«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارنايى جوباسى: جاسامپازدىق جەمىستەرى
جيىرما جىلدىڭ ىشىندە اتقارىلعان يگى ىستەردىڭ ارقاسىندا ءاربىر ءوڭىرىمىز وزگەرىپ, ءومىرىمىز جاقسارىپ كەلەدى.
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتى وسىنداي وركەندى وزگەرىستەردى بەينەلەيتىن ماتەريالداردى تۇراقتى جاريالاپ تۇرادى.
تومەندە اتىراۋ وبلىسى, جىلىوي اۋدانىنداعى جاڭاقاراتون كەنتىنەن فوتورەپورتاج بەرىلىپ وتىر.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العانعا دەيىن قازاقستان كارتاسىنا جاڭاقاراتون كەنتىنىڭ اتى ەنگەن جوق. سەبەبى, وڭىردە مۇنداي اتاۋمەن ەلدى مەكەن بولمادى. بۇل كەنتتىڭ قۇرىلىسى 1992 جىلى باستالعاندىقتان, مۇنى تەك جىلىوي اۋدانىنداعى عانا ەمەس, ىرگەسى ەل تاۋەلسىزدىگىمەن بىرگە قالانعان قازاقستان كارتاسىنداعى ەڭ جاڭا كەنتتىڭ ءبىرى دەۋگە ابدەن بولادى. العاشىندا مۇندا 60-تان اسا كوتتەدج ۇلگىسىندەگى ەكى قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر قۇرىلىسىن سالۋ باستالدى. كەيىننەن 90-جىلداردىڭ اياعىندا جاڭاقاراتوندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ قارقىن الدى. قۇرىلىستى قارجىلاندىرۋدى بۇرىنعى «قازاقويل», بۇگىنگى «قازمۇنايگاز» كومپانياسى قولعا الدى. نەگە؟ ويتكەنى, جىلىوي اۋدانىنداعى كەن ورىندارىندا جۇمىس جاسايتىن مۇنايشىلاردىڭ وتباسى ەسكىقاراتون دەگەن اۋىلدى مەكەندەيتىن ەدى. اۋىلدىڭ ەسكى دەپ باستالاتىن اتىنا ساي, سوناۋ كەڭەس داۋىرىندە سالىنعان تۇرعىن ۇيلەر ابدەن ەسكىرگەن, ەدەنىنەن بۇلكىلدەپ سۋ شىعىپ كەتەتىن. بۇل ماسەلەنى تۇرعىندار الدەنەشە رەت كوتەرىپ, «قازاقويل» باسشىلارىنا, ءتىپتى ۇكىمەتكە دەيىن جانايقايعا تولى حاتتار جازدى.
بۇل كۇندەرى سونىڭ ءبارى كورگەن تۇستەي ۇمىتىلدى. ەسكىقاراتون تۇرعىندارى 2000 جىلى جاڭا كەنتتە بوي كوتەرگەن ءبىر, ەكى جانە ءۇش قاباتتى تۇرعىن ۇيلەرگە كوشە باستادى. مۇنايشىلار بالالارى ءۇشىن 724 ورىنعا ەسەپتەلگەن تيپتىك جوباداعى مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. ءسويتىپ, ەكى-ءۇش جىلدىڭ ىشىندە «قازاقويل» كومپانياسىنىڭ قارجىسىمەن 540 وتباسى تۇگەلدەي جاڭاقاراتون كەنتىنە كوشىرىلدى. ال ەكولوگيالىق احۋالى ناشارلاعان سارىقامىس ەلدى مەكەنىنىڭ تۇرعىندارىن جاڭا مەكەنگە كوشىرۋ ماسەلەسى ۇكىمەت دەڭگەيىندە شەشىمىن تاپتى. ۇكىمەت سارىقامىس تۇرعىندارىن كوشىرۋدى «تەڭىزشەۆرويل» بىرلەسكەن كاسىپورنىنا تاپسىردى. شەتەلدىك ينۆەستورمەن بىرلەسكەن بۇل كاسىپورىن سارىقامىس تۇرعىندارىنىڭ قالاۋىمەن جاڭاقاراتون كەنتى مەن اتىراۋ قالاسىنان جاڭا تۇرعىن ۇيلەر قالاشىعىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋدى قارجىلاندىردى. وسىلايشا, جاڭا كەنتكە سارىقامىس اۋىلىنان 340 وتباسى كوشىپ كەلدى.
