الدىمەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ەمومالي راحمونمەن شاعىن قۇرامدا كەزدەسىپ, ودان كەيىن كەڭەيتىلگەن قۇرامدا كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى.
بۇل ساپاردىڭ قازاقستان مەن تاجىكستان اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ 25 جىلدىعىنا تۇسپا-تۇس كەلۋىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى بار ەكەنىن اتاپ وتكەن قازاقستان پرەزيدەنتى وسى جىلدار ىشىندە بۇرىننان باۋىرلاس ەلدەردىڭ اراسىندا سەنىمدى سەرىكتەستىك, تاتۋ كورشىلىك بايلانىستىڭ ورنىققانىن, شيرەك عاسىر ىشىندەگى قارىم-قاتىناستىڭ بيىك دەڭگەيگە كوتەرىلىپ, قازاقستان مەن تاجىكستان حالىقتارىنىڭ دوستىعىن نىعايتۋ جولىندا ەمومالي راحموننىڭ ايرىقشا ءرول اتقارعانىن اتاپ ءوتتى.
– ءسىز باسشىلىق ەتكەن جىلدار ىشىندە ءبىز زور سەنىمگە, ىنتىماقتاستىققا جانە دوستىققا نەگىزدەلگەن قارىم-قاتىناس ورناتتىق. ەشقاشان ارامىزدا شەشىمىن تاپپاعان ماسەلە بولعان ەمەس. ءبىز ءاردايىم, اسىرەسە حالىقارالىق دەڭگەيدە ءبىر-ءبىرىمىزدى قولداپ كەلەمىز, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇگىندە ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جاڭا كەزەڭگە اياق باسقانىن ايتىپ, مەملەكەتارالىق قارىم-قاتىناستىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋعا ىقىلاستى ەكەنىمىزدى جەتكىزدى.
– ەكى ەل اراسىندا ەجەلدەن قالىپتاسقان جاراسىمدى بايلانىس بار. تۇسىنىگى مەن ۇستانىمى ۇقساس مەملەكەتتەردىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىعى جىلدار جىلجىعان سايىن ارتپاسا, كەمىگەن جوق. قازىرگى تاڭدا تاجىكستان – قازاقستاننىڭ ماڭىزدى وداقتاسى ءارى سەرىكتەسى. مۇنداي سەنىم مەن دوستىققا نەگىزدەلگەن قارىم-قاتىناس ەلدەرىمىزدى جاقىنداستىرا تۇسەدى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستار دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە قادام باسقانىنا توقتالىپ, بۇگىندە ەكى ەلدىڭ اراسىندا 80 شارت پەن كەلىسىمنىڭ بارىن اتاپ ءوتتى. ال وسى جولعى كەزدەسۋ بارىسىندا جاسالعان كەلىسسوزدەر مەن بىرلەسكەن مالىمدەمە ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى تەرەڭدەتۋگە باعىتتالىپ, كەلەشەكتەگى باسىمدىقتاردى ايقىندادى.
– ءبىز سىزدەرمەن كەز كەلگەن ماسەلەنى بىرلەسە تالقىلاۋعا دايىنبىز. بيىل سىزدەردە سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جونىندەگى كونفەرەنتسيا وتەتىنىنەن حاباردارمىز. قازاقستان بۇل باستامانى دا قولدايدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
كەزدەسۋ بارىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىن «پاراسات» وردەنىمەن ماراپاتتادى.
ءوز كەزەگىندە تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون جىلى شىرايمەن قارسى الىپ, قوناقجايلىلىق تانىتقان قازاق حالقىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. «قازاقستان – ءبىزدىڭ ەلدىڭ سەنىمدى سەرىكتەستى ءارى نەگىزگى وداقتاسى. قانداي كۇردەلى كەزەڭدەردە دە ەكى ەلدىڭ دوستاستىعىنا سىزات تۇسكەن ەمەس. ءسىز بارلىق ۋاقىتتا دا بىزگە قولداۋ كورسەتىپ, تاجىكستاننىڭ بەيبىت پروتسەسىنە كومەك كورسەتىپ, ەكونوميكالىق قولداۋ ءبىلدىرىپ كەلەسىز. ديپلوماتيالىق بايلانىس ورنىققان 25 جىلدىڭ ىشىندە ىنتىماقتاستىعىمىز نىعايا ءتۇسىپ, بۇگىندە ستراتەگيالىق سەرىكتەس دەڭگەيىنە جەتتىك», دەدى ول. ە.راحمون ەكى ەل اراسىنداعى جان-جاقتى بايلانىس قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىنا توقتالىپ, ونى ودان ءارى ىلگەرىلەتۋگە نيەتتى ەكەنىن جەتكىزدى. سوڭىندا ە.راحمون سەنىمدى ساياسي پلاتفورما مەن مىقتى قۇقىقتىق بازاعا نەگىزدەلگەن ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ تابىستى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى جونىنەن قازاقستان تاجىكستاننىڭ جەتەكشى ەكونوميكالىق ارىپتەستەرى اراسىندا ەكىنشى ورىنعا يە. ءبىز ەلدەرىمىزدىڭ كەشەندى ءارى ستراتەگيالىق قارىم-قاتىناستارىن نىعايتۋعا نيەتتىمىز, – دەدى تاجىكستان پرەزيدەنتى.
