىن­دا تەرەزەسى تەڭ ەكەنىن كور­سەتتى. ەندەشە, حالىققا رۋحاني بايلىق سىيلاپ, ۇلتتىق سالت-ءداس­تۇرمەن اتادان قالعان اسىل سوزدەرمەن جاستارعا تاربيە بەرىپ كەلە جاتقان تەاتردىڭ بۇگىنىنەن ەرتەڭى نۇرلى دەپ بىلەمىز. مۇحتار ماناپ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ ديرەكتورى.
سوڭعى جاڭالىقتار