ەلىمىزدە تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى قانشاما تۇرعىن ءۇي سالىنۋدا. دەگەنمەن, حالىقتىڭ تۇرعىن ۇيگە دەگەن سۇرانىسى ازايماي كەلەدى. وسى ماسەلەنى شەشۋدە ەلباسىمىز «7-20-25» دەگەن باعدارلامانى باستاماشىلىقپەن ۇسىنىپ وتىر. مۇنىڭ ءمانىسى وسى كەزگە دەيىنگى 14-16 % جىلدىق ءوسىم مولشەرلەمەسىن 7 %-عا دەيىن تۇسىرۋگە نەگىزدەلگەن. ەگەردە بۇگىن بانكتەر العاشقى تولەمنىڭ ءۇي باعاسىنىڭ كەمىندە 30-50 %-ىن قۇراۋىن تالاپ ەتسە, بۇل باعدارلاما بويىنشا العاشقى تولەم 20 %-دان اسپاۋى كەرەك. نەسيەنى جابۋ مەرزىمى دە ۇزارتىلماق. ارينە, بۇل ءۇيلى بولۋدى ارمانداپ جۇرگەندەردىڭ ءۇمىتىن كۇشەيتە ءتۇستى.
جوعارى ءبىلىم الۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ءبىلىم ساپاسى دا قوعام ءۇشىن وتە ماڭىزدى ەكەنى انىق. ەلباسى ۇسىنعان باستاما بويىنشا جىل سايىنعى 54 مىڭ گرانتقا 20 مىڭ گرانت قوسىلماق. ونىڭ ىشىندە 11 مىڭ گرانت تەحنيكالىق ماماندىقتارعا بولىنۋگە ءتيىس. سونىڭ ارقاسىندا ەكونوميكامىزدىڭ جاڭا جاعدايىندا – ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيانىڭ تالابىنا ساي مىڭداعان مامان دايىندالىپ شىعادى. وعان قوسا ستۋدەنتتەردىڭ جاعدايى بولۋ ءۇشىن 25 مىڭنان استام ورىنعا ارنالعان ستۋدەنتتىك جاتاقحانا سالۋدى ۇسىنىپ وتىر. كورىپ وتىرعانىمىزداي, ۇندەۋدە كوتەرىلگەن ماسەلەلەردىڭ جاستار ءۇشىن بەرەرى مول. باسپانامەن قامتۋ مەن ءبىلىم الۋعا جاعداي جاساۋ, باسقا دا ارتىقشىلىقتار بولام دەگەن بالانىڭ باعىن اشاتىن يگىلىكتەر.
باقبەرگەن دوسمانبەتوۆ,
قوعام قايراتكەرى, وبلىستىق قوعامدىق كەڭەس مۇشەسى
قىزىلوردا وبلىسى
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» اتتى حالىققا ۇندەۋى قاراپايىم ادامداردىڭ كوڭىلىنە ۇلكەن قوزعاۋ سالۋدا. ويتكەنى مۇندا ايتىلعان جاقسىلىقتاردىڭ بارلىعى ناق سولارعا ارنالىپ وتىر.
ماسەلەن, ءبىزدىڭ اتقاراتىن جۇمىسىمىزعا قاتىسى بار ءتورتىنشى باستاما: «شاعىن نەسيە بەرۋدى كوبەيتۋ» ماسەلەسىنە كەلەيىك. ء«وزىن-ءوزى ەڭبەكپەن قامتىعان جانە جۇمىسسىز تۇرعىنداردىڭ اراسىندا جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ اياسىندا جەڭىلدەتىلگەن شاعىن نەسيە بەرۋ نەعۇرلىم ءتيىمدى تەتىك سانالادى. 2017 جىلى جالپى سوماسى 32 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 7200 شاعىن نەسيە بەرىلدى. الايدا «باستاۋ بيزنەس» جوباسى بويىنشا ءبىلىم العان تاعى 5 مىڭ ادام ءوز ءىسىن باستاۋعا قاجەتتى شاعىن نەسيەلەردى الا المادى. سوندىقتان 2018 جىلى قوسىمشا 20 ميلليارد تەڭگە ءبولىپ, شاعىن نەسيەلەردىڭ جالپى سوماسىن 62 ميلليارد تەڭگەگە جەتكىزۋدى تاپسىرامىن. ناتيجەسىندە, شاعىن نەسيە الاتىنداردىڭ سانى 2017 جىلمەن سالىستىرعاندا 2 ەسەگە ارتىپ, 14 مىڭ ادامعا جەتەتىن بولادى. بۇل جۇمىستى ودان كەيىنگى جىلداردا دا بەلسەندى جالعاستىرۋ كەرەك. باستاما مىڭداعان ادامعا ءوز ءىسىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندىگىمەن ماڭىزدى. بۇل, اسىرەسە اۋىل-ايماقتار ءۇشىن, اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى», دەلىنگەن وندا.
