«موسكولەۆسكي» شارۋاشىلىعىن بەلگىلى شارۋاشىلىق ۇيىمداستىرۋشى, عالىم زەينوللا جاڭبىرشينوۆ باسقارادى. ول قازاقستاندا ەت باعىتىنداعى ءىرى قارا تۇقىمىن اسىلداندىرۋ ءۇشىن جەرگە, سولتۇستىكتىڭ سۋىعىنا بەيىمدەلگەن, ەتى تالاي كورمەلەردە ازۋىن ايعا بىلەگەندەردى شاڭ قاپتىرعان اۋليەكول تۇقىمىنان وڭتايلىسى جوقتىعىن ايتۋمەن كەلەدى. ايتارىمىز بۇل ەمەس ەدى. ەندى وسى اۋىلدا تاعى ءبىر تاماشا ءىس باستالىپ, جۇرتشىلىققا جىلى حابار كوكتەمنىڭ التىنكۇرەك جەلىندەي تاراپ كەتتى.
اۋىلدا تۇرعىنداردى رۋحاني تەربەپ وتىراتىن مەشىت بار. جۇما نامازىنان كەيىن مۇندا يمام, اقساقالدار كەيىنگىلەرگە ۇلگى-ونەگە بولارلىق وسيەتتى اڭگىمەلەر ايتادى. كوكەناكي ءابىلدين اقساقال دا جۇما نامازىنان قالمايدى, اۋىلداعى جاقسى ىستەرگە باستاماشى بولىپ جۇرەتىن كىسىنىڭ ءبىرى. عۇمىر بويى ءبىلىم سالاسىندا قىزمەت ەتتى, بار كوڭىلىن دە, قىزمەتىن دە جاس ۇرپاق تاربيەسىنە ارنادى. كوپ جىلدار مەكتەپ ديرەكتورى قىزمەتىن اتقاردى, جاڭاشىل ۇستاز رەتىندە دە جەرلەستەرىنە ەسىمى بەلگىلى. ارعى كەڭەس وداعى كەزىن ايتپاعاندا, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم سالاسىنىڭ ۇزدىگى» ءتوس بەلگىسىن العاش العانداردىڭ ءبىرى. ءالىپبي لاتىن قارپىمەن جاسالسا قازاق ءتىلىنىڭ قاناتىن كەڭ جايۋىنا سەپتىگى تيەرىن بىلەدى, اۋىلداستارىنا دا سولاي تۇسىندىرەدى. وتكەن جىلدىڭ اياعىنا قاراي اۋداندىق گازەتكە ءبىر ماقالاسىن لاتىن قارپىندەگى الىپبيمەن جازدى. اۋداندىق گازەت رەداكتسياسى دا وقىرمانىنىڭ بۇل باستاماسىن قولداپ, ماقالانى دەرەۋ جارىققا شىعاردى. ونى وقىعان اۋىلداستارى كوز ۇيرەنبەگەندىكى مە, ەجەلەپ وتىرىپ قالعان. مەشىتكە جينالعانداردىڭ اراسىندا جۇما نامازىنان كەيىن كوكەناكي اعانىڭ وسى ماقالاسى, لاتىن تاڭباسى ءسوز بولدى.
– سول كۇنگى اڭگىمە جاماعاتتىڭ جۇما نامازىنان كەيىن لاتىن قارپىن, جاڭا ءالىپبيىمىزدى ۇيرەتىڭىز دەگەن ۇسىنىسىمەن اياقتالدى. ون ەكى كىسى ساباققا قالاتىن بولدى. بۇل ۇسىنىس ماعان دا قاتتى ۇنادى, دەرەۋ تاقتانى بالالارعا جاساتىپ, ءىلدىرىپ قويدىم. سولاي ساباقتى باستاپ تا كەتتىك, – دەيدى كوكەناكي اقساقال.
قازىر جۇما نامازىنان كەيىن كوكەناكي اعايدىڭ ساباعىنا تەك ۇلكەن كىسىلەر عانا ەمەس, مەكتەپتىڭ مۇعالىمدەرى, وقۋشىلار, جاستار دا كەلىپ قاتىساتىن بولعان. ۇستازدىڭ ءوزى جاس كەزىندە نەمىس ءتىلىن وقىعان ەدى, سوندىقتان نەگىزى ءبىر لاتىن قارپى وعان ەشقانداي قيىندىق تۋعىزعان جوق. قازىر اعىلشىن ءتىلىن وقىپ جاتقان وقۋشىلار ءۇشىن دە بۇل قيىن ەمەس ەكەن. ال كوكەناكي اعاي ءوزىنىڭ «ادىستەمەلەرىمەن» ساباقتى بارعان سايىن قىزىقتى وتكىزىپ كەلەدى.
– مەن دانالىق سوزدەردى, ءتۇرلى شەجىرە, قىسقا اڭگىمەلەردى جيناپ الامىن دا, تاقتاعا سونى لاتىن قارپىندەگى الىپبيمەن جازدىرامىن. اۋىلداستارىم ءارى لاتىن قارپىندەگى ءالىپبيدى ۇيرەنەدى, ءارى دانالىق سوزدەردەن عيبرات الادى, – دەيدى كوكەناكي اعاي.
مەشىتكە جينالىپ اللاعا قۇلشىلىعىن جاساۋمەن قاتار, رۋحاني تولىپ, مارقايىپ قايتاتىن جاماعات, قازىر ءار اپتانىڭ جۇماسىن كۇتەتىن بولعان.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي وبلىسى,
اۋليەكول اۋدانى,
موسكولەۆ اۋىلى
