فورۋمدا پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ يسلام وركەنيەتىنە ءتان الدىڭعى قاتارلى عىلىم مەن مادەنيەت داستۇرلەرىن مەيلىنشە دامىتۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
«حالقىمىز مىڭ جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى مۇسىلمان وركەنيەتىنىڭ قۇرامىنا كىرەدى. يسلام - ەلىمىزدە ءدىننىڭ مادەنيەتىن, ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ وركەندەۋىنە وڭ ىقپال ەتتى. قازىرگى تاڭدا ەكى جارىم مىڭنان استام مەشىت جۇمىس ىستەيدى, حالىقتىڭ 75 پايىزى يسلام ءدىنىن ۇستايدى. بۇگىنگى كۇنى ەلىمىز بۇكىل الەم مەملەكەتتەرى سياقتى كۇردەلى ەكونوميكالىق-ساياسي, ونىڭ ىشىندە باستى يدەولوگيالىق ماقساتتاردى شەشۋگە كۇش سالۋدا», - دەپ توقتالدى سەنات توراعاسى.
ونىڭ پايىمىنشا, جاھاندانۋ, الەمتانۋ ۇستانىمدارىنىڭ جاڭارۋى تاريحي ۋاقىت كوشىنىڭ قارقىنىمەن جەدەلدەي ءتۇسۋى - سەنىم مەن ءدىني قۇندىلىقتاردىڭ الاتىن ورنىن قايتا باعالاۋدى قاجەت ەتىپ وتىر. مۇناداي جاعدايدا يسلامنىڭ ىزگى باستاۋلارىن جوققا شىعاراتىن بەيبىتسۇيگىشتىكتەن, تولەرانتتىلىقتان, ءدىني توزىمدىلىكتەن باس تارتارتىن كۇشتەردىڭ العا شىعۋى ءجيى ورىن الۋدا.
«جيھاد يدەيالارىن ناسيحاتتايتىن, ەكستەرميزم مەن لاڭكەستىك جولىمەن جۇرەتىن راديكالدى توپتار ەلەۋلى ساياسي كۇشكە اينالدى. ولار مۇسىلمانداردىڭ بارلىق تاريحي كەزەڭدەردە بارشا ءدىن وكىلدەرىمەن ديالوگقا دايىن بولعاندىعىن جانە ەشكىمگە زيان كەلتىرمەگەنىن ەستەن شىعارعان. يسلام الەمىنىڭ وقشاۋلانىپ, دامۋىن تەجەۋگە يتەرمەلەۋدە. يسلام وركەنيەتىنە ءتان الدىڭعى قاتارلى عىلىم مەن مادەنيەت داستۇرلەرىن مەيلىنشە ارتتىرۋ قاجەت.مەنىڭشە, بۇل قازىرگى زاماننىڭ ەڭ وزەكتى پروبەلامالارىنىڭ ءبىرى. سەبەبى قازىرگى كەزدە بىرقاتار مۇسىلمان مەملەكەتتەرى كەدەيلىكپەن, حالىقتىڭ ساۋاتسىزدىعىمەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ ارتتا قالۋىمەن, كۇردەلى دەموگرافيالىق احۋالىمەن, لاڭكەستىك سىن-قاتەرمەن, زاڭسىز ەسىرتكى اينالىمىمەن جانە سىبايلاس جەمقورلىقپەن بايلانىستى قيىندىقتاردى باستان وتكىزۋدە. بۇل سىن-قاتەرلەردىڭ بارلىعى دا يماندىلىق داعدارىسىنان جانە اسكەري-ساياسي تەكەتىرەستەن الىپ شىعاتىن پارمەندى تەتىكتەردى, يدەولوگيالىق ءارى مورالدىق ادىستەردى ىزدەۋدى تالاپ ەتەدى», - دەدى ق. توقاەۆ.
مىنبەردە ءسوز العان باس ءمۇفتي سەرىكباي قاجى وراز:
«بۇگىن قازاقستان مۇسىلماندارىنىڭ رۋحاني ومىرىندە تاريحي كۇن. ويتكەنى, ءبىزدىڭ باستامامىزبەن تۇڭعىش رەت ەۋرازيا ەلىندەگى يسلام عالىمدارى استانادا باس قوسىپ, الەمدەگى ءدىني احۋال تۋرالى پىكىر الماسىپ, ورتاق قارار قابىلداپ وتىر. يسلام ءدىنى ەۋرازيا مۇسىلماندارى اراسىندا قاراحان كەزەڭىندە تارالا باستاپ, التىن وردا داۋىرىندە اياقتالعانى بارشامىزعا ءمالىم. ءماۋرانناحر مەن انادولى جانە كاسپي مەن ەدىل بويىندا جاڭا تۇركى-يسلام وركەنيەتىنىڭ نەگىزى قالاندى. ياعني, ءبىزدىڭ ءدىني-رۋحاني تۇتاستىعىمىزدى قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان ورتاق تاريحىمىز بەن مادەنيەتىمىز بار. ولاي بولسا, سىرتتان كەلىپ جاتقان تاسقىندارعا توتەپ بەرۋ ءۇشىن ەۋرازيا مۇسىلماندارىنىڭ ورتاق مادەني جانە رۋحاني قۇندىلىقتارىن جانداندىرۋىمىز كەرەك. ەۋرازيا مۇسىلماندارى راديكاليزمنىڭ كەز-كەلگەن ءتۇرىن, ونىڭ ىشىندە ءدىن اتىن جامىلعان سودىرلىق ارەكەتتەردى ەشقاشان قولداماۋعا ءتيىستى. كەرىسىنشە, يسلامعا قاتىستى كسەنوفوبيا ورىن الماس ءۇشىن ءدىني راديكاليزمگە قارسى ورىندى سىن ايتىپ, ورتاق ۇستانىمدارىمىزدى جاريالاپ وتىرۋىمىز كەرەك», – دەدى.
حالىقارالىق فورۋمنىڭ ماقساتى مەن مىندەتى – جاڭا زامانداعى مۇسىلمان قاۋىمىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن ءوزارا تۇسىنىگىن قالىپتاستىرۋ, الەمدەگى سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ بەرۋ, بۇگىنگى مۇسىلمان ۇمبەتىنىڭ ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى يممۋنيتەتىن ارتتىرۋ, ورتاازيالىق تاريحي ءدىني مەكتەپتىڭ ءرولىن ارتتىرۋ, ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باستاماسىنا وراي قازاق توپىراعىنان شىققان الەمگە تانىمال ءدىني تۇلعالاردىڭ ەڭبەگىن ناسيحاتتاۋ, ەۋرازيا ەلدەرىنىڭ ورتاق ءپاتۋالار بازاسىن قالىپتاستىرۋ, ەۋرازيا كەڭىستىگىندە ءدىني ىقپالداستىق پەن رۋحاني قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەس قوسۋ, ت.ب.
فورۋم جۇمىسى سوڭىندا «بۇگىنگى مۇسىلماننىڭ كەلبەتى» قۇجاتى قابىلدانىپ, جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ قارارى جاريالانادى.
