كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى كىم؟

تاۋەلسىز قازاق­ستان­­­­نىڭ ال­عاشقى كونس­­­­­­تيتۋتسياسى 1993 جىل­دىڭ 28 قاڭتا­رىن­دا قابىل­داندى. جا­سىرا­تىنى جوق, ول قۇجات قابىل­دان­عان­دا, بۇل عا­­سىرلارعا, ۇزاق مەرزىمگە ارنال­عان دەگەندەي پىكىرلەر دە بول­دى. سول كەزەڭ­نىڭ ءوزىن­دە مەرزىمدى باسىلىم بەتتەرىندە جاريا­لانعان ماقا­لامدا مەن بۇل كونستيتۋتسيا وتپەلى ۋاقىت­تىڭ زاڭى بولعان­دىقتان, ونى ەكى-ءۇش جىلدان سوڭ وزگەرتۋگە تۋرا كەلەتىندىگىن ايتقانمىن. وعان باستى سەبەپ – سول ۋاقىتتا ەكونوميكا­لىق ءجا­نە ساياسي جاعدايلار ءجيى وزگەرىپ جاتتى. بىرقاتار كۇردەلىلىكتەردەن كەيىن جاڭا كونستيتۋتسيانى قا­بىل­داۋ تۋرالى ماسەلە كوتە­رىلىپ, ەلباسىنىڭ 1995 جىلعى 22 مامىرداعى قاۋلىسىمەن قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى جاڭا كونس­تيتۋتسياسىنىڭ جوباسى تۋ­رالى پرەزيدەنت جانىنداعى ساراپشىلىق-كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەس قۇرىلدى. ونىڭ قۇرا­مىنا بارلىعى توعىز ادام ەنىپ, ولار­دىڭ ال­تاۋى: يۋ.باسين, ۆ.­كيم, ا.كوتوۆ, ە.­نۇر­­پە­يى­سوۆ, ع.­سا­­­پار­عا­ليەۆ جانە مەن بار ءبىر توپ عالىمدار, سون­داي-اق ن.ءشاي­كەنوۆ, ك.­كول­پاكوۆ, ب.­مۇحامەد­جا­نوۆ سەكىلدى لا­ۋا­زىم يەلەرى مەن شەتەلدىك ءۇش سا­راپشى بولدى. بىزدەردى اتا زاڭنىڭ اۆ­تور­لارى دەي­تىندەر دە بار, اشى­عىن ايتۋ قا­جەت, بىزدەر اۆتور ەمەس, ساراپشى­لار­مىز. ەل­با­­­­سى­نىڭ جو­عارىدا اتال­­­عان قاۋلى­سىندا: «جۇمىستى 10 ماۋ­سىم­­عا دەيىن اياقتاۋ قا­­جەت», دەپ جا­زىلدى. سوندا ويلاپ قارا­سا­ڭىز, ءبىر ايدان دا از ۋاقىت قال­عان. ارينە, سون­دىق­تان بىزدەرگە كۇن سايىن تاڭ­ەرتەڭنەن كەشكە دەيىن جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلدى. بۇل ورايدا «كونستيتۋتسيا­نىڭ اۆتورى كىم؟» دەگەن ورىن­دى ساۋال تۋىندايتىندىعى ءسوز­سىز. اقيقاتىنا كەلگەندە, كونس­تي­تۋتسيا­نىڭ يدەولوگى – نۇر­سۇل­تان نازارباەۆ. مەملەكەت باس­شىسى ءوزىنىڭ ءبىر ەڭ­بەگىندە «20 ەلدىڭ كونس­تي­تۋ­تسياسىن وقىپ شىق­قاننان كەيىن عانا, زاڭ­گەر­لەردى شاقىرعان­دىعىن», جاز­عان-دى. مايدان سۇلەيمەنوۆ, اكادەميك.