سايلاۋالدى باسەكە ىزەتتى بولۋى ءتيىس

كەشە استانادا ورتالىق سايلاۋ كو­ميس­سياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتات­تارى­نىڭ كەزەكتەن تىس جانە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتى سايلاۋىن ازىرلەۋ مەن وتكىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا رەسپۋبليكالىق سەمينار-كەڭەس بولىپ ءوتتى. ونىڭ جۇمىسىنا وبلىستىق, استانا مەن الماتى قالالىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ ءتور­اعا­لا­رى مەن حاتشىلارى, وبلىس­تار­دىڭ, استانا جانە الماتى قا­لا­لارىنىڭ اكىمدەرى اپپارا­تى­نىڭ ساي­لاۋ ماسەلەلەرىنە جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ وڭىرلەر­دەگى وكىلدەرى, قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنداعى ساياسي پار­تيا­لاردىڭ, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق سايلاۋ سالاسىندا قىزمەت ەتەتىن حالىقارالىق ۇي­ىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىس­تى. ورتالىق سايلاۋ كوميس­سيا­سىنىڭ توراعاسى قۋاندىق تۇرعانقۇلوۆ ءوز سوزىندە اتاپ وتكەندەي, الداعى سايلاۋدىڭ ەرەكشەلىگى, بۇل – ەلەكتورا­ت­تىق ۇدەرىستىڭ نەگىزگى كەزەڭ­دەرى, اسىرەسە, ۇگىت ناۋقانى مەرزىمى بويىنشا ەل تاۋەل­سىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ءازىر­لىكتىڭ اياقتالۋىمەن جانە مەرەيتويدى اتاپ ءوتۋ كۇن­دەرىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. بۇل جاعداي سايلاۋ ور­گاندارىنا جانە بارلىق سايلاۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋشى­لار­عا ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ال سايلاۋدى ۇي­ىم­داستىرۋشىلاردىڭ ماقسا­تى – كەيبىر تۇسىنىسپەۋشىلىك­تەر­دىڭ ورىن الۋىنا جول بەرەتىن جاعداياتتاردىڭ الدىن الۋ, سايلاۋ زاڭناماسىن بۇزۋ ارەكەتتەرىنە قارسى ۋاقتىلى جانە تاباندى شارالار قول­دانۋ بولىپ تابى­لادى. «مە­نىڭشە, بارلىق سايلاۋ ۇدە­رىسىنە قاتىسۋ­شى­لاردىڭ ءىس-ارەكەتى تەك بىرىكتىرۋشىلىك سيپاتتا بولۋى ءتيىس. ساي­لاۋالدى باسەكە وركەنيەتتى ءارى ىزەتتى بولۋى كەرەك», دەدى توراعا وسى تۋرالى. ورتسايلاۋكوم باسشىسى بۇدان كەيىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى تاراپىنان اتقا­رىلعان جۇمىستارعا توقتال­دى. قۋاندىق تۇرعان­قۇلوۆ­تىڭ حاباردار ەتۋىنشە, قا­زىرگى كەزدە پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا ءماجىلىس دەپۋتات­تىعىنا كانديداتتار ۇسىنۋ ۇدەرىسى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل ۇدەرىس 5 جەلتوقساندا اياقتا­لادى. سونداي-اق ءماسلي­حات­تار دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتار ۇسىنۋ ۇدەرىسى دە جال­عاسىن تابۋدا. ورتسايلاۋكوم سايلاۋ كامپانياسى باستال­عاننان بەرى قاجەتتى نورما­تيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردى, سايلاۋلاردى ازىرلەۋ جانە وتكىزۋ جونىندەگى نەگىزگى شا­رالاردىڭ كۇنتىزبەلىك جوس­پا­رىن دايىنداپ, ولاردى جەر­گىلىكتى جەرلەرگە جىبەردى. سايلاۋلاردى اقپاراتتىق جا­عىنان قامتاماسىز ەتۋدىڭ جوس­پارى دايىندالىپ, ءجۇ­زە­گە اسىرىلۋدا. رەسپۋبلي­كا­لىق تەلەارنالار ەفيرىنە ور­نالاستىرۋ قامتاماسىز ەتىل­دى. سايلاۋ ناۋقانى با­رى­سىندا وسىنداي 20-عا جۋ­ىق روليك شىعارۋ جوسپار­لانعان. «سونداي-اق ءبىز سايلاۋ­لار­دى ازىرلەۋ جانە وتكىزۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان ءوڭىر­لىك سەمينارلار وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدى وسك توراعاسى ءارى قاراي. – جاقىن ارادا ۇكىمەت سايلاۋ كام­پانيالارىن قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن شەشەتىن بولادى. بارلىق سايلاۋ كوميسسيا­لا­رى قارجىلىق ءتارتىپتى قاتاڭ ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس. سايلاۋ وتكىزۋگە ءبولىن­گەن قاراجاتتى ورىنسىز شى­عىنداۋعا