بۇدان كەيىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ەمومالي راحموننىڭ ەلىمىزگە جاساعان رەسمي ساپارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى ءۇشىن بريفينگ وتكىزدى. بىرلەسكەن مالىمدەمە جاساۋ بارىسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكىجاقتى كەزدەسۋدە مەملەكەتارالىق قارىم-قاتىناس, ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستار, وڭىرلىك جانە جاھاندىق كۇن تارتىبىنە قاتىستى ماسەلەلەر جان-جاقتى تالقىلانعانىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە قازاقستان – تاجىكستانننىڭ نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەسى. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, ءوزارا تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى شامامەن 800 ملن دوللارعا جەتىپ, ءبىر جىلدا 30 پايىزعا وسكەن. ءالى دە ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بار. سوندىقتان تاياۋ جىلدارى ەكىجاقتى تاۋار اينالىمىن 2 ملرد دوللارعا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر.
جالپى قازاقستان تاجىكستانعا بيداي, ۇن, وسىمدىك مايىن جانە قۇرىلىس ماتەريالدارىن, مۇناي ونىمدەرىن تاسىمالداسا, تاجىكستاننان بىزگە كوبىنە جەمىس-جيدەك, كوكونىستەر اكەلىنەدى. «بۇگىندە تاجىكستان, وزبەكستان, قىرعىزستان جانە تۇرىكمەنستان ەلدەرىمەن جۇرگىزىلگەن بايىپتى كەلىسسوزدەردىڭ ارقاسىندا كەزىندە جابىق بولعان تەمىر جول, اۆتوكولىك جولدارى اشىلىپ, بۇل ساۋدا اينالىمىن ودان ءارى ۇدەتە ءتۇستى. قازىر تاجىكستاندا جاڭعاق, قارا ورىك, انار سەكىلدى جەمىستەر ءپىستى. مۇنداي تازا ەكولوگيالىق ونىمدەر ءبىزدىڭ ەلدىڭ سورەلەرىندە دە مولىنان بولسا دەيمىز. سوندىقتان كەلىسسوزدەر بارىسىندا جول كارتاسىن جاساۋعا دا ۋاعدالاستىق», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. سونداي-اق ەكى ەل اراسىنداعى كولىك-لوگيستيكالىق بايلانىسقا توقتالعان ەلباسى الداعى ۋاقىتتا استانا-دۋشانبە باعىتىندا تىكەلەي اۋە رەيىسىن اشۋ قاراستىرىلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
بريفينگتە ەكىجاقتى سۋ-ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ماسەلەلەر بويىنشا وتكەن كەلىسسوزدەردىڭ ناتيجەلەرى دە باياندالدى. ء«بىز ورتالىق ازياداعى ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ جونىندەگى ۇستانىمدارىمىزدىڭ ۇقساس ەكەنىن تاعى دا راستادىق. ءوزارا ءتيىمدى شەشىمدەر تابۋ قاجەتتىگىن ايتتىق. بۇل ماسەلە بويىنشا حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ قىزمەتىنە ەرەكشە ءمان بەرىلەدى», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
كەزدەسۋ بارىسىندا حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىنداعى, اسىرەسە قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشەلىگىنە بايلانىستى ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى دە تالقىلانىپ, اۋعانستانداعى احۋالعا قاتىستى وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جايىنا ايرىقشا ءمان بەرىلگەن.
قوس مەملەكەت اراسىندا مادەني بايلانىستار دا نىعايىپ, ەلوردا كوشەلەرىنىڭ بىرىنە تاجىك اقىنى, فيلوسوف رۋداكيدىڭ ەسىمى بەرىلەتىنى بەلگىلى بولدى. بۇل دا ەكى ەلدى جاقىنداستىرىپ, باۋىرلاستىعىن ارتتىرا تۇسەتىن باستى ەستەلىك بولماق.
مەملەكەت باسشىلارىنىڭ بىرلەسكەن مالىمدەمەسىنە قول قويىلعاننان كەيىن ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ پەن تاجىكستان ىشكى ىستەر ءمينيسترى رامازون راحيمزودا قازاقستان مەن تاجىكستان ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى رەادميسسيا مەن ونى ىسكە اسىرۋ ءتارتىبى, ەكى ەل ازاماتتارىنىڭ قازاقستان مەن تاجىكستان اۋماقتارىندا بولۋ ءتارتىبى جانە كوشى-قون سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدەردى; سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى قايرات ءابدىراحمانوۆ پەن سەرودجيدين اسلوۆ ەكى ەل ۆەدومستۆولارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىن; ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءمادينا ابىلقاسىموۆا مەن تاجىكستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ناسيم وليمزودا الەۋمەتتىك سالاداعى ىنتىماقتاستىق نيەتى تۋرالى مەموراندۋمدى; ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءمادينا ابىلقاسىموۆا مەن تاجىكستاننىڭ ەڭبەك, كوشى-قون جانە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ءمينيسترى سۋمانگۋل تاگويزودا ەڭبەك جانە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق نيەتى تۋرالى مەموراندۋمدى راسىمدەدى.
كەزدەسۋلەردەن كەيىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ەمومالي راحمون قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسىن ارالادى. مەملەكەتتەر باسشىلارىنا قازاقستان پرەزيدەنتى مۋزەيى مەن ەكسپوزيتسيالىق-كورمە ورتالىعىنىڭ ەكسپوناتتارى كورسەتىلدى.
سوڭىندا ەكى ەل باسشىلارى ورتالىقتىڭ ينتەراكتيۆتى ءبىلىم بەرۋ تەحنولوگياسىنىڭ زاماناۋي مۇمكىندىكتەرىمەن تانىستى.
قىمبات توقتامۇرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى
