09 اقپان, 2010

كاسىپوداق ەل بىرلىگىن ساقتاۋعا ۇلەس قوسادى

1370 رەت
كورسەتىلدى
20 مين
وقۋ ءۇشىن
“ەلىمىزدىڭ ەڭبەكشىلەرى مەن كاسىپوداقتارى قازاقستان حالقىنا ارناعان جىل سايىنعى ءداستۇرلى جولداۋىڭىزدى رەسپۋبلي­كامىز­دىڭ كوپ ۇلتتى حالقى ءۇشىن ساياسي ما­ڭى­زى زور وقيعا رەتىندە قابىل­دايدى. شىعار بيىگىن 10 جىل بۇرىن بول­جاعان مەملەكەتتىڭ بۇگىنى سەنىمدى, بولاشاعى زور. بۇكىلالەمدىك داعدارىستىڭ داۋى­­لى ءالى دە ءوز كۇشىندە تۇرعان ۋ­ا­قىتتا ەلىمىزدە الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق كوپتەگەن كەپىلدىكتەر ورىندالۋدا. تاۋەلسىز ەلدىڭ شە­شۋشى تۇتقالارى ءبىلىم, دەنساۋلىق, مادە­نيەت, الەۋمەتتىك سالالارعا باي­­لانىستى ەكەنىن باعالاپ, ولار­دىڭ جالاقى­لارىن 25 پايىزعا ءساۋىر ايىنان باستاپ كوتەرگەنىڭىزدى بارلىق بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە بۇكىل قازاقستاننىڭ ەڭبەك­شىلەرى دە ىستىق ىقىلاسپەن قارسى الدى. قۇرامىندا ەكى ميلليوننان اس­تام مۇشەسى بار كاسىپوداق ۇيىم­دا­رى­نىڭ اتىنان ءسىزدىڭ جول­داۋىڭىزدى ءاربىر ەڭبەك ادامىنا جەتكىزىپ, ولار ەل بىرلىگى مەن تى­نىشتىعىن ساقتاۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسادى دەپ سەنىم بىلدىرەمىز”, — دەلىنگەن حاتتا. ەل العىسى شەكسىز مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اتىنا “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىنا بايلانىستى پىكىر بىلدىرگەن حاتتار مەن جەدەلحاتتار كوپتەپ كەلىپ تۇسۋدە. “قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەمياسى” رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەس­تىگىنىڭ جالپى جينالىسىندا قابىلدانعان حاتتا ەلىمىزدىڭ مىڭ­­داعان عىلىمي-ينجەنەرلىك كورپۋسى “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا ءمۇم­كىن­دىك­تە­رى” اتتى پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىن زور ىنتامەن قابىل العانى باياندالعان. “بىزدەر, عالىمدار مەن ين­جە­نەرلەر ءۇشىن, ەكونوميكانى ءارتا­راپ­تاندىرۋعا, پروگرەستىك تەحنو­لو­گيانى يگەرۋ ەسەبىنەن ەڭبەك ونىمدىلىگىن تۇبەگەيلى ارتتىرۋعا, داعدارىستان كەيىنگى كەزەڭدەگى ەلىمىزدىڭ جەدەل يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا ارنالعان ءسىزدىڭ باعىتىڭىز ەرەكشە مانگە يە. ءبىز ءسىزدى ەلىمىزدىڭ ينجەنەرلىك عىلىمى مەن ونەرتاپقىشتار قىز­مەتى جوعارى تەحنولوگيالىق ءون­دىرىستى جاڭعىرتۋ جانە يندۋس­تريا­لاندىرۋ ماق­ساتتارى مەن قار­قىنىنا سايكەس كەلەدى, ال عا­لىم­دار مەن ينجەنەرلەر جاڭا ءون­دىرىستىك قۋات پەن وتان­دىق ءونىم­دەر عىلىمعا نەگىزدەلگەن ءارى باسە­كەگە قابىلەتتى بولۋى ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىن سالادى دەپ سەندىرەمىز”, – دەلىنگەن ۇجىمدىق حاتتا. * * * د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شى­عىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەح­ني­كالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتو­رى ع.ءمۇتانوۆ جوعارى وقۋ ور­نى­نىڭ ستۋدەنتتەرى مەن پەداگو­گي­كا­لىق ۇجىمى پرەزيدەنتتىڭ جول­داۋىمەن ۇلكەن ىجداھاتتىلىقپەن تانىسىپ شىققانىن ايتا كەلە, بۇل قۇجاتتا ەكونوميكانى ءارتا­راپتاندىرۋدا عىلىمنىڭ ماڭىز­دى ءرول اتقاراتىنى اتاپ كورسە­تىلگەن, دەپ جازادى. “بۇگىندە ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت وڭىرلىك يننوۆاتسيالىق جۇيەنىڭ بەلسەندى ارەكەت ەتۋشى بۋىنى بو­لىپ تابىلادى. ويتكەنى, “التاي” تەحنوپاركى بازاسىندا كەن-مە­تاللۋرگيا سالاسى ءۇشىن قۇرىلا­تىن قۇراستىرۋ بيۋروسى, مەتال­لۋر­گيا ورتالىعى بازالىق نەگىز بو­لىپ قالماق. ءبىلىم بەرۋ ۇدەرى­سىندە يننوۆاتسيالىق قىزمەتپەن ءوزارا بايلانىستى وسى سۋبەك­تى­لەر قازاقستاننىڭ يننوۆاتسيالىق ەكونوميكاسى ءۇشىن ساپالى جاڭا تولقىن مامانداردى ازىرلەۋدى قام­تاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى ءسىز ءجۇر­گىزىپ وتىرعان بەيبىتشىلىك پەن كە­لىسىم ساياساتىنا قىزۋ قولداۋ ءبىل­دىرەدى”, – دەپ اتاپ وتىلگەن جەدەلحاتتا. * * * سولتۇستىك قازاقستان وبلى­سىنداعى “زەنچەنكو جانە ك” كومانديتتىك سەرىكتەستىكتىڭ باس ديرەكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى گەننادي زەنچەنكو ءوز جە­دەل­حاتىندا قاڭتار­داعى جولداۋ قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ سالي­قالى ساياساتىنىڭ جانە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ دامۋ ستراتەگياسىنىڭ دۇرىس تاڭدالعانىنىڭ تاعى ءبىر مارتە دالەلى ەكەنىن اتاپ كور­سەتكەن. گ.زەنچەنكو پرەزيدەنت الدىعا قويعان يندۋستريالىق دامۋ مەن اگروونەركاسىپ كەشەنىندە ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ مىندەتى ورىندالاتىنىنا سەنىم بىلدىرەدى. ويتكەنى, مەملەكەت اوك-ءتى دامى­تۋعا, وعان سۋبسيديا بولۋگە, جاڭا جوعارى وندىرىستىك تەحنيكامەن جاراقتاندىرۋعا, جانار-جاعار­ماي­مەن جانە تىڭايتقىشتارمەن قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. ءوز كەزەگىندە اگرار­لىقتار مول استىق الۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرلەرىن سالىپ, ءوندىرىس كولەمىن ارتتىراتىن بولادى. * * * تۇركىستان قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى, “نۇر وتان” حدپ مۇشەسى ءا.