جاڭاقاراتون كەنتىنىڭ وزگە اۋىلداردان ەرەكشەلىگى كوپ. بىرىنشىدەن, كەنتتەگى تۇرعىن ۇيلەر وزىندىك ساۋلەتىمەن كوز تارتادى. مۇنداعى ەكى, ءۇش قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ سىرتقى كەلبەتى ءبىر-بىرىنەن اسىپ تۇسەدى دەۋگە بولادى. ەكىنشىدەن, ءار تۇرعىن ۇيگە سۋ قۇبىرى, تابيعي گاز جەلىسى, ءتىپتى, كاناليزاتسيا قۇبىرى دا تارتىلعان. باسقاشا ايتقاندا, جاڭاقاراتون تۇرعىندارى كەنتتە تۇرادى دەمەسەڭ, قالاداعى يگىلىكتىڭ بارلىعىن پايدالانىپ وتىر. قازىر جاڭاقاراتوندا 1124 تۇرعىن ءۇي تىركەلگەن. ال حالىق سانى – 6224. كەنت اكىمى رازيا مولداباەۆانىڭ ايتۋىنشا, مۇنداعى 3436 ەڭبەك ەتۋگە جارامدى تۇرعىننىڭ باسىم بولىگى مۇناي ونەركاسىبىندە, وسى سالاعا قىزمەت كورسەتەتىن كاسىپورىندارعا جۇمىسقا تارتىلعان. جانە ءۇشىنشى ەرەكشەلىككە بالاپ ايتارىمىز, كەنتتە جۇمىس جاسامايتىن جالقاۋلار جوق دەۋگە بولاتىنداي. ويتكەنى, جىل باسىندا جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەن 31 ادام بولسا, ءدال قازىرگى ۋاقىتتا بۇل ساناتتا تەك 12 ادام عانا بار. ءتورتىنشى ەرەكشەلىك, كەنتتە تۇرمىسى تومەن, از قامتىلعان وتباسى تىركەلمەگەن. دەمەك, بۇل كەنتتە بىردە-ءبىر ادام اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك المايدى. مۇندا 34 جەكە كاسىپكەردىڭ يەلىگىندەگى 15 دۇكەن, 5 كافە-بار, 1 ناۋبايحانا مەن 1 شاشتاراز تۇرعىندارعا قىزمەت كورسەتەدى. ءبىر سەرىكتەستىك پەن 6 شارۋا قوجالىعى دا بىرنەشە ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر.
كەنتتە 1300-دەن استام وقۋشى ەكى مەكتەپتە ءدارىس الادى. ونىڭ ءبىرى جوعارىدا ايتقانىمىزداي, 2000 جىلى, ەكىنشى مەكتەپ 2006 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن. مەكتەپتەردە مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالارعا ارنالعان دايارلىق جانە شاعىن توپتار اشىلعان. دارىگەرلىك امبۋلاتوريا جانىنان 10 كەرەۋەتتىك كۇندىزگى ستاتسيونار اشىلعان جانە وزگە اۋىلداردىڭ قولى جەتپەگەن وسى زامانعى مەديتسينالىق ەكگ, ۋۆچ, رەنتگەن, ستوماتولوگيالىق جابدىقتارمەن قامتىلىپتى. مۇنى ەندى وسى كەنتتىڭ بەسىنشى ەرەكشەلىگى دەسەك, ارتىق بولماس. كاسىپكەر جىگىتتەر ءزاۋلىم مەشىت سالىپ بەرىپتى. كەنتتىڭ ءورت ءسوندىرۋ بولىمشەسىندە 2 ارناۋلى تەحنيكا ءورت سوندىرۋگە ۇدايى دايىن تۇرادى. پوشتا بولىمشەسى دە جۇمىس جاسايدى.
قازىرگى كەزدە جۇمىسسىزى جوق اۋىلدى تابۋ قيىن. وسى تۇرعىدان ايتقاندا, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن بوي كوتەرگەن جاڭا كەنت – جاڭاقاراتوندى بەرەكەلى دە قۇتتى مەكەن دەيتىندەي نەگىز بار. ويتكەنى, جاڭاقاراتوندىق تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسى – ءتۇزۋ, كوڭىلى – كوتەرىڭكى. جىل سايىن ءار وتباسىندا ىڭگالاپ سابيلەر ومىرگە كەلۋدە. ماسەلەن, 2009 جىلى 202 ءسابي جارىق دۇنيە ەسىگىن اشسا, بىلتىر تاعى دا 174 نارەستە اتا-اناسىن ۇلكەن قۋانىشقا بولەدى. ال بيىلعى ون ايدا جاڭاقاراتوندىقتار قاتارىنا 165 ءسابي قوسىلدى. مىنە, مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن كەڭ قانات جايعان جاڭاقاراتون كەنتىنىڭ وزگە اۋىلدارعا ۇلگى ەتەرلىك بۇگىنگى بەينەسى وسىنداي.
ارنايى بەتتى دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ اتىراۋ وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى جولداسبەك شوپەعۇل.