ءبىزدىڭ «G-Global «جاسىل ەكونوميكا» مەن دامۋ كواليتسياسى» وسى ۋاقىتقا دەيىن شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن ىسكەرلىك قارىم-قاتىناستار قالىپتاستىرا وتىرىپ, اۋىلدى جەردەگى وتباسىلاردىڭ جاعدايىن تيىمدىلىكپەن جاقسارتۋعا باعىتتالعان بىرقاتار «جاسىل ەكونوميكا» تەحنولوگيالارىن ەلىمىزگە اكەلدى. وسىلاردىڭ نەگىزىندە ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىندە وسى تەحنولوگيالاردى تاراتۋ ماقساتىندا قۇرىلعان جەتى ورتالىق جۇمىس ىستەپ تۇر. ولارداعى تەحنولوگيالاردىڭ بارلىعى قۋات كوزدەرى مەن رەسۋرستاردى ۇنەمدەۋ ناتيجەسىندە وتباسى بيۋدجەتىنە ەلەۋلى تابىس كىرگىزە الادى. ماسەلەن, استانا ماڭايىنداعى ارناساي اۋىلىنداعى تەحنولوگيالىق ورتالىقتا 35 تەحنولوگيا يگەرىلگەن. ولار ءۇيدىڭ شاتىرى سەكىلدى جابىق شاعىن ورىنجاي ىشىندە ارناۋلى شامدار ورناتىپ, ولاردى كۇن ورنىنا پايدالانا وتىرىپ, كوكونىستەر وسىرۋگە قول جەتكىزۋ, بيوگازدان قۋات الۋ, كۇن, جەل قوندىرعىلارىن ورناتۋ ارقىلى قۋات ءوندىرۋ ادىستەرىن ۇيرەتەدى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل تەحنولوگيالار اۋىلداعى كووپەراتيۆتەر مەن جەكە تۇرعىنداردىڭ ىقىلاسىن وياتىپ, قولدانىلۋ ۇستىندە.
سونىمەن بىلايشا ايتقاندا, قازىر ءبىزدىڭ ەلىمىزدە زامان بەرىپ وتىرعان مۇمكىندىكتەرگە ساي ءتيىمدى ەڭبەك ەتىپ, «جاسىل» تەحنولوگيالاردى يگەرۋ جولدارى ۋاقىت وتكەن سايىن جەتىلدىرىلۋ ۇستىندە. ال مۇنىڭ ءوزى قالالاردا, اسىرەسە اۋىلدى جەرلەردە وتباسىلاردىڭ شاعىن بيۋدجەتىن نىعايتۋعا ەداۋىر سەرپىن بەرەتىندىگى انىق. اۋىلدى جەرلەردە وتاعاسىلار ەڭبەك ەتىپ جاتسا, وتباسىنداعى ايەلدەر, كوبىنەسە بالا تاربيەسىمەن جانە ءۇي شارۋاسىمەن شۇعىلداناتىنى بەلگىلى. ءبىزدىڭ ەنگىزىپ وتىرعان تەحنولوگيالارىمىزدىڭ باسىم بولىگى وتباسىنداعى ايەلدەردى ءتيىمدى ەڭبەككە تارتۋعا, ءسويتىپ وتباسى بيۋدجەتىنە جاردەمىن تيگىزەتىندەي جاعدايعا جەتكىزۋگە باعىتتالعان. بۇل تەحنولوگيالاردى يگەرۋگە سونداي ءبىر ۇلكەن شىعىن قاجەت ەمەس.