دايراباي ۇلى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزي­دەنتىنىڭ باسشىلىعىمەن قازاق حالقى دۇنيە جۇزىنە تانىلدى, دەپ جازادى. تۇركىستان قالاسىنىڭ اردا­گەر­لەرى قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان ساليقالى ساياساتى ءۇشىن نۇرسۇل­تان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا العىس­تارىن بىلدىرەدى. “بارشامىزدىڭ باعدارىمىز­دى ايقىنداي­تىن وسى ءبىر ما­ڭىز­دى قۇجاتتى قۋاتتاپ, جاس­تاردىڭ اراسىندا قازاقستاندىق پاتريو­تيزمدى كوتەرۋگە ءوز ۇلەسىمىزدى قو­سامىز دەپ سەندىرەمىز”, – دەپ جازادى ءا.دايراباي ۇلى تۇركىستان قالاسى ارداگەرلەرىنىڭ اتىنان. * * * وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, قازىعۇرت اۋداندىق ايەلدەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى گ.ءالى­كەنوۆا نارىق زاڭى قاتال بولسا دا, قا­زىر­گىدەي قارجى تۇراقسىزدىعى كە­زىندە دە مەملەكەتتىڭ ەلى­مىزدىڭ الەۋ­مەتتىك جاعىنان از قامتىل­عان توپ­تارىنا كومەك كورسەتىپ وتىرعانىن اتاپ وتكەن. “مەملەكەتتىڭ اتاۋلى ءجار­دەم­اقىسى, ۇيدە بالا تاربيەلەپ وتىرعان انالارعا قامقورلىق قاي كەز­دە دە ۇزىلگەن ەمەس. مەملەكەت باسشىسى­نىڭ ءداس­تۇرلى جولداۋىن حالىقتىڭ, سونىڭ ىشىندە, ءومىر­گە پەرزەنت اكەلەتىن انالارىمىز­دىڭ اسىعا كۇتە­تىندىگى وسى سەبەپتەن. بۇل – ۇلكەن قولداۋ جانە حال­قى­مىزدىڭ دەموگرا­فيا­لىق ءوسىمىن قام­تا­ماسىز ەتۋگە سەنىمدى قادام دەپ بىلەمىز. جىل ساي­ىن تابيعي ءوسىم ەسەبىنەن حالىق سانى وسۋدە. تەك انالار ەمەس, مۇگەدەكتەرگە, اسى­راۋشىسى جوق ازا­ماتتارعا, مۇق­تاج وتباسى­لار مەن زەينەت­كەر­لەر­گە بەرىلەتىن كومەك جىل­ما-جىل ءوسىپ كەلەدى. اۋەلى ەل ەكو­نو­مي­كاسىن تۇزەپ الىپ, ونىڭ يگى­لىك­­تى جەمىسىن حالقىنا مولىنان بەرىپ وتىرعان ەلباسىنا ەلدىڭ ال­عىسى شەكسىز”, دەلىنگەن جەدەلحاتتا. باتىر تۋرالى كىتاپ جۋىردا قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ رەسەي فەدەراتسياسىنداعى ەلشىلىگىندە حالقىمىزدىڭ داڭقتى ۇلى, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى باۋىر­جان مومىش ۇلى تۋرالى “اڭىزعا اينالعان باتىر” اتتى ورىس تىلىندەگى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى ءوتتى. ءبىرتۋار تۇلعانىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولۋىنا وراي ازىرلەنگەن بۇل جيناقتىڭ جارىق كورۋىنە قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگىمەن قاتار “باۋىرجانتانۋ” عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ “ەسكەرتكىش قورى” كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمىنىڭ دا قولداۋى سەبەپ بولدى. كىتاپتىڭ باستى ەرەكشەلىگى ­– مۇندا بۇرىن-سوڭدى جارىق كورمەگەن تىڭ اقپاراتتار بار. بۇل ەڭبەكتە سونداي-اق باتىرمەن مايدان دالاسىندا بىرگە ءجۇرىپ, ونىڭ ەرلىكتەرىن ءوز كوزىمەن كورىپ, جۇرەگىنە ماڭگى ساقتاي بىلگەن مايدانداس دوستارىنىڭ ب.مومىش ۇلى جونىندە بەرگەن سۇحباتتارى مەن سيرەك فوتولارى جاريالانعان. سونىمەن بىرگە ماسكەۋدەگى اسكەري مۇراعاتتاردا ساقتالعان ءبىراز جاڭا دەرەكتەر العاش رەت جارىق كورىپ وتىر. جيناقتىڭ تۇساۋكەسەرىندە ءسوز سويلەگەن ەلىمىزدىڭ رەسەيدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ بۇل كىتاپ باۋكەڭ مۇراسىنىڭ بۇگىنگى ۇرپاققا قالدىرعان التىن قورى ەكەنىن اتاي كەلە, كىتاپتى قۇراستىرۋشى­لار­عا ءوز ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. وسىدان كەيىن جيىندا باتىردىڭ تۋعان جەرىنەن شاقىرىلعان حالىق جازۋشىسى شەرحان مۇرتازا, پارلامەنت دەپۋتاتتارى ساتىبالدى يبراگيموۆ, ورىنباي راحمانبەرديەۆ, امانگەلدى مومىشەۆ ءسوز الدى. ءوز كەزەگىندە ماسكەۋ قالالىق سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, گەنەرال-لەيتەنانت ۆ.ي.پروحوروۆ, باۋكەڭنىڭ وسى قالادا تۇراتىن قىزى ەلەنا كوركينا جانە اتى اڭىزعا اينالعان 8-ءشى گۆارديالىق ديۆيزيا كومانديرى ي.ۆ.پانفيلوۆتىڭ قىزى مايا پانفيلوۆا دا ويلارىن ورتاعا سالىپ, كىتاپتىڭ جاس بۋىندى تاربيەلەۋ مەن ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستاردى نىعايتۋدا ءوز سەپتىگىن تيگىزەتىن تۋىندى ەكەندىگىنە توقتالدى. بۇل باسقوسۋعا سونداي-اق قازاقستاندىق جانە رەسەيلىك عالىمدار, ارداگەرلەر جانە قازاق دياسپوراسى وكىلدەرى دە قاتىستى, دەپ حابارلادى قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. ازيا كەڭەسى – ىنتىماقتاستىق پەن بىرلىك جولىندا ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس قازاقستان باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان بولاتىن. قازىردە اوسشك كونتينەنتتەگى 20 ەلدىڭ باسىن بىرىكتىرىپ وتىر. ءسوز رەتى كەلگەندە اتاپ ايتارلىعى, كەڭەس جۇمىسىندا قابىلدانعان قۇجاتتار دايەكتىلىكپەن جۇزەگە اسىرىلىپ, ىنتى­ماقتاستىق اياسى كەڭەيە تۇسۋدە. ارينە, قانداي جەتىستىك بولسا دا ىسكەرلىكتىڭ, قاجىرلىلىق پەن ۇيىمشىلدىقتىڭ ناتيجەسىندە كە­لە­تىندىگى اقيقات. ال, بۇل سالاداعى تولىمدى تابىسقا قازاقستاننىڭ, ياعني وسى ۇيىمعا توراعالىق ەتىپ وتىر­عان ەلدىڭ جۇيەلى تۇردەگى يگى ىقپالىنىڭ ارقا­سىندا قول جەتىپ كەلە جاتقاندىعى ءسوزسىز. ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالار كوميتەتىنىڭ ماجىلىسىنە قاتىسىپ, ءوز ويىن ورتاعا سالعان شەتەلدىك وكىلدەر كەڭەس قىزمەتىن جوعارى باعالادى. تۇركيانىڭ ىستامبۇل قالاسىندا ماۋسىم ايىندا وتكىزىلەتىن سامميت, سالا ماماندارىنىڭ پىكىرىنشە, تاريحي ماڭىزدىلىعى جوعارى وقيعا بولماق. ونىڭ وزىندىك سەبەپتەرى دە بار. ەڭ باستىسى, بۇل جۇزدەسۋ ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ارتىپ, بىرلىكتىڭ نىعايۋىن كوزدەيدى. الماتى قالاسىندا وتكەن ماجىلىستە سونداي-اق ازيادا عانا ەمەس, تۇتاستاي ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى قاۋىپسىزدىك پەن سەنىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان اسكەري-ساياسي جانە ەكونوميكالىق ءىس-شارالار كەڭىنەن ءسوز بولدى. كەزدەسۋ بارىسىندا اوسشك ارتىقشىلىقتارى مەن يممۋنيتەتتەرى جونىندەگى كونۆەنتسيا جوباسىن ودان ءارى جەتىلدىرىپ, اوسشك-گە مۇشە مەملەكەت­تەردىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىعى ءجونىن­دەگى تۇجىرىمدامالارى مەن ءىس-ارەكەتتەرىن ىلگەرى جىلجىتۋ جايى دا قاراستىرىلدى. سونىمەن قاتار, جيىندا قارالعان ماسەلەلەر نەگىزىندە ءبىر­قاتار جوبالار بەكىتىلدى. جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالار كوميتەتىنىڭ كەلەسى جيىنى بيىلعى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا باكۋ قالاسىندا وتكىزىلمەك. باقىت بالعارينا,  الماتى. زاڭ ورىندالماسا, سىبايلاستىق باس كوتەرەدى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ قوستاناي وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى جانىنداعى تارتىپتىك كەڭەس مۇشەلەرى بيىلعى جىلدىڭ العاشقى وتىرىسىن وتكىزدى. وندا ونشاقتى ءىس قارالدى, ونشاقتى ادام قىزارىپ جاۋاپ بەردى. قارالعان ءىستىڭ قايسىسى بولسىن, زاڭ ورىندالماسا سىبايلاستىق باس كوتەرەتىنىن بايقاتتى. مىسالى, “ارقالىق ازىق-ت ۇلىك كومپانياسى” مكپ عيماراتىنا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن وتكەن جىلدىڭ 7 قىركۇيەگىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرسى جاريالانىپ, ول سول ايدىڭ 17-سىندە وتكىزىلدى. وعان ارقالىق قالاسىنداعى قۇرىلىسپەن اينالىساتىن “سكاتسكي ا.ا.” جانە “بەيسەنوۆ م.و.” جەكەمەنشىك كاسىپورىندارى قاتىستى. “ارقالىق ازىق-ت ۇلىك كومپانياسى” مكپ ديرەكتورى س.بايتۇروۆ پەن كونكۋرستا جەڭگەن “سكاتسكي ا.ا.” كاسىپورنىنىڭ يەسى اراسىندا كەلىسىم-شارتقا قول قويىلدى. بىراق جوندەۋ جۇمىستارىن “سكاتسكي ا.ا.” جەكە كاسىپورنى وتكەن جىلدىڭ شىلدە ايىندا-اق ءبىتىرىپ قويعان بولاتىن. سوندا كونكۋرس نە ءۇشىن ءوتتى؟ “مەم­لەكەت­تىك ساتىپ الۋلار تۋرالى” زاڭدى ەكى جاق تا بەلدەن باستى, قاعازباستىلىققا ۇرىندى. تارتىپتىك كەڭەس مۇشەلەرى قاراعان وزگە ىستەر دە وسىعان ۇقساس دەر ەدىك. بيۋدجەت قارجىسى ۇنەمدەلۋى ءۇشىن ماتەريالعا دا, قىزمەت تۇرلەرىنە دە كونكۋرسسىز تيىن جۇمسالمايتىنى بەلگىلى. وتكەن جىلعى 27 ناۋرىز بەن 2 ءساۋىر ارالىعىندا قوستاناي اۋدانىنداعى زاتوبول پوسەلكەسى اكىمىنىڭ اپپاراتى 300 ليتر ديزەل وتىنىن ساتىپ الۋعا كونكۋرس جاريالايدى. وعان “مەري­ديان” جانە “قوستاناي مۇناي ونىمدەرى” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرى قاتىسادى. الايدا زاتوبول پوسەلكەسى اكىمى اپپاراتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ەرماعان­بەتوۆا مەن كرەمنەۆا ءىستى “مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار تۋرالى” زاڭ بويىنشا ەمەس, وزدەرىنشە جۇرگىزەدى. “قوستاناي مۇناي ونىمدەرى” جشس كونكۋرسقا تازا بلانكى ۇسىنادى, تازا قاعازعا ول ۇسىنعان باعانى, ساتاتىن تاۋار مولشەرىن, ءتۇرىن كونكۋرستى ۇيىمداستىرۋشىلار وزدەرى تولتىرادى. ولار ديزەل وتىنىنا “مەريديان” ۇسىنا­تىن باعانىڭ قارسىلاسىنان ءبىر تەڭگەگە, ياعني ليترىنە 70 تەڭگە ەمەس, 69 تەڭگە ەكەنىن الدىن الا ءبىلىپ العان. مىنە, زاڭ ورىندالماعان جەردە سىبايلاستىققا جول وسىلاي سالىنادى. مۇنىڭ بارلىعى دا تەكسەرۋلەر كەزىندە سۋدىڭ بەتىنە قالقىپ شىققان ماي سياقتى بىردەن انىقتالدى. ال مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر مەن لاۋازىم يەلەرىنىڭ رەسپۋبليكا زاڭدارى مەن بەكىتىلگەن ەرەجەلەرگە, جارلىقتارعا سالدىر-سالاق قاراۋى سىبايلاستىقتىڭ باس كوتەرۋىنە تۇرتكى بولادى. مىسالى, “بالىق شارۋاشىلىعىنىڭ وبلىسارالىق توبىل-تورعاي باسسەينى ينسپەكتسياسى” مەملەكەت­تىك باسقارماسىنىڭ باستىعى ا.يمانبەكوۆ “زابوتا” كووپەراتيۆىنە اقتوبە وبلىسىن­داعى سازدى كولىنەن شورتان, الابۇعا, موڭكە جانە اقبالىقتى اۋلاۋدىڭ بەكىتىل­گەن مولشەرىنە سايكەس رۇقسات بەرەدى. ال “جابايى جانۋارلار الەمىن پايدالانۋعا رۇقسات بەرۋ” ەرەجەسى بويىنشا اق بالىقتى قانشا اۋلاۋ ءليميتى كورسەتىلمەگەن. ارينە, اق بالىق كوبەيىپ كەتسە سۋداعى وزگە بالىق­تاردىڭ ۋىلدىرىعىن جەپ قوياتىندىقتان, ولاردىڭ ءوسىمى ازايىپ كەتەتىندىگىن باسشى ءبىلۋى دە كەرەك ەدى. ونىڭ ۇستىنە, ەڭ باس­تىسى, ا.يمانبەكوۆ ۇكىمەت قاۋلىسىن قاراماعان نەمەسە وعان ءمان بەرمەگەن. سونىمەن قاتار بالىق اۋلاۋعا سۇرانىس بەرگەن اۋەسقويلاردىڭ قۇجاتتارى تىركەلمەگەن. زاڭ بويىنشا بالىقشى­لاردىڭ بالىقتى نەمەن اۋلايتىنى, اۋدىڭ, باسقا دا قۇرالداردىڭ ناقتى اتى جازىلىپ, سۇرانىسپەن بىرگە تاپسىرىلۋى كەرەك. تۇپتەپ كەلگەندە باسشىنىڭ زاڭدى ساقتاۋعا دەگەن سالاقتىعىن ينەنىڭ كوزىندەي پايدا­لانعان سىبايلاستىق تابيعاتتىڭ وراسان زيان شەگۋىنە سوقتىرماۋىنا كىم كەپىل. تارتىپتىك كەڭەستە قىزارعانداردىڭ بارلىعى دا بۇل جولى سوگىس جانە ەسكەرتۋ الۋمەن شەكتەلدى. زاڭدا قاداپ ايتىلعان باپتاردى بايقاماي اتتاپ كەتكەندەر كەلەسى جولى ىقتيات بولار. ال زاڭدى ءبىلىپ تۇرىپ بۇزعاندار سىبايلاستىق پەن جەمقورلىققا داڭعىل جول سالارى ءسوزسىز. بىراق ونداي داڭعىل جولدا وزدەرى دە كوپ ۇزاماس... ءنازيرا جارىمبەتوۆا, قوستاناي. جەڭىس – 65 100 جاستاعى باتىر پ.ف.كولتسوۆتى ەلباسى قۇتتىقتاپ, تەمىر تۇلپاردى سىيعا تارتتى التايدا پاۆەل فەدو­روۆيچ كول­تسوۆ دەگەن اڭىز ادام تۇرادى. شى­­نىندا دا ونىڭ ءومىرى جاس ۇر­پاققا ۇلكەن ۇلگى-ونەگە. تاياۋدا 100-گە تولعان بۇل قاريا كەشەگى سۇ­راپىل سوعىستا كورسەتكەن ەرلىگى ءۇشىن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتا­عىن العان ادام. پاۆەل فەدو­روۆيچتىڭ تۋعان كۇنىندە ءبىر عاسىرلىق مەرەيتويىمەن ەلباسى ن.نازارباەۆ ارنايى قۇتتىق­تاپ, تەمىر تۇلپاردى سىيعا تارتقان ەدى. وتكەن جۇ­مادا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپار­باەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ سول سالەمدەمەسىن تاپسىرۋ ءۇشىن ارداگەر تۇراتىن زىريان قالاسىنا كەلدى. باتىردىڭ ءۇش بولمەلى جەكە تۇر­عىن ءۇيى ىقشام, تازا, جىلى. وبلىس اكىمىن بۇل ۇيدە قاريانىڭ تۋىس­تا­رى, قارۋلاس دوستارى, وبلىستىق قور­عانىس ىستەر جونىندەگى دەپار­تا­مەنت باستىعى پولكوۆنيك ايدىن سارسەنبينوۆ پەن زىريان قالاسى­نىڭ قورعانىس جونىندەگى باسقارما باستىعى س.ب.چەستاك كۇتىر وتىر ەكەن. بەردىبەك ماشبەك ۇلى سوعىس ارداگەرلەرىمەن امان­داس­قان سوڭ ەلبا­سى­نىڭ تاپسىر­ما­سىمەن ءومىرى ونەگە پاۆەل فەدوروۆيچتى ارنايى قۇتتىقتادى. ء“سىز­دى كوپ ادام بىلە­دى, ومىرلىك ءتاجى­ري­بە­ڭىزدى جاس­تارعا ۇيرەتىپ كەلەسىز. ەلباسى سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىنە ۇنەمى قامقورلىق جاساپ وتىرادى. ۇلى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعى قار­سا­ڭىن­دا ۇيگە ءزارۋ ارداگەرلەرگە پاتەر بەرۋدى اكىمدەرگە تاپسىردى. سونى­مەن بىرگە, تەگىن ءدارى-دارمەك, باسقا دا الەۋمەتتىك جاعدايلاردى جاساي­مىز. سىزگە ۇزاق عۇمىر, باقىت تىلەيمىن”, — دەدى وبلىس اكىمى. بۇدان كەيىن جينالعاندار ەسىك الدىنا شىقتى. بۇل جەردە وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆ تاعى دا قۇت­تىق­تاۋ ءسوز ايتىپ, تەمىر تۇلپاردىڭ كىل­تىن پ.ف.كولتسوۆقا تابىس ەتتى. اۋدان اكىمى ر.مۋسين دە باتىر جەر­لەسىنە قۇرمەت كورسەتتى. پولكوۆنيك ا.ءسار­سەنبينوۆ باتىر بابا ب.مو­مىش­ ۇلى اتىنداعى “باتىردىڭ شا­پاعاتى” مەدالى مەن وبلىستىق اردا­گەرلەر كەڭەسىنىڭ قۇتتىقتاۋىن تاپ­سىردى. سالتاناتتى ءراسىم اياقتالعان سوڭ قاريا جايلاپ كەلىپ كولىگىنە وتىردى دا, موتورىن ىسكە قوسىپ, ريزاشى­لى­عىن ءبىلدىردى. “قازاقستان حالقى, پرەزيدەنتىمىز ن.نازارباەۆ مەنى سىرتتاي بولسا دا تانىپ, قۇر­مەت كور­سەتىپ جاتىر. ەلباسىنا, بار­شا قازاق­ستاندىقتارعا شۋاقتى كۇن­دەر مەن باقىت تىلەيمىن. سىزدەرگە مەنىڭ جا­سىم­دى بەرسىن”,– دەپ كوزىنە جاس الدى. ءيا, “كوزدىڭ جاسى, كوڭىلدىڭ حوشى” دەگەن راس بولسا كە­رەك. زىريان اۋدانىنىڭ اكىمى رىمحان مۋسين قوشتاساردا بىزگە بىلاي دەگەن ەدى. “ەرلىك ەشقاشان دا ۇمى­تىلمايدى. پ.كولتسوۆ ءبىزدىڭ عانا ەمەس, بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ماقتانى­شى. ونىڭ ءومىرى ونەگە”. را­سىندا دا سولاي. وڭداسىن ەلۋباي, شىعىس قازاقستان وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار