جاڭانىڭ ءبارى – ۇمىتىلعان ەسكى
جالپى, مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ تاريحىنا ۇڭىلەر بولساق, سپورتتىق باعىتتاعى بۇل ءبىلىم مەكەمەسى 1989 جىلى دا وليمپيالىق رەزەرۆتەر ۋچيليششەسى بولىپ قايتا قۇرىلعان ەكەن. ياعني سپورت سالاسىندا جوعارى ناتيجەلەرىمەن كوزگە تۇسكەن تۇلەكتەر مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ قابىرعاسىندا ۋچيليششە ستۋدەنتتەرى رەتىندە تاعى دا ەكى جىلعا قالدىرىلا باستادى. مۇنىڭ وزىندىك ارتىقشىلىقتارى مول بولاتىن. مىسالى, كوپتەگەن تالانتتى سپورتشىلار مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ دالادا قالعانداي بولىپ, ۇلكەن سپورتقا اپارار جولدا «اداسىپ» كەتىپ جاتتى. ال ۋچيليششەدە قالىپ, وقۋىن جالعاستىرعانداردىڭ ءبىر وقپەن ەكى قويان اتىپ الۋ مۇمكىندىگى بولدى. بىرىنشىدەن, ولار ەكى جىل بويى تولىقتاي مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىندا بولىپ, جاتتىعۋلارىن الاڭسىز جالعاستىرا الدى. ەكىنشىدەن, كوللەدجدى بىتىرگەن سوڭ بۇل جاس ماماندارعا ديپلوم بەرىلىپ, ولار شاكىرت دايارلاۋ قۇقىعىن يەلەندى.
وكىنىشكە قاراي, مەكتەپ-ينتەرنات ۋچيليششە مارتەبەسىنەن 1998 جىلى ايىرىلدى. ەندى مىنە, ارادا جيىرما جىل وتكەندە ءماجىلىس دەپۋتاتى سەرىك ساپيەۆتىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن, مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ مارتەبەسىن وزگەرتۋ ماسەلەسى بيىك مىنبەردەن قوزعالا باستادى. ءبىر ايتا كەتەتىنى, بوكستان وليمپيادا چەمپيونى, بەل باركەر كۋبوگىنىڭ يەگەرى سەرىك ساپيەۆتىڭ ءوزى دە وسى مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ قابىرعاسىندا وقىپ, سايىن اراتاەۆ, ۆلاديمير ماسلين سىندى باپكەرلەردىڭ ءتالىمىن العان. سونىمەن قاتار بۇل ۇيادان افينا وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرلەرى – بوكسشى سەرىك ەلەۋوۆ پەن ونسايىسشى دميتري كارپوۆ, ريو-دە-جانەيرو وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, ەركىن كۇرەس شەبەرى ەلميرا سىزدىقوۆا جانە باسقا دا حالىقارالىق دەڭگەيدە ونەر كورسەتكەن سپورت ساڭلاقتارى تۇلەپ ۇشقان.
مارتەبەنىڭ وزگەرۋىنە مەكتەپ ءازىر مە؟
«چەمپيوندار ۇستاحاناسى» دەگەن اتقا يە بولعان مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ ىرگەتاسى 1971 جىلى قالانعان. قازىرگى تاڭدا بۇل وقۋ ورنىندا 437 تاربيەلەنۋشى ءبىلىم الىپ, سپورتتىڭ 13 ءتۇرى بويىنشا قابىلەتتەرىن ۇشتاپ ءجۇر. مەكتەپ-ينتەرناتتا 46 جاتتىقتىرۋشى-وقىتۋشى ەڭبەك ەتەدى. ونىڭ بىرەۋى – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرى, 7-ءۋى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى, ال 31-ءى جوعارى دارەجەلى جاتتىقتىرۋشى-وقىتۋشىلار.
مۇنداعى بوكس, ەركىن جانە گرەك-ريم كۇرەستەرى, دزيۋدو, اۋىر اتلەتيكاعا ارنالعان زالدار ءتيىستى ستاندارتتارعا ساي, كەرەك-جاراقپەن تولىعىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ۆەلوبازا كەشەنىندە دە شاباندوزداردىڭ جاتتىعۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعان. وقۋ كورپۋستارى كەڭ, 120 ادام ءبىر مەزگىلدە تاماقتانا الاتىن اسحانا بار. مەديتسينالىق-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ قۇرال-جابدىقتارى دا تولىققاندى جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ مارتەبەسى كوللەدج بولعان كەزدە مۇندا قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە وقيتىن, ارقايسىندا 20 بالادان بولاتىن ەكى توپ قۇرىلادى. سپورت باسقارماسى باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تاربيەلەنۋشى سانىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى قوسىمشا قاجەتتىلىكتەرگە دەگەن سۇرانىس بولمايتىن كورىنەدى. ينتەرنات جاتاقحاناسىندا ورىن جەتكىلىكتى, وقىتۋشىلار مەن جاتتىقتىرۋشىلارعا دا سونشالىقتى ارتىق سالماق تۇسە قويمايدى ەكەن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بولاشاق كوللەدجدىڭ 40 تاربيەلەنۋشىسى مەكتەپ-ينتەرناتقا تاستاي باتىپ, سۋداي ءسىڭۋى ءتيىس.
