ەل ەڭسەسى بيىكتەي بەرەدى

وسكەمەندە وبلىس اكىمى ب.ساپار­باە­ۆ­تىڭ قاتىسۋىمەن «العاشقى نارىقتىق رەفورمالاردان يندۋستريالىق-يننوۆا­تسيا­لىق جاڭ­عىر­تۋعا. شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ءتاۋ­ەلسىزدىك جىلدارىنداعى دامۋى» اتتى ءدوڭ­گە­لەك ۇستەل ءوتتى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي وتكىزىلگەن باسقوسۋعا قازاقستاننىڭ گۋما­ني­تار­لىق-ساياسي كونيۋنكتۋرا ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى ەسەنجول الياروۆ, ساياساتتانۋشى ايدوس سارىم, وبلىستاعى ساياسي پارتيا­لار­دىڭ, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ, مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن ءدىني كونفەسس­يا­لار­دىڭ وكىلدەرى قاتىسىپ, تاۋەلسىزدىك تۇعىرىن بيىكتەتىپ, كوپۇلتتى حالقىمىزدىڭ تامىرى تەرەڭ رۋحاني بىرلىگى مەن تاتۋلىعىن نى­عاي­تىپ, مەملەكەت ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ, قوعامداعى ساياسي تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدىڭ, حالىقتىڭ دەموگرافيالىق ءوسىمىن ۇلعايتىپ, دەنساۋلىعىن, ءال-اۋقاتىن ودان ءارى ارتتى­رۋ­دىڭ جولدارى مەن باسىم باعىتتارىن اڭگىمە ارقاۋى ەتتى. – بۇگىنگى شارا وتكەنىمىزدى سارالاپ, بو­لاشاعىمىزدى باعدارلاپ, نەگە جەتتىك, نەنى قولعا الۋىمىز كەرەك دەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەۋ ماقساتىندا تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ, ونىڭ ءبىر قۇرامداس بولىگى – شىعىس قازاقستاننىڭ دامىپ, وركەندەۋى ءۇشىن قولعا الىنۋى قاجەت ماڭىزدى مىندەتتەر جونىندە وي قوزعاپ, پىكىر الماسۋ ءۇشىن وتكىزىلىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ يندۋس­تريالىق-اگرارلى ايماعى بولىپ وتىرعان ءبىزدىڭ وڭىردە 20 جىل ىشىندە ەكونوميكا قار­قىنى بۇكىل ەلىمىزدەگىدەي 5-7 پايىزعا ءوسىپ, 8,5 ەسەگە ارتتى, وڭىرلىك جالپى ءونىم كولەمى قازىرگى كۇنى 1 تريلليون 280 ميلليارد تەڭ­گەنى قۇرادى. ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننو­ۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا ين­دۋس­تريالاندىرۋ كارتاسىنا وبلىستان 605 ميلليارد تەڭگەنىڭ 37 جوباسى ەنىپ وتىر. وتكەن جىلى سونىڭ 12-ءسى جۇزەگە اسىرىلسا, بيىلعى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 47 ميلليارد تەڭگەنىڭ جوباسى ىسكە قوسىلماق. ءوڭىردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى دا قارقىندى دامۋ ۇستىندە. قۇرعاقشىلىققا قاراماستان كۇزدە استىق ءتۇسىمى گەكتارىنان 12 تسەنتنەردەن اي­نا­لىپ, 600 مىڭ توننا استىق جينالدى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا مارال مەن ومارتا شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋگە دە ۇلكەن ءمان بەرىلۋدە. الەۋمەتتىك-مادەني نىساندار جا­ڭار­تىلىپ, جۇمىستارى جەتىلدىرىلۋدە. ءبىر عانا مىسال كەلتىرەيىن, قازىرگى كۇنى وبلىستا 37 جاڭا مەكتەپ سالىنۋدا. كەلەر جىلى ايماقتا بىردە-ءبىر اپاتتىق جاعدايداعى مەكتەپ بولمايدى. ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ وركەن­دەپ, دامۋى ناتيجەسىندە 20 جىلدا حالىقتىڭ تابىسى 10 ەسەگە ارتتى, – دەدى جيىندى اشقان وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ. بۇگىنگى كۇنى وبلىستا جۇمىسسىزدىق دەڭ­گەيى ەلىمىزدەگى جالپى ورتاشا كورسەتكىشتەن تومەن بولىپ (رەسپۋبليكالىق كورسەتكىش – 5,4), 5,1 پايىزدى قۇراپ وتىر. رەسپۋبلي­كا­لىق «جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياقتالعا­نى­مەن وبلىستا ءوزىنىڭ «جول كارتاسى» جالعا­سۋدا. وعان وبلىستىق بيۋدجەتتەن 3,7 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن. وبلىس ورتالىعى وسكەمەندە اشىلعان رەسپۋبليكاداعى ەڭ العاشقى ەتنواۋىل دا شىعىس قازاقستاندا تاۋەلسىز ەلىمىزدى, جەرىمىزدى مەكەن ەتكەن ۇلتتاردىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىن قادىرلەپ, قاراپايىم حالىقتىڭ سالت-ءداستۇرى مەن ءومىرىن ۇرپاقتان ۇرپاققا جەتكىزۋدى كوزدەۋدەن, دوستىق پەن تاتۋلىقتى تۋ ەتۋدەن تۋعان ءىس, تاماشا مادەني-تاريحي نىسان. ءدوڭ­گەلەك ۇستەلدە قازاقستاننىڭ قو­عام­­دىق ساياسي دامۋى كەزەڭدەرىنە توقتالىپ, جاس مەملەكە­تى­مىزدىڭ ەكونوميكالىق, ساياسي تۇراقتى ەل بو­لۋى وتانىمىزدى مەكەن ەتكەن بارلىق ۇلت وكىلدەرىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنان باستاۋ الا­تىندىعىن ايتقان قازاقستاننىڭ گۋمانيتار­لىق-ساياسي كونيۋنكتۋرا ورتا­لى­عى­نىڭ پرەزيدەنتى ەسەنجول الياروۆ سول ىزگى ماقساتتارعا جەتۋدە وسكەمەندەگى وسىنداي ەتنواۋىلدىڭ, ايماقتا جۇمىس ىستەپ جاتقان ۇلتتىق مادەني ورتالىقتاردىڭ الىپ وتىر­عان ورنى, كوتەرىپ وتىرعان جۇگى ەرەكشە ەكەندىگىن جەتكىزدى. وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارىنان باستاپ بىرنەشە جىل بويى بۇعاۋلاپ, تۇرالاتقان ەكو­نوميكالىق, قارجىلىق قيىندىقتاردى جە­ڭىپ, ءوندىرىسى وركەندەپ, ەلى مەن جەرى كوركەي­ىپ, گۇلدەنگەن, اتىن تورتكۇل دۇنيە مويى­ن­داعان قازاقستان 20 جىلدا تانىماستاي بو­لىپ وزگەردى. مەملەكەتىمىزدىڭ وڭىرلەرىن ءور­كەن­دەتۋ, ەكولوگيالىق احۋالدى, حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن وڭالتۋ, جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ, ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعىن باياندى ەتۋ جولىندا ءالى تالاي شارۋالار كۇتىپ تۇر. ءسوز العان ساياساتتانۋشى ايدوس سارىم, شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەر­سي­تەتىنىڭ پروفەسسورى ەۆگەني گريگورەۆ, تاعى دا باسقا قاتىسۋشىلار سول مۇراتتارعا جە­تۋدىڭ ەگجەي-تەگجەيىنە توقتالىپ, وزدەرى­نىڭ ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. وڭداسىن ەلۋباي, وسكەمەن.