ەلباسىنىڭ جولداۋلارىندا تاياۋداعى وڭجىلدىقتا تەڭەستىرىلگەن جەدەل دامۋ ارقىلى ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلعان. وسى ماقساتتا ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى ازىرلەنىپ, ءناتيجەسىندە ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە كەڭ جول اشقان يندۋستريالاندىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستار جۇيەلەنىپ, جالعاسىن تابۋدا. سونىڭ ءبىرى – تالدىقورعان قالاسىنان 600 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىنداعى ۇلكەن كەنتىندە اشىلعان بالىق زاۋىتى.
يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا جەتىسۋ جەرىندە تياناعى كەلتىرىلگەن ون جوبانىڭ قاتارىنداعى كاسىپورىن قازىردىڭ وزىندە وسىنداعى جۇزگە جۋىق تۇرعىندى جۇمىسپەن قامتىدى. كەنتتىڭ توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسۋى مەن كولدىڭ تابيعي بايلىعى ءوندىرىستى دامىتۋعا قولايلىلىعى الدىن-الا ويلاستىرىلعانى انىق اڭعارىلادى. باعدارلامانىڭ تياناعىن كەلتىرۋگە كۇش سالعان «كومپانيا جەڭىس-2006» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى بالىق زاۋىتىنىڭ ىرگەتاسىن وسىلاي قالاعان. جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى شەشىلىپ, تۇرعىنداردىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ مەن ءوڭىردىڭ دامۋىنا ىقپالىن تيگىزگەن كاسىپورىن قۇرىلىسى وتكەن جىلى باستالىپ, بيىل قىركۇيەك ايىندا ىسكە قوسىلدى. العاشقى ءونىم وسىلايشا تۇتىنۋشىعا جول تارتقان. از ۋاقىت ىشىندە 68 توننا بالىق وڭدەلىپ, بيۋدجەتكە 480 مىڭ تەڭگە سالىق ءتۇسىپ وتىر. زاۋىتتىڭ قۋاتى جىلىنا 700 توننادان استام بالىق وڭدەۋگە جەتەدى. دايىن ءونىم ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىنا جونەلتىلىپ جاتىر. قازىرگى كەزدە سەرىكتەستىك شەت مەملەكەتتەردىڭ بىرقاتارىمەن كەلىسسوزدەر ءجۇرگىزۋدە. ال, ليتۆامەن كەلىسىم-شارت قازان ايىندا جاسالسا, ولار «كاماز» تولى ءونىمدى ەلدەرىنە اكەتىپ ۇلگەرگەن.
بۇل تاۋەلسىزدىك اكەلگەن يگىلىك قوي. بۇرىن وسىنداي زاۋىت تۋرالى ارماندامايتىن دا ەدىك. مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىمەن وسىنداي دارەجەگە جەتىپ, كاسىپورىن اشىپ جاتىرمىز. ۇلكەن جەتىستىك. بۇل ەلىمىزدىڭ 20 جىلدىعى مەرەيىندەگى اۋقىمدى شارا ەكەنى داۋسىز, دەيدى كاسىپورىن ديرەكتورى ەرنات الدىباەۆ.
كاسىپورىن بالىق ونىمدەرىن وڭدەۋدەگى حالىقارالىق تالاپتارعا ساي سالىنعان. بالىق قابىلداۋ قوسىنى, جۋ, مۇزداتۋ, ساقتاۋ تسەحتارى گەرمانيا مەن گوللانديادان اكەلىنگەن جاڭا قوندىرعىلارمەن جابدىقتالعان. 1500 توننا بالىق ساقتايتىن قويماسى بار. ناتيجەسىندە مۇنداعى جۇمىس ءبىر ءسات تە توقتاماي, جىل ون ەكى اي جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك تۋعىزىلعان.
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جاي, بالقاش كولىنەن اۋلاناتىن سەگىز ءتۇرلى بالىق وسى جەردە وڭدەلەدى. قازىر مۇنداعى جۇمىسشىلار كوكسەركە بالىعىنان جارتىلاي دايىن ءونىم دايىنداۋدا. ماسەلەن, بالىقتىڭ جون ەتى الىنعاننان كەيىن, ونىڭ ۇرتى مەن القىمى دا كادەگە جارايدى ەكەن. ءتىپتى, قالعان ەتتەرىنەن فارش دايىندالسا, سۇيەگىنەن مال ازىعى شىعارىلادى. ياعني, قالدىقسىز ءونىم. قازىر وسى تسەحتا وڭدەلگەن بالىق تۇتىنۋشىعا جارتىلاي دايىن ءونىم تۇرىندە جەتكىزىلۋدە. الداعى جىلدان باستاپ, بالىق ونىمدەرىنىڭ تۇرلەرىن كوبەيتۋ جوسپارلانعان. تەڭىز بالىقتارىن شەتەلدەن اكەلىپ, وسىندا وڭدەۋ قاراستىرىلىپ, وعان دايىندىق جاسالۋدا. تەڭىز بالىقتارىن قاقتاپ, ىستايتىن بولامىز. سىرتىنا تاۋار بەلگىسىن جاپسىرىپ, دايىن كۇيىندە تۇتىنۋشىعا جىبەرەمىز. ەتيكەتكالى دايىن ءونىم دە شىعارامىز, دەيدى تەحنولوگ سارسەنگۇل ەرجانوۆا.
«جەڭىس – 2006» سەرىكتەستىگىن شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتەتىن وسىندا «سوم ي د» دەپ اتالاتىن تاعى ءبىر سەرىكتەستىك بار. ول «قۇيعان» اۋىلىندا ورنالاسقان. جىلىنا 1000 تونناعا دەيىن بالىق اۋلاۋعا ليتسەنزيا العان بالىقشىلار ءوز جۇمىستارىن تىڭعىلىقتى اتقارۋدا. قازىر 30-عا تارتا بالىقشى وسى كاسىپپەن اينالىسۋدا. زاۋىتتا 60-تان اسا جەرگىلىكتى تۇرعىندار ەڭبەككە تارتىلعان.
يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىمەن اشىلعان بۇل زاۋىتتان باسقا مۇندا كىشىگىرىم ءتورت بالىق وڭدەۋ كاسىپورنى بار. ءوندىرىس ورىندارىنىڭ كوپتەپ اشىلىپ, جۇمىس ىستەۋىنەن مۇندا جۇمىسسىزدار مۇلدە جوق دەۋگە بولادى. كول جاعالاۋىنداعى اۋىل 1985 جىلى جۇمىسشى كەنتى رەتىندە قۇرىلسا, قازىر ەكى مىڭعا جۋىق حالىق مەكەندەيدى. سوڭعى ون جىلدان بەرى مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا اۋىلدىڭ جاعدايى جاقساردى. اۋىز سۋ ماسەلەسى شەشىلگەن. ورتا مەكتەپكە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلىپ, وقۋشىلاردىڭ تياناقتى ءبىلىم الۋىنا جاعداي قاراستىرىلعان. ەڭ باستىسى, جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىنىڭ ءتۇيىنى تارقاتىلعانىن قۋانىشپەن جەتكىزەدى كەنت جۇرتشىلىعى.
كەنتتە تۇرىپ جاتقانىما جيىرما جىل بولدى. ەشقايدا قونىس اۋدارعىم كەلمەيدى. ويتكەنى, بارلىق جاعداي بار. شالعايداعى اۋىل دەپ ەسكەرۋسىز, ەلەۋسىز قالعامىز جوق. مىنە, قانشاما ءوندىرىس ورىندارى اشىلىپ جاتىر. ەرىنبەگەن ەڭبەك ەتىپ, قالاداعىلاردان كەم تۇرمايتىنىن ۋاقىتتىڭ ءوزى دالەلدەۋدە, دەيدى ۇلكەن اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ۆەرونيكا گورياچەۆا.
ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگى مەن سولتۇستىگىن ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتكەن كاسىپورىن دا ۇلكەن اۋىلىنىڭ ىرگەسىندە. باريت ءوڭدەيتىن شىعىس كەن باسقارماسى دا وسى جەردە ورىن تەپكەن. كەنتتىڭ 60-قا تارتا ادامى كەن ورنىندا ەڭبەك ەتسە, تاعى ءبىر ماڭىزدى نىساننىڭ بولاشاقتا بوي كوتەرەتىنىن ولار ماقتانىشپەن قابىلداۋدا. ول – بالقاش جىلۋ ەلەكتر ستانساسى. ەلباسىمەن 2010 جىلدىڭ 28 ماۋسىمىندا وتكەن تەلەكوپىردە ستراتەگيالىق ماڭىزى بار جوبانىڭ العاشقى قازىعى قاعىلعانى بەلگىلى.
تاريحي ءساتتى تۇرعىندار ۇمىتقان ەمەس. 2015 جىلعا دەيىن جىلۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى دەپ جوسپارلانعان. دەمەك, تاعى جۇزدەگەن جۇمىس ورنى اشىلىپ, ۇلكەننىڭ ەرتەڭىنە دەگەن ءۇمىت ۇلعايا تۇسپەك.
كۇمىسجان بايجان.الماتى وبلىسى.