جول بەرمەۋىمىز قا­جەت. ۇكىمەت رەزەرۆىنەن ءبو­لىن­گەن قارجىنىڭ بارلىق شى­عىندارىن تولەۋدى 2011 جىلعى 25 جەلتوقسانعا دەيىن اياقتاۋعا مىندەتتىمىز. ال 2012 جىلعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن قاراجات شىعىندارىن تولەۋدى ءبىز كەلەسى جىلدىڭ 15 اقپانىنا دەيىن اياقتاۋىمىز كەرەك». قۋاندىق تۇرعانقۇلوۆ, سون­داي-اق ءماجىلىس دەپۋتات­تارى سايلاۋى مەن ءماسليحاتتار دە­­پۋتاتتارى سايلاۋىنا قا­جەت­تى سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن با­سىپ شىعارۋ, سايلاۋ كوميس­سيالارى مۇشەلەرىن وقىتۋ, ساي­لاۋشىلار ءتىزىمىن دايىن­داۋ ماسەلەلەرىن ورتاعا سال­دى. توراعانىڭ اتاپ وتكەنىن­دەي, ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميس­سيالارى سايلاۋشىلار ءتىزىمىن سايلاۋعا 15 كۇن قالعانعا دەيىن, ياعني 2011 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىنا دەيىن تانىسۋ ءۇشىن ۇسىنۋى قاجەت. سايلاۋكوم توراعاسى وتاندىق جانە حالىقارالىق بايقاۋشى­لار­دى سايلاۋلاردى ازىرلەۋ جانە ۇيىمداستىرۋعا قاتىستى قا­جەتتى بارلىق اقپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىن دە اتاپ ءوتتى. سەمينار-كەڭەستە وسك ءتور­اعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلا­ديمير فووس پارلامەنت ءماجى­لىسىنىڭ جانە ءماسليحاتتا­رى­نىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ­دىڭ زاڭدىق نورمالارى جانە ونى وتكىزۋ ەرەجەلەرى تۋرا­لى, وسك حاتشىسى باقىت مەلدەشوۆ پارلامەنت ءماجى­لىسىنىڭ جانە ءماسليحات­تارى­نىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدى قۇجاتتامالىق قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى تۋرالى, وسك مۇشەسى تاتيانا وحلوپكوۆا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جانە ءماسليحاتتارىنىڭ دەپۋتات­تا­رىن سايلاۋدا قازاقستاندىق, حالىقارالىق بايقاۋشىلار مەن شەتەلدىك باق وكىلدەرىن اككرەديتتەۋ ءتارتىبى جانە ولاردىڭ وكىلەتتىكتەرى تۋرا­لى, وسك مۇشەسى ءلاززات ءسۇ­لەيمەن پارلامەنت ءماجىلى­سىنىڭ جانە ءماسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدى اق­پا­راتتىق قامتاماسىز ەتۋ ءما­سەلەلەرى تۋرالى, وسك اپ­پاراتىنىڭ قارجى-باقىلاۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى مارجان مۇحامەتوۆا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جانە ءماسليحات­تا­رىنىڭ دەپۋتاتتارىن ساي­لاۋدى قارجىلىق قامتاما­سىز ەتۋ ماسەلەلەرى جونىندە كەڭىنەن تانىستىرىپ ءوتتى. جيىن بارىسىندا قوزعال­عان ماسەلەلەردىڭ بارلىعى وزەكتى بولىپ تابىلادى. سون­دىقتان دا وعان قاتىسۋ­شى­لار سايلاۋ ناۋقانىنىڭ قا­زىرگى كەزەڭدەگى بىرلەسكەن جۇ­مىسىنىڭ ماڭىزدى باعىت­تارى­نىڭ ءبىرى رەتىندە بارلىق سايلاۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋشى­لاردىڭ سايلاۋ زاڭناماسى نورمالارىنىڭ مۇلتىكسىز ور­ىن­دالۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگىن ەرەكشە اتادى. ويتكەنى, سايلاۋدىڭ ويداعى­داي ءوتۋى ونى ۇيىمداس­تى­رۋشىلاردىڭ قۇقىقتىق ساۋات­تىلىعىنا تىكەلەي بايلانىس­تى. سەمينار-كەڭەسكە قاتى­سۋ­شىلار جوعارىدا اتالعان ماسەلەلەردى تالقىلاۋ با­رى­سىندا سايلاۋ ۇدەرىسىن ۇي­ىم­داستىرۋ اياسىندا ءجۇر­گىزى­لەتىن جۇمىستاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا بايلا­نىستى بىرقاتار ۇسىنىستار دا ايت­تى. مۇنداي ۇسى­نىس­تار مەن ۇسىنىمدار ساي­لاۋعا قاتىس­تى ءىس-شا­را­لاردى قالىپتاس­تىرۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەدى. جيىندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ باسشىلارى مەن  مۇشەلەرى قاتىسۋشىلار تاراپىنان قويىلعان سۇراق­تارعا تۇشىمدى جاۋاپتار قاي­تاردى. الداعى ۋاقىتتا وسىنداي سەمينار-كەڭەستەر مەن ترەنينگتەر ەلىمىزدىڭ بار­لىق وڭىرلەرىندە وتكىزى­لەتىن بولادى. ءاليسۇلتان قۇلانباي.