البەتتە, مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ مارتەبەسىن وزگەرتۋ ماسەلەسى تاقىر جەردەن پايدا بولا قالعان جوق. اۋەلى بۇل جوبانى وبلىستىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسى ءماجىلىس دەپۋتاتى س.ساپيەۆپەن بىرگە تالقىلاۋدان وتكىزىپ, پىسىقتاعان. ودان كەيىن بارىپ سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ ىستەرى جونىندەگى كوميتەتكە ۇسىنىس رەتىندە جىبەرىلگەن. دەگەنمەن, الداعى ۋاقىتتا زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋگە تۋرا كەلەدى. جالپى, سپورتتىق ءبىلىم مەكەمەسىن كوللەدجگە اينالدىرۋ ءىسى مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ قۇرىلتايشىسى بولىپ تابىلاتىن قاراعاندى وبلىستىق اكىمدىگى, اتاپ ايتقاندا ءوڭىر باسشىسى ەرلان قوشانوۆ تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ وتىر. مۇنىڭ ءوزى قولعا الىنار بۇل شارۋانىڭ ءتۇبى باياندى بولارىنا كۇمان تۋدىرتپايدى.
«گرەيسكە» كەتكەن عيمارات قايتپايدى
وبلىستىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ناتاليا سۋحورۋكوۆانىڭ اتىنا «مەكتەپ-ينتەرناتتا باسقا وبلىستىڭ بالالارى وقي ما؟», دەپ جولداعان سۇراعىمىزعا «وقۋشىلاردى مەكتەپ-ينتەرناتىنا قابىلداۋ ەرەجەسىنە سايكەس, وقۋعا تۇسۋشىلەر تۇرعىلىقتى مەكەنجاي تۋرالى انىقتاما تاپسىرادى. وسى دەرەكتەرگە سايكەس, وزگە وبلىستاردان وقۋعا قابىلدانعاندار جوق. دەگەنمەن, قازاقستان ازاماتتارىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن قورعاۋ ماقساتىندا مەكتەپ-ينتەرنات باسقا وبلىستاردان دا كەلگەن بالالاردى قابىلداۋعا قۇقىلى» دەگەن جاۋاپ الدىق. سپورت باسشىسىنىڭ بۇل جاۋابىنا ءىشىمىز كادىمگىدەي جىلىپ-اق قالدى. ء«ار قازاق – مەنىڭ جالعىزىم» دەگەن ۇستانىم تۇرعىسىنان كەلگەندە, بۇل, ارينە, قۇپتارلىق شارۋا. دەگەنمەن, مىنا جايتتى دا ەسكەرە جۇرگەن ءجون سياقتى. ماسەلەن, 2014 جىلى وسى مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ تاربيەلەنۋشىسى ماحامبەت قۋاتبەك قىتايدا وتكەن جاسوسپىرىمدەر وليمپياداسىندا ەركىن كۇرەستەن چەمپيون بولدى دا, ىلە باپكەرىن دە, ءبارىن دە تاستاپ, ءوزىنىڭ تۋعان ولكەسىنە تارتتى دا وتىردى. ال ەندى وسى بوزبالا وبلىستىڭ تۋماسى بولسا, باپكەردىڭ ەسىل ەڭبەگىن, بەس جىل اسىراعان ينتەرناتتىڭ قارا نانىن اقتاپ, قازىرگى تاڭدا وبلىس سپورتىنىڭ اتىن شىعارىپ جۇرەر مە ەدى دەگەن وي دا كەلەدى.
تاعى ءبىر ماسەلە, «كوللەدج بولا قالعان كۇندە ءبىلىم مەكەمەسى عيماراتتان تارلىق كورمەي مە؟» دەگەن سۇراق تۋىندايدى. مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ ءجۇزۋ باسسەينىنە ارناپ سالىنعان تاماشا عيماراتى 1999 جىلى «گرەيس» دەپ اتالاتىن ميسسيونەرلەر شىركەۋىنە ساتىلىپ كەتكەن. وكىنىشتىسى سول, قازىرگى تاڭدا ونى قايتارىپ الۋدىڭ ەشقانداي امالى قالماعان. نەگە دەسەڭىز, كەزىندە ءبارى دە زاڭداستىرىلىپ, بالتالاساڭ دا بۇزىلمايتىنداي قىلىپ قۇجاتتالىپ قويىلعان ەكەن. مۇنى وبلىستىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىسى رەسمي تۇردە مويىنداپ وتىر. مۇمكىن ايتا كەتۋ دە كەرەك شىعار, عيمارات «گرەيسكە» ساتىلعان 1999 جىلى قاراعاندى قالاسىنىڭ اكىمى نيكولاي فيلاتوۆ بولعان, ال وبلىس سپورتىن سەرگەي سەنين باسقارىپ تۇرعان ەكەن.
ءيا, مەكتەپ-ينتەرنات كوللەدج بولىپ كەرەگە كەڭەيتسە, دەپۋتات ساپيەۆتىڭ ءوز ماقالاسىندا كوتەرگەن سپورتتىق رەزەرۆتىڭ ۇزىلمەيتىن جۇيەسىن دايارلاۋ, جاسوسپىرىمدەر سپورتىنىڭ ۇلكەن سپورتتىق جەتىستىكتەرگە باستايتىن جوعارى بۋىنمەن جالعاسۋىن جولعا قويۋ, وبلىس سپورتشىلارىنىڭ ۇلتتىق قۇراما كوماندالاردىڭ ساپىنا ءوتۋىن ارتتىرۋ, ەلىمىزدەگى جاتتىقتىرۋشىلار قاتارىن كوبەيتىپ, ولاردىڭ مەكتەپتەردەگى دەنە تاربيەسىنىڭ وقىتۋشىلارى, بجسم-عا, اۋىلدىق, اۋداندىق مەكتەپتەرگە, فيتنەس ورتالىقتارعا, وندىرىستىك كاسىپورىندارعا نۇسقاۋشى, جاتتىقتىرۋشى بولىپ ورنالاسۋىن قامتاماسىز ەتۋ سياقتى قاداۋ-قاداۋ ماسەلەلەردىڭ تامىرىنا قان جۇگىرەر ەدى.
قايرات ءابىلدا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى
