«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارنايى جوباسى: جاسامپازدىق جەمىستەرى
جيىرما جىلدىڭ ىشىندە اتقارىلعان يگى ىستەردىڭ ارقاسىندا ءاربىر ءوڭىرىمىز وزگەرىپ, ءومىرىمىز جاقسارىپ كەلەدى.
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتى وسىنداي وركەندى وزگەرىستەردى بەينەلەيتىن ماتەريالداردى تۇراقتى جاريالاپ تۇرادى.
تومەندە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كۋرچاتوۆ قالاسىنداعى «يادرولىق تەحنولوگيالىق پاركى» اكتسيونەرلىك قوعامىنان فوتورەپورتاج بەرىلىپ وتىر.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەكەسى قارساڭىندا ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ العاشقى جارلىقتارىنىڭ بىرىمەن سەمەي اتوم پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 20 جىل تولۋى كەڭىنەن اتالىپ ءوتىلدى. شىندىعىندا بۇل بۇگىندە بۇكىل الەم جۇرتشىلىعى مويىنداپ وتىرعان تەڭدەسى جوق وقيعا ەدى. ال ودان كەيىنگى جەردە كەشەگى اتوم پوليگونىنىڭ استاناسى اتانعان كۋرچاتوۆ قالاسىنىڭ ەندى بەيبىت ماقساتتا جۇمىس ىستەي باستاعانىن بارشامىز جاقسى بىلەمىز.
اتوم اجداھاسىنىڭ اۋزىنا قۇم قۇيىلعانىنا جىل وتپەي جاتىپ ەلباسى جارلىعىمەن سول سەمەي اتوم پوليگونى كەشەنى بازاسىندا ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق قۇرىلدى. سونىمەن بىرگە, قازىر كۋرچاتوۆتا يادرولىق تەحنولوگيالار پاركى جۇمىس ىستەپ تۇر. مۇنىڭ العاشقىسى عىلىممەن اينالىسسا, ەكىنشىسى سول عىلىم جاڭالىقتارىن ءىس جۇزىنە اسىرۋدا.
كۋرچاتوۆتا تەحنوپارك سالۋ ماسەلەسى العاش رەت ەلباسىنىڭ 2003 جىلعى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا كوتەرىلگەن ەدى. كەلەر جىلى-اق ماماندار ونىڭ جوباسىن تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق جاعىنان ساراپقا سالىپ, ىسكە كىرىسىپ كەتەدى. ارادا ەكى جىلدان سوڭ ۇكىمەتتىڭ «يادرولىق تەحنولوگيالار پاركى» اكتسيونەرلىك قوعامىن قۇرۋ تۋرالى شەشىمى شىعادى. سودان بەرى ونى تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ابزال قۇسايىنوۆ باسقارىپ كەلەدى. اكتسيونەرلىك قوعام پرەزيدەنتى ەڭ الدىمەن تەحنوپارك قۇرىلىسىنىڭ ۋاقىتىندا ىسكە قوسىلۋىنا كۇش سالدى. تەحنوپارك عيماراتىمەن بىرگە قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى قوسا جۇرگىزىلدى.
تەگىندە تەحنوپاركتىڭ الدىنا ءتيىمدى يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىم مەن جوعارى تەحنولوگيالىق كومپانيالاردى قالىپتاستىرا وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا سەپتەسۋ مىندەتى جۇكتەلگەن بولاتىن. سوعان وراي قوعام ءوز الدىنا 2020 جىلعا دەيىن 20 جوعارى تەحنولوگيالىق كومپانيا قۇرۋدى ماقسات ەتىپ قويعان ەدى. سونىڭ ءبارى يادرولىق, رادياتسيالىق جانە نانوتەحنولوگيالاردى ىسكە قوسۋ ارقىلى اتقارىلۋدا.
بۇگىنگى كۇنى تەحنوپاركتە كونسالتينگ قىزمەتى جۇمىس جاساپ تۇر. ونىڭ مىندەتى بيزنەس-جوسپار جاساۋ, ماركەتينگ زەرتتەۋلەرىن جۇرگىزۋ, ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ, كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرگە زاڭدىلىق جانە ەكونوميكالىق جاعىنان ءجاردەمدەسۋ, جارنامامەن اينالىسۋ بولىپ تابىلادى.
ايتالىق, اكىمشىلىك-وندىرىستىك, ەلۆ-4 ەلەكتروندى جەدەلدەتكىش بازاسىنداعى رادياتسيالىق تەحنولوگيالار كەشەندەرى, باسقا دا كورپۋستار مەن جۇيەلەردىڭ ۇسىناتىن قىزمەتتەرى سان الۋان. سونىڭ ءبىرى – اكىمشىلىك-وندىرىستىك كەشەن وتكەن جىلى ىسكە قوسىلعان بولاتىن. مۇندا بيزنەس-ورتالىق, بيزنەس-ينكۋباتور, لابوراتوريالىق وندىرىستىك جانە وفيستىك كەڭسەلەر, كورمە جانە كونفەرەنتس-زال ورنالاسقان. بيزنەس-ورتالىقتا تەحنوپارك كليەنتتەرىنە قوسىمشا قىزمەت كورسەتەتىن سەرۆيستىك كومپانيالار جايعاسقان. ال بيزنەس-ينكۋباتاردىڭ مىندەتى تەحنولوگيالاردى دامىتۋ قىزمەتىن ۇسىنۋ, كليەنتتەرگە قاجەتتى الاڭ تاۋىپ بەرۋ, ولارعا سونداي-اق قارجى جانە تەحنيكالىق شەشىمدەر ىزدەستىرۋگە جاردەمدەسۋ. وتكەن جىلى كەشەن بازاسىندا «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار. ناقتىلىق جانە الداعى مىندەتتەر» دەگەن تاقىرىپتا العاشقى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا وتكىزىلدى.
رادياتسيالىق تەحنولوگيالار كەشەنىندەگى جاعداي دا وسىنداي. بۇل كەشەن بۇرناعى جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن بولاتىن. وندا بىرنەشە ءوندىرىستىك جۇيەلەر ورنالاستىرىلعان. ەلەكتروندى جەدەلدەتكىش ءتۇرلى سالادا, اتاپ ايتقاندا, پوليمەرلەردى تىگۋ, مەديتسينالىق بۇيىمداردى سۇزگىدەن وتكىزۋ ىسىندە كەڭىنەن پايدالانۋدا.
قازىرگى ءوندىرىستى وزىق تەحنولوگيالارسىز كوزگە ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. رادياتسيالىق تەحنولوگيالار سونىڭ باستى ءبىرى بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وندىرىسكە رادياتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ەلۆ-4 ەلەكتروندى جەدەلدەتكىشىن ىسكە قوسۋ ارقاسىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ال مۇنىڭ تەحنولوگيالىق مۇمكىنشىلىكتەرى وراسان زور.
تەحنوپاركتە «تابىس» دەپ اتالاتىن ۆەنچۋرلىق قوردىڭ قۇرىلعانىنا ءتورت جىل بولدى. ونىڭ يەۆەستيتسيا تارتۋدا, وزىق يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار الماستىرۋدا ماڭىزى ەرەكشە. تەحنوپاركتەگى مۇنداي جارقىن ىستەردى جالعاستىرا بەرۋگە بولادى. بولاشاق جوبالار تۋرالى دا اڭگىمە ءوز الدىنا. سونىمەن بىرگە مۇندا ءتۇرلى شەتەلدىك كومپانيالار جەمىستى ەڭبەك ەتۋدە. ال كەشەگى كەڭەس زامانىندا ول مۇمكىن بە ەدى؟
قازىردە تەحنوپاركتە ەكى جۇزگە جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى. ولاردىڭ ورتاشا ايلىق جالاقىسى ءجۇز مىڭ تەڭگە مولشەرىندە. ال ەرتەڭگى كورسەتكىش بۇدان دا جوعارى بولاتىندىعىنا ەش كۇمان جوق.
ارنايى بەتتى دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ سەمەي وڭىرىندەگى مەنشىكتى ءتىلشىسى داۋلەت سەيسەن ۇلى.
جيىرما جىلدىڭ ىشىندە اتقارىلعان يگى ىستەردىڭ ارقاسىندا ءاربىر ءوڭىرىمىز وزگەرىپ, ءومىرىمىز جاقسارىپ كەلەدى.
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتى وسىنداي وركەندى وزگەرىستەردى بەينەلەيتىن ماتەريالداردى تۇراقتى جاريالاپ تۇرادى.
تومەندە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كۋرچاتوۆ قالاسىنداعى «يادرولىق تەحنولوگيالىق پاركى» اكتسيونەرلىك قوعامىنان فوتورەپورتاج بەرىلىپ وتىر.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەكەسى قارساڭىندا ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ العاشقى جارلىقتارىنىڭ بىرىمەن سەمەي اتوم پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 20 جىل تولۋى كەڭىنەن اتالىپ ءوتىلدى. شىندىعىندا بۇل بۇگىندە بۇكىل الەم جۇرتشىلىعى مويىنداپ وتىرعان تەڭدەسى جوق وقيعا ەدى. ال ودان كەيىنگى جەردە كەشەگى اتوم پوليگونىنىڭ استاناسى اتانعان كۋرچاتوۆ قالاسىنىڭ ەندى بەيبىت ماقساتتا جۇمىس ىستەي باستاعانىن بارشامىز جاقسى بىلەمىز.
اتوم اجداھاسىنىڭ اۋزىنا قۇم قۇيىلعانىنا جىل وتپەي جاتىپ ەلباسى جارلىعىمەن سول سەمەي اتوم پوليگونى كەشەنى بازاسىندا ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق قۇرىلدى. سونىمەن بىرگە, قازىر كۋرچاتوۆتا يادرولىق تەحنولوگيالار پاركى جۇمىس ىستەپ تۇر. مۇنىڭ العاشقىسى عىلىممەن اينالىسسا, ەكىنشىسى سول عىلىم جاڭالىقتارىن ءىس جۇزىنە اسىرۋدا.
كۋرچاتوۆتا تەحنوپارك سالۋ ماسەلەسى العاش رەت ەلباسىنىڭ 2003 جىلعى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا كوتەرىلگەن ەدى. كەلەر جىلى-اق ماماندار ونىڭ جوباسىن تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق جاعىنان ساراپقا سالىپ, ىسكە كىرىسىپ كەتەدى. ارادا ەكى جىلدان سوڭ ۇكىمەتتىڭ «يادرولىق تەحنولوگيالار پاركى» اكتسيونەرلىك قوعامىن قۇرۋ تۋرالى شەشىمى شىعادى. سودان بەرى ونى تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ابزال قۇسايىنوۆ باسقارىپ كەلەدى. اكتسيونەرلىك قوعام پرەزيدەنتى ەڭ الدىمەن تەحنوپارك قۇرىلىسىنىڭ ۋاقىتىندا ىسكە قوسىلۋىنا كۇش سالدى. تەحنوپارك عيماراتىمەن بىرگە قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى قوسا جۇرگىزىلدى.
تەگىندە تەحنوپاركتىڭ الدىنا ءتيىمدى يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىم مەن جوعارى تەحنولوگيالىق كومپانيالاردى قالىپتاستىرا وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا سەپتەسۋ مىندەتى جۇكتەلگەن بولاتىن. سوعان وراي قوعام ءوز الدىنا 2020 جىلعا دەيىن 20 جوعارى تەحنولوگيالىق كومپانيا قۇرۋدى ماقسات ەتىپ قويعان ەدى. سونىڭ ءبارى يادرولىق, رادياتسيالىق جانە نانوتەحنولوگيالاردى ىسكە قوسۋ ارقىلى اتقارىلۋدا.
بۇگىنگى كۇنى تەحنوپاركتە كونسالتينگ قىزمەتى جۇمىس جاساپ تۇر. ونىڭ مىندەتى بيزنەس-جوسپار جاساۋ, ماركەتينگ زەرتتەۋلەرىن جۇرگىزۋ, ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ, كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرگە زاڭدىلىق جانە ەكونوميكالىق جاعىنان ءجاردەمدەسۋ, جارنامامەن اينالىسۋ بولىپ تابىلادى.
ايتالىق, اكىمشىلىك-وندىرىستىك, ەلۆ-4 ەلەكتروندى جەدەلدەتكىش بازاسىنداعى رادياتسيالىق تەحنولوگيالار كەشەندەرى, باسقا دا كورپۋستار مەن جۇيەلەردىڭ ۇسىناتىن قىزمەتتەرى سان الۋان. سونىڭ ءبىرى – اكىمشىلىك-وندىرىستىك كەشەن وتكەن جىلى ىسكە قوسىلعان بولاتىن. مۇندا بيزنەس-ورتالىق, بيزنەس-ينكۋباتور, لابوراتوريالىق وندىرىستىك جانە وفيستىك كەڭسەلەر, كورمە جانە كونفەرەنتس-زال ورنالاسقان. بيزنەس-ورتالىقتا تەحنوپارك كليەنتتەرىنە قوسىمشا قىزمەت كورسەتەتىن سەرۆيستىك كومپانيالار جايعاسقان. ال بيزنەس-ينكۋباتاردىڭ مىندەتى تەحنولوگيالاردى دامىتۋ قىزمەتىن ۇسىنۋ, كليەنتتەرگە قاجەتتى الاڭ تاۋىپ بەرۋ, ولارعا سونداي-اق قارجى جانە تەحنيكالىق شەشىمدەر ىزدەستىرۋگە جاردەمدەسۋ. وتكەن جىلى كەشەن بازاسىندا «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار. ناقتىلىق جانە الداعى مىندەتتەر» دەگەن تاقىرىپتا العاشقى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا وتكىزىلدى.
رادياتسيالىق تەحنولوگيالار كەشەنىندەگى جاعداي دا وسىنداي. بۇل كەشەن بۇرناعى جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن بولاتىن. وندا بىرنەشە ءوندىرىستىك جۇيەلەر ورنالاستىرىلعان. ەلەكتروندى جەدەلدەتكىش ءتۇرلى سالادا, اتاپ ايتقاندا, پوليمەرلەردى تىگۋ, مەديتسينالىق بۇيىمداردى سۇزگىدەن وتكىزۋ ىسىندە كەڭىنەن پايدالانۋدا.
قازىرگى ءوندىرىستى وزىق تەحنولوگيالارسىز كوزگە ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. رادياتسيالىق تەحنولوگيالار سونىڭ باستى ءبىرى بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وندىرىسكە رادياتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ەلۆ-4 ەلەكتروندى جەدەلدەتكىشىن ىسكە قوسۋ ارقاسىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ال مۇنىڭ تەحنولوگيالىق مۇمكىنشىلىكتەرى وراسان زور.
تەحنوپاركتە «تابىس» دەپ اتالاتىن ۆەنچۋرلىق قوردىڭ قۇرىلعانىنا ءتورت جىل بولدى. ونىڭ يەۆەستيتسيا تارتۋدا, وزىق يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار الماستىرۋدا ماڭىزى ەرەكشە. تەحنوپاركتەگى مۇنداي جارقىن ىستەردى جالعاستىرا بەرۋگە بولادى. بولاشاق جوبالار تۋرالى دا اڭگىمە ءوز الدىنا. سونىمەن بىرگە مۇندا ءتۇرلى شەتەلدىك كومپانيالار جەمىستى ەڭبەك ەتۋدە. ال كەشەگى كەڭەس زامانىندا ول مۇمكىن بە ەدى؟
قازىردە تەحنوپاركتە ەكى جۇزگە جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى. ولاردىڭ ورتاشا ايلىق جالاقىسى ءجۇز مىڭ تەڭگە مولشەرىندە. ال ەرتەڭگى كورسەتكىش بۇدان دا جوعارى بولاتىندىعىنا ەش كۇمان جوق.
ارنايى بەتتى دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ سەمەي وڭىرىندەگى مەنشىكتى ءتىلشىسى داۋلەت سەيسەن ۇلى.