ەندى, مىنە, ەلباسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى, اسىرەسە سونىڭ «شاعىن نەسيەلەردى كوبەيتۋ» بولىگى بويىنشا اۋىلدى جەرلەرگە بولىنەتىن جەڭىلدىكتى نەسيە قاراجاتتارى ەسەلەپ ارتتىرىلعالى وتىر. سونىمەن اۋىلدا ەڭبەك ەتىپ, تۇرمىستى تۇزەتۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرى مەن تەحنولوگيالارى قالىپتاسۋدا. ولاردى ۇيرەتۋشىلەر قاتارى دا ارتىپ كەلەدى. قارجى كولەمى بولسا, بيىلعى جىلدىڭ وزىندە ۇلعايتىلعالى وتىر. مەن مۇنى اۋىلعا كەلگەن جاقسىلىق دەپ تۇسىنەمىن.
سالتانات راحىمبەكوۆا,
«G-Global «جاسىل ەكونوميكا» مەن دامۋ كواليتسياسى»
زتب باسقارما توراعاسى
وسى ۋاقىتقا دەيىن ءبىز كوبىنە ەكونوميكالىق وركەندەۋگە ەرەكشە نازار اۋداردىق. ول تۇسىنىكتى دە, سەبەبى ءوندىرىسى وركەندەپ, ەكونوميكاسى قارىشتى دامىماعان ەلدە الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋ ەش مۇمكىن ەمەس. ەلباسىنىڭ وسى جايعا باسا نازار اۋدارىپ, ەندى الەۋمەتتىك رەفورمالار جاساۋ كەزەڭىنىڭ كەلىپ جەتكەنىن اتاپ كورسەتكەنى جايدان-جاي ەمەس.
ارينە, بۇدان وسى كۇنگە دەيىن الەۋمەتتىك سالادا رەفورمالار قولعا الىنبادى دەگەن وي تۋماسا كەرەك. بىراق گۇلدەنگەن قازاق ەلى ەڭ الدىمەن ەرتەڭگى كۇنىنە بەرىك سەنىم ارتقان ادامدارىمەن قۋاتتى ەكەنىن باسا ايتتى ەلباسى.
دەمەك, ەرتەڭىنە سەنىمى نىق ەلدىڭ بولاشاعى دا جارقىن. ءار ادام وسى ەلدە ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىنا ماقتانىش سەزىممەن قاراۋى ءتيىس. تۋعان جەرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك تە ادامدارعا ءومىر ءسۇرۋ جەڭىل ءارى جايلى بولعاندا عانا تۋىندايدى. اش ادامنىڭ ساياساتتا ەش شارۋاسى جوق. توق ادام ءوزىنىڭ عانا ەمەس, ەلىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن الاڭدايدى.
ەلباسىنىڭ ايتىپ وتىرعانى دا وسى. الەۋمەتتىك رەفورمالار نەگىزىندە جاڭا باستامالاردى جۇزەگە اسىراتىن ۋاقىت كەلىپ جەتتى. ەندى بۇل مەملەكەتتىڭ عانا ەمەس, ءار ادامنىڭ ءوزىنىڭ بار كۇش-قۋاتىن جۇمساپ, ەتەنە ارالاساتىن ىسىنە اينالماق. بيزنەسى وركەندەگەن كاسىپكەر جۇدەۋشىلىك تارتقان ادامعا قول ۇشىن بەرىپ, كەدەيشىلىك تاۋقىمەتىن تارتىپ جاتقاندار قاتارىن ازايتۋعا بارىنشا ۇلەس قوسقانى ابزال.
مەملەكەت ەندى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى باتىل شەشۋدى قولعا الادى, بۇعان ءبىز جان-جاقتى دايىندىقپەن كەلدىك, دەدى پرەزيدەنت ءوز سوزىندە. سوندىقتان بۇل جاڭا باستاما قوعامدى ورتاق مۇددەگە ۇيىتۋعا, قازاق ەلىنىڭ الەمدىك وركەنيەتتەن بەرىك ورىن الۋىنا جان-جاقتى ىقپال ەتەدى دەپ سەنەمىز.
باقىت سماعۇل,
«ەل بىرلىگى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى,
«اق جول» قدپ اقمولا وبلىستىق فيليالى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى
